\u200bPoniewa\u017c ostatnio w Pierwszym Ko\u015bciele Baptyst\u00f3w mieli\u015bmy do czynienia z pewnymi trudnymi kwestiami dotycz\u0105cymi doktryny i zasad post\u0119powania, og\u0142osi\u0142em si\u0119 \u201ebaptyst\u0105 w duchu Rogera Williamsa\u201d, co oznacza \u2013 mi\u0119dzy innymi \u2013 opowiadanie si\u0119 za historyczn\u0105 zasad\u0105 baptyst\u00f3w, jak\u0105 jest \u201ewolno\u015b\u0107 duszy\u201d. Wydaje si\u0119, \u017ce w\u015br\u00f3d niekt\u00f3rych os\u00f3b w naszym gronie pojawi\u0142o si\u0119 pewne nieporozumienie co do tego, co to oznacza, a mo\u017ce tak\u017ce zasadnicza niezgoda co do samej tej koncepcji. Postaram si\u0119 wi\u0119c to wyja\u015bni\u0107.<\/p>\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/576357684784789.jpg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\u200bPo pierwsze, troch\u0119 historii. Roger Williams (1603\u20131683) by\u0142 pastorem-za\u0142o\u017cycielem Pierwszego Ko\u015bcio\u0142a Baptyst\u00f3w w Providence w stanie Rhode Island, pierwszego zboru baptyst\u00f3w na ameryka\u0144skiej ziemi. Ko\u015bci\u00f3\u0142 ten prowadzi nieprzerwan\u0105 pos\u0142ug\u0119 od 375 lat, pocz\u0105wszy od 1638 roku. (Ich niedawno emerytowany pastor, Dan Ivins, by\u0142 wcze\u015bniej pastorem naszego zboru.) Ponadto Roger Williams by\u0142 za\u0142o\u017cycielem samej kolonii Providence, bezpo\u015bredniego poprzednika stanu Rhode Island. Oto, jak do tego dosz\u0142o.<\/p>\n\n\n\n
\u200bWilliams by\u0142 jednym z wielu angielskich chrze\u015bcijan z pocz\u0105tku XVII wieku, kt\u00f3rzy zacz\u0119li wierzy\u0107 w oddzielony, \u201eoczyszczony\u201d Ko\u015bci\u00f3\u0142 (st\u0105d termin \u201epurytanie\u201d), kt\u00f3ry nie by\u0142by wyrazem kultury narodowej ani etnicznej, ani te\u017c cz\u0119\u015bci\u0105 rz\u0105du \u2013 w przeciwie\u0144stwie do, na przyk\u0142ad, Ko\u015bcio\u0142a Anglii \u2013 ale sk\u0142ada\u0142by si\u0119 z niezale\u017cnych zbor\u00f3w z\u0142o\u017conych z os\u00f3b o silnej wierze duchowej, zjednoczonych w dobrowolnym przymierzu. To w\u0142a\u015bnie zwolennicy tej wizji Ko\u015bcio\u0142a stanowili pierwotnych osadnik\u00f3w w kolonii Plymouth. Tych \u201epielgrzym\u00f3w\u201d nap\u0119dza\u0142a wizja zbudowania Nowego Jeruzalem w tym Nowym \u015awiecie, opartego na zasadach puryta\u0144skich.<\/p>\n\n\n\n
\u200bWilliams, kt\u00f3ry wcze\u015bniej przyj\u0105\u0142 \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie w Ko\u015bciele anglika\u0144skim, przyby\u0142 wraz z rodzin\u0105 do Bostonu w 1631 roku i natychmiast zosta\u0142 kaznodziej\u0105 w tamtejszym Ko\u015bciele Kongregacjonalnym. Wkr\u00f3tce jednak popad\u0142 w konflikt z pozosta\u0142ymi przyw\u00f3dcami. Daleki od bycia wsp\u00f3\u0142czesnym libera\u0142em \u2013 jak mog\u0142aby sugerowa\u0107 wyrwana z kontekstu interpretacja idei wolno\u015bci duszy \u2013 by\u0142 rygorystycznym pastorem, kt\u00f3ry uwa\u017ca\u0142, \u017ce cz\u0142onkowie bosto\u0144skiego ko\u015bcio\u0142a nie oddzielili si\u0119 wystarczaj\u0105co od \u015bwiata. Ponadto sprzeciwia\u0142 si\u0119 stosowaniu sankcji rz\u0105dowych w celu narzucania wierze\u0144 (co przypomina\u0142o praktyki Ko\u015bcio\u0142a anglika\u0144skiego!) oraz stanowczo sprzeciwia\u0142 si\u0119 traktowaniu przez kolonist\u00f3w rdzennych Amerykan\u00f3w jak \u201eAmalekit\u00f3w\u201d czy \u201eKananejczyk\u00f3w\u201d oraz wyw\u0142aszczaniu ich z ziem bez odszkodowania. W rzeczywisto\u015bci marzy\u0142 o zostaniu misjonarzem w\u015br\u00f3d rdzennych Amerykan\u00f3w, a jego pierwszym opublikowanym dzie\u0142em by\u0142a ksi\u0105\u017cka A Key into the Language of America (1643).<\/p>\n\n\n\n
\u200bW 1635 roku Williams zosta\u0142 wygnany z Salem w stanie Massachusetts za \u201epod\u017ceganie do buntu i herezj\u0119\u201d. W 1636 roku Williams rozpocz\u0105\u0142 wieloetapow\u0105 podr\u00f3\u017c z Salem do uj\u015bcia zatoki Narragansett, gdzie na ziemi zakupionej od Indian Narragansett za\u0142o\u017cono koloni\u0119 Providence, a \u2013 Williams, kt\u00f3ry w mi\u0119dzyczasie przyj\u0105\u0142 chrzest wierz\u0105cych \u2013 utworzy\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 baptyst\u00f3w wraz z grup\u0105 \u201edwunastu kochaj\u0105cych przyjaci\u00f3\u0142\u201d, kt\u00f3rzy chrzcili si\u0119 nawzajem.<\/p>\n\n\n\n
Co ta historia ma wsp\u00f3lnego z koncepcj\u0105 wolno\u015bci duszy? Jak wyja\u015bni\u0142 Williams w swoim szeroko czytanym dziele \u201eThe Bloody Tenent of Persecution, for Cause of Conscience\u201d (1644), \u017cadna w\u0142adza \u2013 ani \u015bwiecka, ani ko\u015bcielna \u2013 nie ma uprawnie\u0144 ani prawa do narzucania woli w\u0142asnej sumieniu jednostki. Od samego pocz\u0105tku Kolonia Providence, jako jedyna spo\u015br\u00f3d pierwszych ameryka\u0144skich kolonii, przyjmowa\u0142a wszystkich \u2013 \u201echrze\u015bcijan, \u017byd\u00f3w, muzu\u0142man\u00f3w, ateist\u00f3w\u201d.<\/p>\n\n\n\n
\u200bPrzenie\u015bmy si\u0119 do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Nasz nar\u00f3d jest g\u0142\u0119boko spolaryzowany na \u201estany czerwone\u201d i \u201estany niebieskie\u201d, gdzie ludzie utrzymuj\u0105 kontakty wy\u0142\u0105cznie z osobami o podobnych pogl\u0105dach. Je\u015bli ju\u017c, to ko\u015bcio\u0142y w Ameryce s\u0105 jeszcze bardziej spolaryzowane, na \u201eko\u015bcio\u0142y czerwone\u201d i \u201eko\u015bcio\u0142y niebieskie\u201d, kt\u00f3re nie wchodz\u0105 ze sob\u0105 w interakcje i praktycznie nie m\u00f3wi\u0105 wsp\u00f3lnym j\u0119zykiem w kwestiach wiary i interpretacji Biblii. Z mojego dotychczasowego do\u015bwiadczenia wynika, \u017ce First Baptist w Portland wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 na tym tle. Chocia\u017c historycznie i obecnie jeste\u015bmy zasadniczo konserwatywn\u0105, ewangeliczn\u0105 wsp\u00f3lnot\u0105, mamy w\u015br\u00f3d nas braci i siostry, kt\u00f3rzy kochaj\u0105 Jezusa i powa\u017cnie zg\u0142\u0119biaj\u0105 Pismo \u015awi\u0119te, ale maj\u0105 zupe\u0142nie inne przekonania dotycz\u0105ce niekt\u00f3rych kwestii, z kt\u00f3rymi si\u0119 mierzymy.<\/p>\n\n\n\n
\u200bIle miejsca jest na r\u00f3\u017cnice? Bez zastrze\u017ce\u0144 wierz\u0119 w obiektywn\u0105 prawd\u0119 Pisma \u015awi\u0119tego. I cho\u0107 uwa\u017cam, \u017ce nasze osobiste i zbiorowe do\u015bwiadczenia mog\u0105 czasem prowadzi\u0107 do odmiennych spostrze\u017ce\u0144 dotycz\u0105cych Pisma \u015awi\u0119tego, wolno\u015b\u0107 duszy nie jest realizowana w pr\u00f3\u017cni. Jeste\u015bmy odpowiedzialni przed Pismem \u015awi\u0119tym i przed Cia\u0142em Chrystusa, kt\u00f3rego jeste\u015bmy cz\u0142onkami. Wzywam tych, kt\u00f3rzy wyznaj\u0105 pogl\u0105dy odbiegaj\u0105ce od historycznych przekona\u0144 tej wsp\u00f3lnoty, do szanowania sumienia wi\u0119kszo\u015bci. Chcia\u0142bym r\u00f3wnie\u017c wezwa\u0107 osoby stoj\u0105ce po przeciwnych stronach sporu, by opar\u0142y si\u0119 pokusie oddzielenia si\u0119. Podzieleni na ideologicznie \u201eczyste\u201d grupy, nasze \u017cycie indywidualne i \u017cycie wsp\u00f3lnotowe stan\u0105 si\u0119 znacznie ubo\u017csze.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
artyku\u0142 pochodzi ze strony – Roger Williams Fellowship<\/strong> – <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Teza ta by\u0142a fundamentem pierwszej poprawki do Konstytucji Stan\u00f3w Zjednoczonych (First Amendment to the United States Constitution). Williams zosta\u0142 zaproszony jako nauczyciel do puryta\u0144skiego hrabstwa Plymouth do miasta Salem, gdzie mieszka\u0142 przez dwa lata. Zaskoczony panuj\u0105c\u0105 tam nietolerancj\u0105 i wrogo\u015bci\u0105 wzgl\u0119dem rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w wzywa\u0142 do tolerancji dla innowierc\u00f3w. Z tego powodu starszyzna kolonii nakaza\u0142a mu wyjazd. Williams przysta\u0142 w\u00f3wczas do baptyst\u00f3w, przyj\u0105\u0142 ponowny chrzest i za\u0142o\u017cy\u0142 koloni\u0119 Rhode Island, w kt\u00f3rej wszystkim mieszka\u0144com zagwarantowana by\u0142a wolno\u015b\u0107 sumienia i wyznania, co w praktyce oznacza\u0142o rozdzia\u0142 Ko\u015bcio\u0142a od pa\u0144stwa. W 1639 roku w stolicy Rhode Island, Providence za\u0142o\u017cy\u0142 ameryka\u0144ski zb\u00f3r baptystyczny. Pod koniec \u017cycia zerwa\u0142 zwi\u0105zki z instytucjonalnym chrze\u015bcija\u0144stwem nazywaj\u0105c siebie „poszukiwaczem”. <\/p>\n\n\n\n Roger Williams, obro\u0144ca wolno\u015bci religijnej i za\u0142o\u017cyciel Rhode Island, wyl\u0105dowa\u0142 w pobli\u017cu Bostonu w stanie Massachusetts 5 lutego 1631 roku na pok\u0142adzie statku Lyon<\/em>. Williams, radykalny purytanin opowiadaj\u0105cy si\u0119 za ca\u0142kowitym rozdzia\u0142em ko\u015bcio\u0142a od pa\u0144stwa, w ci\u0105gu pi\u0119ciu lat zosta\u0142 wygnany na mocy prawa stanu Massachusetts z powodu swoich radykalnych pogl\u0105d\u00f3w. Osada w Providence nad zatok\u0105 Narragansett, za\u0142o\u017cona przez Williamsa i jego zwolennik\u00f3w w 1636 roku, wkr\u00f3tce sta\u0142a si\u0119 schronieniem dla dysydent\u00f3w religijnych. W 1644 roku Williams uzyska\u0142 patent na koloni\u0119 Providence Plantations, p\u00f3\u017aniejsz\u0105 Rhode Island \u2013 w tym samym roku opublikowa\u0142 The Bloudy Tenent of Persecution<\/strong><\/em>, swoje najs\u0142ynniejsze dzie\u0142o.<\/p>\n\n\n\n B\u00f3g nie wymaga, by w jakimkolwiek pa\u0144stwie cywilnym wprowadzano i egzekwowano jednolito\u015b\u0107 religijn\u0105\u2026 prawdziwa cywilizacja i chrze\u015bcija\u0144stwo mog\u0105 r\u00f3wnie dobrze kwitn\u0105\u0107 w pa\u0144stwie lub kr\u00f3lestwie, pomimo dopuszczenia r\u00f3\u017cnorodnych i sprzecznych sumie\u0144, zar\u00f3wno \u017byd\u00f3w, jak i pogan.<\/p>\n\n\n Ilustracja przedstawia; The Bloudy Tenent of Persecution<\/strong><\/em>\u201d<\/em>. Roger Williams, 1644. Ameryka jako schronienie religijne. XVII wiek, cz\u0119\u015b\u0107 2. Religia i powstanie Republiki Ameryka\u0144skiej. Dzia\u0142 Ksi\u0105\u017cek Rzadkich i Zbior\u00f3w Specjalnych<\/p>\n\n\n\n Urodzony w Londynie na pocz\u0105tku XVII wieku, Williams ju\u017c w m\u0142odym wieku otrzyma\u0142 wykszta\u0142cenie w zakresie \u0142aciny i stenografii, co doprowadzi\u0142o do zatrudnienia go jako m\u0142odego asystenta prawnika sir Edwarda Coke\u2019a w nies\u0142awnym s\u0105dzie Star Chamber. Korzystaj\u0105c z nieustannego wsparcia Coke\u2019a, Williams w czerwcu 1623 r. zapisa\u0142 si\u0119 do renomowanej szko\u0142y Charterhouse, a stamt\u0105d kontynuowa\u0142 nauk\u0119 w Pembroke College w CambridgeZewn\u0119trzny<\/em>. Podobnie jak wielu jego koleg\u00f3w z klasy, Williams przygotowywa\u0142 si\u0119 do kariery duchownej. Po uko\u0144czeniu studi\u00f3w w lipcu 1627 r. pozosta\u0142 w Cambridge, aby kontynuowa\u0107 nauk\u0119 na wy\u017cszym poziomie.<\/p>\n\n\n\n Z dokument\u00f3w nie wynika dok\u0142adnie, kiedy u Williams\u2019a zacz\u0119\u0142y si\u0119 ujawnia\u0107 pogl\u0105dy separatystyczne. Wiadomo jednak, \u017ce zim\u0105 1628 lub 1629 roku opu\u015bci\u0142 Cambridge nagle, nie uko\u0144czywszy studi\u00f3w magisterskich, i zamiast tego zosta\u0142 kapelanem rodzinnym sir Williama Mashama z hrabstwa Essex. To w\u0142a\u015bnie tam Williams pozna\u0142 tak wybitnych purytan\u00f3w, jak Johna Cottona, Thomasa Hookera i Olivera Cromwella, kt\u00f3rzy jeszcze bardziej wp\u0142yn\u0119li na jego radykalne pogl\u0105dy religijne. Wkr\u00f3tce Williams odczu\u0142 duchowe powo\u0142anie do przy\u0142\u0105czenia si\u0119 do puryta\u0144skiej migracji do Kolonii Zatoki Massachusetts w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej. Niedawno po\u015blubiwszy Mary Barnard, s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 w domu Masham\u00f3w, Williams wyruszy\u0142 wraz ze swoj\u0105 \u015bwie\u017co po\u015blubion\u0105 \u017con\u0105, by pod koniec 1630 roku przeprawi\u0107 si\u0119 przez ocean.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Jako separaty\u015bci Williams d\u0105\u017cy\u0142 do ca\u0142kowitego zerwania z Ko\u015bcio\u0142em anglika\u0144skim. By\u0142 rozczarowany, gdy odkry\u0142, \u017ce purytanie z Kolonii Zatoki Massachusetts nie opowiadali si\u0119 za ca\u0142kowitym zerwaniem wi\u0119zi. Wkr\u00f3tce opu\u015bci\u0142 Boston z powodu tych r\u00f3\u017cnic, przyjmuj\u0105c stanowisko duchownego w Salem. W Salem sta\u0142o si\u0119 jednak jasne, \u017ce jego pogl\u0105dy wykracza\u0142y nawet poza separatyzm: Williams twierdzi\u0142, \u017ce w\u0142adze cywilne nie maj\u0105 uprawnie\u0144 do egzekwowania nakaz\u00f3w religijnych, wzywaj\u0105c zamiast tego do pe\u0142nego rozdzia\u0142u ko\u015bcio\u0142a od pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n Nie ciesz\u0105c si\u0119 ju\u017c przychylno\u015bci\u0105 Massachusetts, Williams szuka\u0142 schronienia w separatystycznej kolonii Plymouth, ale ponownie znalaz\u0142 si\u0119 w centrum kontrowersji, tym razem z powodu swojego stanowczego twierdzenia, \u017ce zakup ziemi od Indian by\u0142 jedynym sposobem dla kolonist\u00f3w na uzyskanie prawowitego tytu\u0142u w\u0142asno\u015bci. Ju\u017c po dw\u00f3ch latach Williams powr\u00f3ci\u0142 do Salem, gdzie ponownie zosta\u0142 przyj\u0119ty na stanowisko pastora pomimo swoich kontrowersyjnych pogl\u0105d\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n W 1635 roku Williams stan\u0105\u0142 przed S\u0105dem Og\u00f3lnym Kolonii Zatoki Massachusetts i zosta\u0142 uznany za winnego wyznawania czterech niebezpiecznych pogl\u0105d\u00f3w sprzecznych z oficjaln\u0105 polityk\u0105. Skazano go na wygnanie z kolonii.<\/p>\n\n\n\n Williams uciek\u0142 z Massachusetts, zanim prokuratorzy zd\u0105\u017cyli odes\u0142a\u0107 go z powrotem do Anglii. W czerwcu 1636 roku za\u0142o\u017cy\u0142 osad\u0119 Providence nad zatok\u0105 Narragansett, na ziemi podarowanej przez Indian z plemienia Narragansett. Anne Hutchinson i jej antynomijscy * zwolennicy, r\u00f3wnie\u017c wygnani z Massachusetts z powodu swoich przekona\u0144, za\u0142o\u017cyli w 1638 roku poblisk\u0105 osad\u0119 w Portsmouth. Wkr\u00f3tce powsta\u0142o jeszcze kilka miast. Pr\u00f3by ze strony Massachusetts maj\u0105ce na celu uzyskanie praw do tych ziem sk\u0142oni\u0142y Williamsa do odwiedzenia Anglii w 1643 roku, gdzie w marcu nast\u0119pnego roku uzyska\u0142 patent na koloni\u0119 Providence Plantations. Podczas pobytu w Anglii Williams opublikowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c pierwsz\u0105 z serii broszur przedstawiaj\u0105cych jego pogl\u0105dy na temat wolno\u015bci religijnej, The Bloudy Tenent of Persecution, for Cause of Conscience Discussed in a Conference Between Truth and Peace<\/em> z 1644 roku. Od momentu powstania osady Rhode Island stanowi\u0142o schronienie dla os\u00f3b prze\u015bladowanych ze wzgl\u0119du na swoje przekonania religijne. Akt za\u0142o\u017cycielski kr\u00f3la Karola II z 1663 r. dotycz\u0105cy kolonii Rhode Island i Providence Plantations wyra\u017anie gwarantowa\u0142 tolerancj\u0119 religijn\u0105 wszystkim mieszka\u0144com. Do baptyst\u00f3w i kwakr\u00f3w, kt\u00f3rzy uciekli przed prze\u015bladowaniami purytan\u00f3w z Nowej Anglii i osiedlili si\u0119 w Rhode Island, w 1658 r. do\u0142\u0105czy\u0142a spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska w Newport, poszukuj\u0105ca wolno\u015bci religijnej. W 1686 r. w kolonii powsta\u0142a spo\u0142eczno\u015b\u0107 hugenot\u00f3w (francuskich protestant\u00f3w).<\/p>\n\n\n\n Williams nadal przechodzi\u0142 przemiany religijne. Coraz bardziej niezadowolony z utrwalonych praktyk puryta\u0144skich, na kr\u00f3tki czas zosta\u0142 baptyst\u0105 i w 1638 roku wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cy\u0142 w Providence pierwszy ko\u015bci\u00f3\u0142 baptyst\u00f3w w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej. Jednak ju\u017c w nast\u0119pnym roku jego sceptycyzm wobec wszystkich ustanowionych ko\u015bcio\u0142\u00f3w doprowadzi\u0142 Williamsa do odej\u015bcia r\u00f3wnie\u017c od baptyst\u00f3w. Chocia\u017c pozosta\u0142 bez wyznania, czasami okre\u015blano go mianem \u201ePoszukiwacza\u201d, poniewa\u017c w znacznym stopniu podziela\u0142 pogl\u0105dy tej grupy dysydenckiej.<\/p>\n\n\n\n Williams utrzymywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c bliskie wi\u0119zi z Indianami z plemienia Narragansett i nadal chroni\u0142 ich przed chciwo\u015bci\u0105 europejskich osadnik\u00f3w, kt\u00f3rzy pragn\u0119li przej\u0105\u0107 ich ziemie. Jego szacunek dla Indian, sprawiedliwe traktowanie ich oraz znajomo\u015b\u0107 ich j\u0119zyka pozwoli\u0142y mu prowadzi\u0107 negocjacje pokojowe mi\u0119dzy tubylcami a Europejczykami, a\u017c do ostatecznego wybuchu wojny kr\u00f3la Filipa w latach 70. XVII wieku. Chocia\u017c Williams g\u0142osi\u0142 kazania Indianom, ju\u017c na wczesnym etapie zrezygnowa\u0142 z pr\u00f3b ich nawracania, jeszcze bardziej rozszerzaj\u0105c swoj\u0105 zasad\u0119 wolno\u015bci religijnej.<\/p>\n\n\n\n Roger Williams zmar\u0142 w pierwszych miesi\u0105cach 1683 roku; zosta\u0142 pochowany na rodzinnym cmentarzu za swoim domem w Providence i przez kilka pokole\u0144 popad\u0142 w zapomnienie. W czasach rewolucji ameryka\u0144skiej i ponownego zainteresowania dziedzictwem Williamsa dok\u0142adna lokalizacja jego grobu zosta\u0142a utracona. Obecnie Pomnik Narodowy Rogera Williamsa jest utrzymywany jako cz\u0119\u015b\u0107 Parku Rogera Williamsa w Providence, na terenie pierwotnie zasiedlonym przez Williamsa w 1636 roku i przekazanym miastu przez jego potomk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n
https:\/\/www.rogerwilliamsfellowship.org\/baptistid\/roger-williams-baptists<\/a><\/p>\n\n\n\nRoger Williams w Ameryce <\/h2>\n\n\n\n
W 1630 Roger Williams wraz z rodzin\u0105 przyby\u0142 do Bostonu. 5 lutego 1631 zosta\u0142 proboszczem. Pocz\u0105\u0142 g\u0142osi\u0107 pogl\u0105dy, i\u017c s\u0119dzia \u015bwiecki nie mo\u017ce os\u0105dza\u0107 w sprawach \u0142amania dziesi\u0119ciu przykaza\u0144 a ka\u017cdy cz\u0142owiek ma prawo do w\u0142asnego os\u0105du w sprawach religijnych. Oznacza\u0142o to rozdzielenie \u015bwieckiej w\u0142adzy s\u0105downiczej od ko\u015bcielnej. Twierdzi\u0142 ponadto, \u017ce wszyscy ludzie powinni mie\u0107 prawo do w\u0142asnego zdania w sprawach religijnych, czyli wolno\u015bci religijnej. <\/p>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/4567635683a.jpg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
– https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Roger_Williams<\/a><\/p>\n\n\n\nRoger Williams, za\u0142o\u017cyciel Rhode Island<\/h1>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/feb-05-tenent.jpg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
* W teologii antynomizm naucza, \u017ce Dekalog nie powinien by\u0107 norm\u0105 dla chrze\u015bcijan, gdy\u017c skoro jedynym motywem post\u0119powania chrze\u015bcijanina ma by\u0107 mi\u0142o\u015b\u0107 do Chrystusa, wobec tego prawo jest niepotrzebne.<\/p>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/568478877a.jpg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n