Lokomotywa ET22 – Byk

ET22, znana w polskim kolejnictwie jako „Byk”, to najpopularniejsza polska ciężka lokomotywa elektryczna produkowana przez Pafawag we Wrocławiu (seria 201E). Zaprojektowana do prowadzenia ciężkich pociągów towarowych o masie do 2700 t; z prędkością 125 km/h, posiada moc 3000 kW i masę 119 ton.

Silniki trakcyjne są zasilane bezpośrednio z sieci o napięciu 3 kV (3000 V) prądu stałego. Napięcie na silniku jest regulowane przez rezystory rozruchowe lub przez łączenie silników szeregowo-równoległe. Lokomotywa elektryczna posiada wiele interesujących urządzeń elektrycznych, przekaźników, styczników, maszyn elektrycznych. Jednym z ważniejszych urządzeń jest wyłącznik szybki.

Wyłącznik szybki (WS) na lokomotywie elektrycznej służy jako główne zabezpieczenie obwodu wysokiego napięcia (WN). Jego zadaniem jest błyskawiczne odłączenie zasilania z sieci trakcyjnej w czasie poniżej 0,06 sekundy w przypadku zwarć, przeciążeń prądowych, doziemień lub zaniku napięcia, chroniąc silniki i aparaturę przed zniszczeniem.

Na lokomotywie znajdują się dwie szafy niskiego napięcia i szafa wysokiego napięcia w której znajduje się aparatura elektryczna sterująca pracą silników trakcyjnych, przetwornicy. W systemie sterowania dużą rolę odgrywa układ pneumatyczny, który załącza m.in nastawnik grupowy i nawrotnik elektropneumatyczny.

Nastawnik grupowy (często nazywany też wałem grupowym lub przełącznikiem grupowym) na lokomotywie elektrycznej (np. EU07, ET22) służy do zmiany sposobu połączenia silników trakcyjnych w czasie rozruchu i jazdy.

Przełącza silniki trakcyjne z połączenia szeregowego na szeregowo-równoległe lub równoległe. Pozwala na uzyskiwanie różnych prędkości i sił pociągowych w zależności od obciążenia i prędkości lokomotywy. Współpracuje z układem rozruchu oporowego, umożliwiając przejście do pracy bezoporowej (na pełnym polu lub z bocznikowaniem).

Nawrotnik na lokomotywie służy do zmiany kierunku jazdy pojazdu trakcyjnego (przód/tył) poprzez odpowiednie przełączenie zacisków obwodu wzbudzenia silników trakcyjnych. Jest to aparat elektryczny, który zmienia kierunek przepływu prądu w silnikach, co z kolei odwraca kierunek ich obrotu.

W tym wpisie jeszcze słów kilka o przekaźniku zanikowo – napięciowym. Przekaźnik zanikowo-napięciowy (często oznaczany symbolem PZN lub PR) na lokomotywie elektrycznej służy do zabezpieczenia obwodu głównego i pomocniczego przed skutkami nagłego spadku lub zaniku napięcia w sieci trakcyjnej.