Kalendarium odstępstwa w XX wieku ver. 1.0 -

Dziś udostępniam tłumaczenie interesującego artykułu zawierającego Kalendarium odstępstwa w XX wieku. Jednak zanim przejdziemy do tego artykułu, tytułem wstępu zebrałem trochę ważnych informacji o tym co działo się w XIX wieku. W Kalendarium zawarłem w nawiasach kwadratowych kilka moich dodatkowych informacji. W tym materiale chcę bardzo wyraźnie podkreślić i zwrócić uwagę na zgubny wpływ, jaki na odstępstwo w kościele miały te wszystkie bezbożne filozofie i trendy w świecie zachodnim. Owi bezbożni wynalazcy nowych poglądów często czerpali z okultystycznej duchowości i mają po dzień dzisiejszy duchowy wpływ na nasze życie. Obszernie na ten temat napisał Dave Hunt w książce „Inwazja okultyzmu”.

Wielu z twórców nowych ideologii i współczesnych światopoglądów miało kontakt z duchowością wschodu, medytacją, okultystyczną inicjacją, osadzoną w okultyzmie, psychoterapią. Widzimy jak w protestanckiej Ameryce, narodzie który położył swoje fundamenty na Biblii, miejscu wielu przebudzeń religijnych, zrodziło się i rozwija wielkie odstępstwo i demoralizacja cywilizacji Zachodu. Można postawić śmiałą tezę, że dzisiejsze zachodnie chrześcijaństwo to jedna wielka mieszanina, neopogaństwa, ideologii teozoficznej i ruchu nowej myśli, okultyzmu i spirytyzmu, rewolucji seksualnej, feminizmu, marksizmu, deizmu, teologii liberalnej, wyższej krytyki tekstu, transcendentalizmu, neo panteizmu, lovizmu, mesmeryzmu, darwinizmu społecznego, psychologii i psychoanalizy made in Freud & Carl Jung….

Oddaję do użytku pierwszą roboczą wersję tłumaczenia niniejszego opracowania. Proszę wziąć pod uwagę, że tekst wymaga korekty językowej, być może uzupełnienia np. o pominięte ważne dla kalendarium wydarzenia. Pozostaje jeszcze opracowanie okresu 2023 do dzisiaj, ponieważ odstępstwo rozpędza się.

Tytułem wstępu – Kalendarium odstępstwa w XIX wieku

1808 – Friedrich Niethammer (Friedrich Immanuel Niethammer) był niemieckim filozofem religii, teologiem oraz głównym reformatorem szkolnictwa w Bawarii, odegrał kluczową rolę w historii tego humanizmu. W 1808 roku to on jako pierwszy zdefiniował i wprowadził do literatury termin „humanizm” (Humanismus). Swoje poglądy sformułował w wydanej w 1808 roku pracy Der Streit des Philanthropinismus und des Humanismus (Spór między filantropizmem a humanizmem).

1820 – Deizm to nurt filozoficzno-religijny z przełomu XVII i XVIII wieku, który uznaje istnienie Boga jako Stwórcy, ale odrzuca boską ingerencję w losy świata, cuda i dogmaty. Główni przedstawiciele to Wolter oraz John Roland. Główni ojcowie założyciele USA, m.in. Thomas Jefferson i Benjamin Franklin, dla których Bóg był racjonalnym architektem praw i wolności. Deizm traktuje Boga jako „Zegarmistrza” Pogląd spopularyzowany przez Woltera. Bóg został przyrównany do architekta i konstruktora wszechświata, który uruchomił mechanizm świata (ustanawiając prawa fizyki i natury), a następnie wycofał się z dalszego sterowania tym procesem. Deizm odrzucił Pismo Święte jako nieomylne Słowo Boga, a rozum uznał za źródło moralności. Deizm otworzył drogę dla ateizmu i dla rozwoju masonerii, (wolnomularstwa) w Ameryce W 1820 roku deista prezydent Thomas Jefferson dokonał własnoręcznej kompilacji Nowego Testamentu (znanej jako Biblia Jeffersona). Wyciął z niego wszystkie fragmenty o cudach i boskości Chrystusa, pozostawiając jedynie racjonalne zasady moralne.

1830 – Kościół mormonów został zorganizowany przez Josepha Smitha w Fayette w stanie Nowy Jork w USA. Niecałe dwa tygodnie po wydaniu Księgi Mormona, 6 kwietnia 1830 Joseph Smith i jego pięciu przyjaciół w Fayette założyli Kościół Chrystusa wkrótce nazwany Kościołem Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich.

1836 – Pojawia się transcendentalizm jako zorganizowany ruch filozoficzno-literacki w Nowej Anglii (wschodnie Stany Zjednoczone). Głosił on, że prawda o świecie pochodzi z ludzkiej intuicji i wglądu w samego siebie, a nie z dogmatów religijnych czy nauki. Ruch ten odrzucał ograniczenia instytucji społecznych i podkreślał boską jedność natury oraz każdego człowieka. Za jego symboliczną datę narodzin uznaje się 1836 rok, kiedy to w Cambridge (Massachusetts) powołano ⁠Transcendental Club oraz opublikowano przełomowy esej „Natura” autorstwa R.W. Emersona. Nurt ten rozwijał się głównie do lat 50. XIX wieku. Głównym prekursorem i założycielem amerykańskiego transcendentalizmu był eseista i poeta Ralph Waldo Emerson (autor manifestu Natura). Kluczową rolę w rozwoju tego ruchu odegrał również Henry David Thoreau, a także niemiecki myśliciel Immanuel Kant.

1838– Friedrich Schleiermacher (1768–1834) to niemiecki teolog i filozof, często nazywany ojcem nowożytnej teologii liberalnej oraz nowoczesnej hermeneutyki. Pionier teologii liberalnej: Nazywany bywa „ojcem nowoczesnej teologii liberalnej”, ponieważ starał się pogodzić wiarę chrześcijańską z racjonalizmem epoki oświecenia i romantyzmu. Jego bezkompromisowe podejście do badania Biblii przez pryzmat historyczny torowało drogę późniejszym radykalnym badaczomJego wkład w tzw. wyższą krytykę tekstu. W 1838 pośmiertnie wydano jego „Hermeneutykę i krytykę ze szczególnym uwzględnieniem Nowego Testamentu.”

1848 – Narodził się ruch praw kobiet (feminizm) kluczowa działaczka ruchu, Elizabeth Cady Stanton zorganizowała historyczną Konwencję w Seneca Falls (Nowy Jork) – pierwsze w USA zgromadzenie zwołane wyłącznie w celu dyskusji o prawach kobiet. Napisała tam przełomową Deklarację uczuć (Declaration of Sentiments), w której zażądała m.in. prawa wyborczego dla kobiet, co zapoczątkowało pierwszą falę feminizmu w Stanach Zjednoczonych. Elizabeth Cady Stanton, czołowa amerykańska sufrażystka, praktykowała okultyzm w sensie magicznym, fascynował ją spirytyzm. Słynny „stół okultystyczny” odnosi się do historycznego stolika do herbaty, przy którym w 1848 roku wraz z Lucretią Mott sporządziła Deklarację Praw i Uczuć. W tym samym domu rzekomo miewały miejsce seanse spirytystyczne.

„Mistyka kobiecości” (ang. The Feminine Mystique) to przełomowa książka amerykańskiej publicystki Betty Friedan wydana w 1963 roku, która stała się bezpośrednią iskrą do wybuchu drugiej fali feminizmu.

1854 – Henry David Thoreau to amerykański pisarz, filozof-transcendentalista i przyrodnik. Jego dzieło „Walden, czyli życie w lesie” to zapis dwuletniego okresu, który spędził w samotni nad stawem Walden, żyjąc w zgodzie z naturą i z dala od materializmu. Jego teksty zapoczątkowały ruchy ekologiczne. Prekursor neo panteizmu, panteizmu zmysłowego, jego poglądy najlepiej opisuje transcendentalizm, silnie inspirowany wschodnią filozofią wedyjską.

Mesmeryzm (nazywany także magnetyzmem zwierzęcym) to XVIII-wieczna pseudonauka i metoda terapeutyczna. Zakładała ona istnienie niewidzialnego, uniwersalnego fluidu energetycznego. Uważano, że choroby powstają w wyniku zaburzeń jego przepływu, a uzdrowienie następuje, gdy terapeuta manipuluje tym fluidem za pomocą swojego ciała. Prekursorem mesmeryzmu był niemiecki lekarz Franz Anton Mesmer (1734–1815) Jest prekursorem hipnozy. Uważał, że leczy za pomocą „magnetyzmu zwierzęcego” (niewidzialnej energii). Wprowadzał pacjentów w stan głębokiego relaksu i transu wywołujący tzw. kryzysy magnetyczne, co stanowiło podwaliny pod późniejszy rozwój hipnoterapii.

1857 – Spirytyzm jako zorganizowana doktryna filozoficzno-religijna powstał w połowie XIX wieku. Prekursorem i głównym twórcą spirytyzmu był francuski pedagog i naukowiec Allan Kardec (właściwie Hippolyte Léon Denizard Rivail). Sformułował on zasady tego ruchu i opublikował w 1857 roku jego fundamentalne dzieło, Księgę Duchów. Jednak korzenie spirytyzmu sięgają roku 1848, Wiążą się one z postaciami sióstr Fox (Margaretty i Kate) z Hydesville (Nowy Jork), których seanse wywołały wówczas ogromny rozgłos.

1859 – Darwinizm jako usystematyzowana teoria naukowa powstał w 1859 roku. Data ta wiąże się z publikacją przełomowego dzieła Karola Darwina pt. „O powstawaniu gatunków drogą doboru naturalnego”, w którym po raz pierwszy kompleksowo wyłożył założenia teorii ewolucji.

1869 – Herbert Spencer (1820–1903) był angielskim filozofem, socjologiem i biologiem. Był jednym z głównych przedstawicieli pozytywizmu i twórców socjologii. To jemu przypisuje się stworzenie terminu „przetrwanie najlepiej dostosowanych” i sformułowanie darwinizmu społecznego. Napisał „System filozofii syntetycznej” (A System of Synthetic Philosophy) to monumentalne, 10-tomowe dzieło, nad którym pracował przez ponad 30 lat. Jego głównym celem było stworzenie uniwersalnej syntezy całej wiedzy ludzkiej w oparciu o jedną nadrzędną zasadę – teorię ewolucji. Przez niektórych jest uznawany za prekursora filozofii Free Lovismu.

1875 – Ruch teozoficzny i jego główna organizacja, ⁠Towarzystwo Teozoficzne, zostały założone 17 listopada 1875 roku w Nowym Jorku Ruch Theosofia (Teozofia), zapoczątkowany w XIX wieku przez Helenę Bławatską, to synkretyczny nurt filozoficzno-religijny. Głosił potrzebę zjednoczenia ludzkości, poszukiwał uniwersalnej prawdy we wszystkich religiach oraz badał ukryte prawa natury i reinkarnację. Stworzenie zalążka braterstwa wszystkich ludzi bez podziałów na rasę, narodowość, płeć czy wyznanie. ruch teozoficzny (zapoczątkowany m.in. przez Helenę Bławatską w XIX wieku) był ściśle powiązany z okultyzmem i ezoteryką. Ruch teozoficzny był pokłosiem działalności sióstr Fox. To właśnie za sprawą seansów spirytystycznych sióstr Fox (rozpoczętych w 1848 roku) w Stanach Zjednoczonych wybuchła ogromna moda na zjawiska paranormalne. Teozofia odegrała kluczową rolę w odrodzeniu i popularyzacji zachodniego okultyzmu, łącząc go z filozofią Wschodu. Ruch ten zmodernizował i wprowadził starożytne formy pogaństwa. Teozofowie dążyli do stworzenia „uniwersalnej religii”, czerpiąc z okultyzmu, spirytyzmu, kabały, astrologii oraz dawnych mitologii i wschodnich religii (np. buddyzmu i hinduizmu). Ruch zakładał istnienie ukrytej, ezoterycznej wiedzy o świecie i naturze (tzw. „nauki tajemnej”), która rzekomo była znana wtajemniczonym od tysiącleci. Wczesna teozofia mocno opierała się na zjawiskach okultystycznych, takich jak jasnowidzenie, telepatia, channeling (kontakt z tzw. „Mahatmami” czy „Mistrzami”) oraz materializacja przedmiotów.Idee teozoficzne i okultystyczne inspirowały wielu artystów, w tym pionierów sztuki abstrakcyjnej (np. Wasilija Kandinsky’ego czy Pieta Mondriana).

1881 – Powstaje The New Testament in the Original Greek to krytyczne wydanie greckiego tekstu Nowego Testamentu, opublikowane w 1881 roku przez brytyjskich biblistów Brooke’a Fossa Westcotta i Fentona Johna Anthony’ego Horta. Ich praca zrewolucjonizowała tekstologię biblijną, odrzucając tradycyjny Textus Receptus na rzecz najstarszych dostępnych rękopisów. Ze względu na odejście od powszechnie używanego w Kościołach Textus Receptus (będącego podstawą m.in. Biblii króla Jakuba), ich praca do dziś budzi kontrowersje w niektórych konserwatywnych środowiskach chrześcijańskich. Pokłosiem ich pracy jest późniejsza wyższa krytyka tekstu Biblii.

1885 – Ten rok były kluczowym momentem w formowaniu się Ruchu Nowej Myśli New Thought lub Free Thought Movement. W tym czasie z ruchu Chrześcijańskiej Nauki (założonej przez Mary Baker Eddy) wyodrębniła się Emma Curtis Hopkins. Odeszła ona od ortodoksyjnych zasad i zaczęła nauczać własnej interpretacji opartej na uniwersalnej prawdzie i sile umysłu. Została okrzyknięta „nauczycielką nauczycieli” (nauczała m.in. założycieli ruchu Unity i Religious Science). : Rozkwitały także inne nurty tzw. mind-cure (uzdrawiania umysłem), a badacze tacy jak Warren Felt Evans publikowali prace z zakresu chrześcijaństwa ezoterycznego i uzdrawiania wiarą (np. dzieło Healing by Faith). Głównym założeniem ruchu było przekonanie o potędze pozytywnego myślenia, sprawczej sile ludzkiego umysłu oraz Nieskończonej Inteligencji (Bogu) obecnej w każdym człowieku. Jednym z przedstawicieli tego ruchu był Robert G. Ingersolla, był on wybitnym amerykańskim prawnikiem, humanistą i XIX-wiecznym agnostykiem, którego działalność przypadała na lata 1860–1899. Był znanym krytykiem religijnym, którego często cytuje się w kontekście historii amerykańskiego racjonalizmu i wolnomyślicielstwa.

Kalendarium odstępstwa w XX wieku
1900 – 2023

Niniejsze kalendarium ukazuje wielkie zagrożenia duchowe i doktrynalne, które są wszechobecne pod koniec ery kościoła. Dokumentuje ono postęp fałszywego chrześcijaństwa oraz powstania „kościoła” o zasięgu globalnym.

Jest to ostrzeżenie, że każdy kościół wierzący w Biblię musi w tych czasach aktywnie pogłębiać swoją wiedzę o sytuacji na świecie i chronić lud Pański.

Jest to ostrzeżenie dotyczące głównych dróg prowadzących do herezji (np. ekumeniczna ewangelizacja, współczesna muzyka chrześcijańska, współczesna krytyka tekstu, współczesne wersje Biblii, C.S. Lewis, Ojcowie Kościoła, modlitwa kontemplacyjna, charyzmatyzm [głównie ultracharyzmatyzm], [nowy] ewangelikalizm).

Jest to ostrzeżenie, by jasno i wyraźnie odróżniać zbawienie od fałszywych ewangelii oraz szukać biblijnych dowodów u tych, którzy wyznają Chrystusa. Członkostwo w odrodzonym, biblijnym kościele stanowi podstawową ochronę w obliczu odstępstwa.

Po przeanalizowaniu XVIII i XIX wieku oraz po przyjrzeniu się odstępstwu, które ogarnęło kościoły chrześcijańskie w tej samej epoce, w której narodziła się współczesna krytyka tekstu, przedstawimy teraz chronologię odstępstwa w XX wieku, aby udokumentować to, co działo się w całym chrześcijaństwie w miarę jak dominującą pozycję zaczęły zajmować współczesne teksty krytyczne i współczesne angielskie wersje Biblii. Zaczniemy od początku XX wieku, tuż po opublikowaniu angielskiej wersji Revised Version oraz greckiego Nowego Testamentu Westcotta i Horta, a następnie przejdziemy przez XXI wiek aż do współczesności. Zobaczymy, że niewiara, która pod koniec XVIII wieku była zaledwie strumieniem, a w XIX wieku stała się rzeką, w XX wieku przekształciła się w „prawdziwe tsunami odstępstwa i niewiary”. Podobnie jak bluszcz, teologiczny modernizm drzemał pod koniec XVIII wieku, wkradał się w XIX wieku, a w XX wieku bujnie rozwinął.

1900 – Jako prekursor ruchu zielonoświątkowego John Alexander Dowie ogłosił, że jest „Eliaszem Odnowicielem”, który ma poprzedzić przyjście Pana, oraz że jest pierwszym apostołem odnowionego kościoła czasów ostatecznych. Dowie założył Zion City na północ od Chicago, „gdzie nie dopuszczano lekarzy, leków ani diabłów”. Jego własna córka zmarła na skutek poważnych oparzeń, gdy odmówił jej pomocy medycznej.

„Jeszcze przed przełomem XX wieku pięć seminariów baptystycznych na Północy wykazywało oznaki liberalizmu” (David Beale, In Pursuit of Purity, s. 175).

1901 – Nowoczesny ruch języków rozpoczął się, gdy w Nowy Rok Agnes Ozman, studentka Szkoły Biblijnej Bethel Charlesa Parhama w Topeka w stanie Kansas, rzekomo zaczęła mówić w języku, którego nigdy się nie uczyła.

Zygmunt Freud, „ojciec współczesnej psychologii” i „jeden z najbardziej wpływowych myślicieli XX wieku”, opublikował Psychopatologię życia codziennego, w której przedstawił wiele swoich koncepcji dotyczących „nieświadomości” – zgodnie z nimi istnieje rezerwuar myśli, wspomnień i emocji, który pozostaje poza zasięgiem świadomości i który można zbadać za pomocą psychoanalizy. Freud nauczał, że istnieje ego, czyli stan świadomości, oraz id, czyli stan nieświadomości. Freudianizm przenosi odpowiedzialność za działania z świadomej jednostki na „nieświadome id” oraz na zapomniane doświadczenia z dzieciństwa. Freud zapoczątkował ruch psychoanalizy, który wyrządził współczesnemu społeczeństwu niewyobrażalne szkody moralne, duchowe i psychologiczne oraz przeniknął do chrześcijaństwa od drugiej połowy wieku.

1902 – J.W. Bailey z Karoliny Północnej napisał w Biblical Recorder, że w Konwencji Południowych Baptystów istnieje mnóstwo „teologii”. Stwierdził: „Teologie zmieniają się każdego dnia. … [Baptyści nie opowiadają się za] sformułowanymi dogmatami”.

1905 – Szwajcarski psychiatra August Forel opublikował książkę The Sexual Question, w której stwierdził, że „moralność jest względna” i nie ma „absolutnego dobra ani absolutnego zła”.

Zygmunt Freud opublikował Trzy eseje o teorii seksualności, w których zgłębia kwestię perwersji moralnej i twierdzi, że jest ona naturalna, dostarczając w ten sposób usprawiedliwienia dla takich zjawisk jak homoseksualizm, pedofilia i zoofilia oraz kładąc podwaliny pod całkowitą seksualizację społeczeństwa.

1906 – W Los Angeles rozpoczęło się dziwne i niezgodne z Pismem Świętym „przebudzenie na Azusa Street”, charakteryzujące się bełkotliwym „mówieniem językami”, fałszywymi obietnicami uzdrowienia oraz kobietami pełniącymi rolę kaznodziejek, co zapoczątkowało ruch zielonoświątkowy.

Albert Schweitzer opublikował W poszukiwaniu historycznego Jezusa, twierdząc, że Jezus nie był nadprzyrodzonym Mesjaszem, wiecznym Synem Bożym, lecz zwykłym człowiekiem, który sądząc, że zbliża się koniec świata, próbował go zapoczątkować swoją śmiercią. Jezus Schweitzera jest „niespełnionym prorokiem apokalipsy”.
George Foster, baptysta i profesor Uniwersytetu Chicagowskiego, opublikował książkę The Finality of the Christian Religion, w której stwierdził, że „Bóg spoza kosmosu nie żyje”. Twierdził, że boskie natchnienie Biblii jest „nieprawdziwe historycznie i niemożliwe psychologicznie”. Stwierdził, że dowody nie potwierdzają cielesnego zmartwychwstania Chrystusa. Jego macierzysty kościół, Hyde Park Baptist, odmówił cofnięcia jego święceń kapłańskich lub podjęcia wobec niego jakichkolwiek środków dyscyplinarnych.

1907 – Walter Rauschenbusch opublikował książkę Christianity and the Social Crisis, popularyzując niebiblijną „Ewangelię społeczną”. Innymi wpływowymi postaciami ruchu „Ewangelii społecznej” byli Washington Gladden oraz Charles Sheldon, autor książki In His Steps.

1908 – Powstała Federalna Rada Kościołów w Ameryce, mająca na celu promowanie jedności ekumenicznej oraz liberalnych spraw społecznych i politycznych.

1910 – Ukazało się angielskie tłumaczenie dzieła Adolfa Harnacka „Czym jest chrześcijaństwo”, głoszącego kontrowersyjną liberalną naukę o ojcostwie Boga. Wykłady te zostały po raz pierwszy wygłoszone w języku niemieckim na Uniwersytecie Berlińskim podczas semestru zimowego 1899–1900. Harnack był prezesem Towarzystwa Cesarza Wilhelma. Napisał kontrowersyjną trzy tomową „Historię dogmatów”. „Dogmaty powstają, ewoluują i są dostosowywane do nowych celów”

1913 – Pośmiertnie opublikowano Kurs językoznawstwa ogólnego Ferdinanda de Saussure’a, co oznaczało narodziny współczesnego językoznawstwa, zaprzeczającego istnieniu Boga i absolutnemu charakterowi języka. Według Saussure’a znaczenie języka nie jest czymś, co można odzyskać w sensie absolutnym, lecz czymś, co każda osoba tworzy dla siebie. Pięćdziesiąt lat później, w książce Toward a Science of Translating, Eugene Nida z United Bible Societies uznał wpływ Saussure’a na swoje własne teorie równoważności dynamicznej w dziedzinie tłumaczenia Biblii.

[1914 – Powstaje Międzynarodowe Stowarzyszenie Badaczy Pisma Świętego (znane w języku angielskim jako International Bible Students Association lub w skrócie IBSA) zostało założone w Londynie przez Charlesa Taze Russella. Organizacja ta była europejskim odpowiednikiem założonego wcześniej amerykańskiego Towarzystwa Strażnica. Towarzystwo Strażnica zostało założone 16 lutego 1881 roku jako Towarzystwo Traktatowe – Strażnica Syjońska (Zion’s Watch Tower Tract Society). Oficjalną rejestrację prawną w stanie Pensylwania uzyskano 15 grudnia 1884 roku. Ruch ten dał początek powstania Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania (Pensylwańskie Towarzystwo Biblijne i Traktatowe), oraz korporacji Watchtower Society of New York, znanej w Polsce jako Świadkowie Jehowy]

1915 – Nowo utworzone Zgromadzenia Boże (Assemblies of God), największa denominacja zielonoświątkowa, zostały rozdarte w ciągu pierwszych dwóch lat swojego istnienia (1914–1916) przez kontrowersję dotyczącą unitarianizmu. Pentekostaliści wyznający doktrynę „jedności” odłączyli się i utworzyli różne grupy unitarne, które pozostały znaczącą i wpływową częścią pentekostalizmu. Jedną z nich jest Zjednoczony Kościół Pentekostalny. Teologia jedności głosi, że nie ma trzech Osób Trójcy Świętej, a jedynie trzy przejawy jednej Osoby – Jezusa. Dlatego też nazywana jest ona również „tylko Jezus”.

1916 – Madison Grant, prezes Nowojorskiego Towarzystwa Zoologicznego, napisał: „Błędne postrzeganie tego, co uważa się za boskie prawa, oraz sentymentalna wiara w świętość życia ludzkiego często uniemożliwiają zarówno eliminację upośledzonych niemowląt, jak i sterylizację dorosłych, którzy sami nie mają żadnej wartości dla społeczności. Prawa natury wymagają wyeliminowania niezdolnych do życia, a życie ludzkie ma wartość tylko wtedy, gdy jest użyteczne dla społeczności lub rasy” (The Passing of the Great Race).

1917 – Francis Pieper, konserwatywny niemiecki teolog luterański, napisał: „W pewnym okresie sporu ariańskiego mówiono, że świat stał się ariański. Dzisiaj można powiedzieć, że tak zwany świat protestancki stał się unitarny” (Francis Pieper, Christian Dogmatics, I, s. 421, tłumaczenie z niemieckiego z 1917 r.). Jest to interesujące stwierdzenie w świetle wpływu unitarianizmu na współczesną krytykę tekstu oraz masowej modyfikacji fragmentów dotyczących Trójcy Świętej, takich jak 1 List do Tymoteusza 3:16 i 1 List św. Jana 5:7, w nowoczesnych tekstach i wersjach.

1918– Harry Emerson Fosdick (1868–1969), pastor wpływowego kościoła Riverside Church w Nowym Jorku, opublikował książkę The Manhood of the Master, w której zaprzeczył, że Jezus Chrystus jest Bogiem.

James Frazer opublikował Folk-lore in the Old Testament, przedstawiając potop z Księgi Rodzaju jako zaledwie kolejną z ponad 100 mitycznych relacji o potopie o zasięgu globalnym.

1919 — Walter Rauschenbusch opublikował A Theology for the Social Gospel, w której dążył do zastąpienia Wielkiego Nakazu ewangelizacji świata celem przemiany społeczeństwa, a tym samym budowania królestwa Bożego na ziemi.

Karl Barth (1886–1968) opublikował pierwszą część swojego komentarza do Listu do Rzymian. Barth, Emil Brunner (1889–1965) oraz Reinhold Niebuhr (1893–1971) byli ojcami neoortodoksji, która ukrywa swoją niewiarę pod niejasnym językiem i ortodoksyjnymi terminami teologicznymi, którym nadaje się heretyckie znaczenie (np. mówiąc o „cielesnym zmartwychwstaniu” Chrystusa, „drugim przyjściu” czy „natchnieniu Pisma Świętego”, ale nie definiując tych doktryn w tradycyjnym sensie). Zgodnie z neoortodoksją Biblia sama w sobie nie jest obiektywnym i nieomylnym Słowem Bożym, lecz staje się słowem Bożym dopiero wtedy, gdy jest egzystencjalnie doświadczana przez poszczególnych czytelników.

1920 – Margaret Sanger, założycielka ruchu na rzecz kontroli urodzeń i prawa do aborcji w Ameryce, opublikowała książkę Woman and the New Race, w której nazwała liczne rodziny „niemoralnymi” i stwierdziła: „Najbardziej miłosierną rzeczą, jaką wielodzietna rodzina może uczynić dla jednego ze swoich niemowlęcych członków, jest zabicie go”. Sanger opowiadała się za programem masowej sterylizacji osób „niezdolnych do życia” oraz „eksterminacją” „ludzkich chwastów” poprzez aborcję, dzieciobójstwo i eutanazję.

Całe opracowanie jest dostępne w pliku PDF pod adresem – https://www.kilkaminut.pl/wp-content/uploads/2026/07/Kalendarium-odstepstwa-w-XX-wieku-ver.1.0.pdf