{"id":2984,"date":"2026-09-24T17:27:14","date_gmt":"2026-09-24T17:27:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2984"},"modified":"2026-10-03T08:38:14","modified_gmt":"2026-10-03T08:38:14","slug":"kalendarium-odstepstwa-w-xx-wieku-ver-1-0","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2984","title":{"rendered":"Kalendarium odst\u0119pstwa w XX wieku ver. 1.0"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dzi\u015b udost\u0119pniam t\u0142umaczenie interesuj\u0105cego artyku\u0142u zawieraj\u0105cego <strong>Kalendarium odst\u0119pstwa w XX wieku<\/strong>. Jednak zanim przejdziemy do tego artyku\u0142u, tytu\u0142em wst\u0119pu zebra\u0142em troch\u0119 wa\u017cnych informacji o tym co dzia\u0142o si\u0119 w XIX wieku. W Kalendarium zawar\u0142em w nawiasach kwadratowych kilka moich dodatkowych informacji. <strong>W tym materiale chc\u0119 bardzo wyra\u017anie podkre\u015bli\u0107 i zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na zgubny wp\u0142yw, jaki na odst\u0119pstwo w ko\u015bciele mia\u0142y te wszystkie bezbo\u017cne filozofie i trendy w \u015bwiecie zachodnim.<\/strong> Owi bezbo\u017cni wynalazcy nowych pogl\u0105d\u00f3w cz\u0119sto czerpali z okultystycznej duchowo\u015bci i maj\u0105 po dzie\u0144 dzisiejszy duchowy wp\u0142yw na nasze \u017cycie. <strong>Obszernie na ten temat napisa\u0142 Dave Hunt w ksi\u0105\u017cce \u201eInwazja okultyzmu\u201d.<\/strong> <br><br>Wielu z tw\u00f3rc\u00f3w nowych ideologii i wsp\u00f3\u0142czesnych \u015bwiatopogl\u0105d\u00f3w mia\u0142o kontakt z duchowo\u015bci\u0105 wschodu, medytacj\u0105, okultystyczn\u0105 inicjacj\u0105, osadzon\u0105 w okultyzmie, psychoterapi\u0105. Widzimy jak w protestanckiej Ameryce, narodzie kt\u00f3ry po\u0142o\u017cy\u0142 swoje fundamenty na Biblii, miejscu wielu przebudze\u0144 religijnych, zrodzi\u0142o si\u0119 i rozwija wielkie odst\u0119pstwo i demoralizacja cywilizacji Zachodu. Mo\u017cna postawi\u0107 \u015bmia\u0142\u0105 tez\u0119, \u017ce dzisiejsze zachodnie chrze\u015bcija\u0144stwo to jedna wielka mieszanina, neopoga\u0144stwa, ideologii teozoficznej i ruchu nowej my\u015bli, okultyzmu i spirytyzmu, rewolucji seksualnej, feminizmu, marksizmu, deizmu, teologii liberalnej, wy\u017cszej krytyki tekstu, transcendentalizmu, neo panteizmu, lovizmu, mesmeryzmu, darwinizmu spo\u0142ecznego, psychologii i psychoanalizy made in Freud &amp; Carl Jung\u2026.<br><br>Oddaj\u0119 do u\u017cytku pierwsz\u0105 robocz\u0105 wersj\u0119 t\u0142umaczenia niniejszego opracowania. Prosz\u0119 wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119, \u017ce tekst wymaga korekty j\u0119zykowej, by\u0107 mo\u017ce uzupe\u0142nienia np. o pomini\u0119te wa\u017cne dla kalendarium wydarzenia. Pozostaje jeszcze opracowanie okresu 2023 do dzisiaj, poniewa\u017c odst\u0119pstwo rozp\u0119dza si\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Tytu\u0142em wst\u0119pu &#8211;<\/strong> <strong>Kalendarium odst\u0119pstwa w XIX wieku<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>1808<\/strong> \u2013 Friedrich Niethammer (Friedrich Immanuel Niethammer) by\u0142 niemieckim filozofem religii, teologiem oraz g\u0142\u00f3wnym reformatorem szkolnictwa w Bawarii, odegra\u0142 kluczow\u0105 rol\u0119 w historii tego humanizmu. W <strong>1808 roku<\/strong> to on jako pierwszy zdefiniowa\u0142 i wprowadzi\u0142 do literatury termin \u201ehumanizm\u201d (<em>Humanismus<\/em>). Swoje pogl\u0105dy sformu\u0142owa\u0142 w wydanej w 1808 roku pracy <em>Der Streit des Philanthropinismus und des Humanismus<\/em> (Sp\u00f3r mi\u0119dzy filantropizmem a humanizmem).<br><br><strong>1820<\/strong> \u2013 <strong>Deizm<\/strong> to nurt filozoficzno-religijny z prze\u0142omu XVII i XVIII wieku, kt\u00f3ry uznaje istnienie Boga jako Stw\u00f3rcy, ale odrzuca bosk\u0105 ingerencj\u0119 w losy \u015bwiata, cuda i dogmaty. G\u0142\u00f3wni przedstawiciele to Wolter oraz John Roland. G\u0142\u00f3wni ojcowie za\u0142o\u017cyciele USA, m.in. <strong>Thomas Jefferson<\/strong> i <strong>Benjamin Franklin<\/strong>, dla kt\u00f3rych B\u00f3g by\u0142 racjonalnym architektem praw i wolno\u015bci. Deizm traktuje <strong>Boga jako \u201eZegarmistrza\u201d<\/strong> Pogl\u0105d spopularyzowany przez Woltera. B\u00f3g zosta\u0142 przyr\u00f3wnany do architekta i konstruktora wszech\u015bwiata, kt\u00f3ry uruchomi\u0142 mechanizm \u015bwiata (ustanawiaj\u0105c prawa fizyki i natury), a nast\u0119pnie wycofa\u0142 si\u0119 z dalszego sterowania tym procesem. Deizm odrzuci\u0142 Pismo \u015awi\u0119te jako nieomylne S\u0142owo Boga, a rozum uzna\u0142 za \u017ar\u00f3d\u0142o moralno\u015bci. Deizm otworzy\u0142 drog\u0119 dla ateizmu i dla rozwoju masonerii, (wolnomularstwa) w Ameryce W 1820 roku deista prezydent Thomas Jefferson dokona\u0142 w\u0142asnor\u0119cznej kompilacji Nowego Testamentu (znanej jako <em>Biblia Jeffersona<\/em>). Wyci\u0105\u0142 z niego wszystkie fragmenty o cudach i bosko\u015bci Chrystusa, pozostawiaj\u0105c jedynie racjonalne zasady moralne.<br><br><strong>1830<\/strong> \u2013 Ko\u015bci\u00f3\u0142 mormon\u00f3w zosta\u0142 zorganizowany przez <strong>Josepha Smitha<\/strong> w Fayette w stanie Nowy Jork w USA. Nieca\u0142e dwa tygodnie po wydaniu Ksi\u0119gi Mormona, 6 kwietnia 1830 Joseph Smith i jego pi\u0119ciu przyjaci\u00f3\u0142 w Fayette za\u0142o\u017cyli <em>Ko\u015bci\u00f3\u0142 Chrystusa<\/em> wkr\u00f3tce nazwany <em>Ko\u015bcio\u0142em Jezusa Chrystusa \u015awi\u0119tych w Dniach Ostatnich<\/em>.<br><br><strong>1836<\/strong> \u2013 Pojawia si\u0119 transcendentalizm jako zorganizowany ruch filozoficzno-literacki w Nowej Anglii (wschodnie Stany Zjednoczone). G\u0142osi\u0142 on, \u017ce prawda o \u015bwiecie pochodzi z ludzkiej intuicji i wgl\u0105du w samego siebie, a nie z dogmat\u00f3w religijnych czy nauki. Ruch ten odrzuca\u0142 ograniczenia instytucji spo\u0142ecznych i podkre\u015bla\u0142 bosk\u0105 jedno\u015b\u0107 natury oraz ka\u017cdego cz\u0142owieka. Za jego symboliczn\u0105 dat\u0119 narodzin uznaje si\u0119 <strong>1836 rok<\/strong>, kiedy to w Cambridge (Massachusetts) powo\u0142ano \u2060Transcendental Club oraz opublikowano prze\u0142omowy esej \u201eNatura\u201d autorstwa R.W. Emersona. Nurt ten rozwija\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie do lat 50. XIX wieku. G\u0142\u00f3wnym prekursorem i za\u0142o\u017cycielem ameryka\u0144skiego transcendentalizmu by\u0142 eseista i poeta <strong>Ralph Waldo Emerson<\/strong> (autor manifestu <em>Natura<\/em>). Kluczow\u0105 rol\u0119 w rozwoju tego ruchu odegra\u0142 r\u00f3wnie\u017c <strong>Henry David Thoreau<\/strong>, a tak\u017ce niemiecki my\u015bliciel <strong>Immanuel Kant<\/strong>.<br><br><strong>1838<\/strong>\u2013 Friedrich Schleiermacher (1768\u20131834) to niemiecki teolog i filozof, cz\u0119sto nazywany <strong>ojcem nowo\u017cytnej teologii liberalnej<\/strong> oraz nowoczesnej hermeneutyki. <strong>Pionier teologii liberalnej:<\/strong> Nazywany bywa \u201eojcem nowoczesnej teologii liberalnej\u201d, poniewa\u017c stara\u0142 si\u0119 pogodzi\u0107 wiar\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 z racjonalizmem epoki o\u015bwiecenia i romantyzmu. Jego bezkompromisowe podej\u015bcie do badania Biblii przez pryzmat historyczny torowa\u0142o drog\u0119 p\u00f3\u017aniejszym radykalnym badaczomJego wk\u0142ad w tzw. <strong>wy\u017csz\u0105 krytyk\u0119 tekstu<\/strong>. W 1838 po\u015bmiertnie wydano jego \u201eHermeneutyk\u0119 i krytyk\u0119 ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem Nowego Testamentu.\u201d<br><br><strong>1848<\/strong> \u2013 Narodzi\u0142 si\u0119 ruch praw kobiet (feminizm) kluczowa dzia\u0142aczka ruchu, Elizabeth Cady Stanton zorganizowa\u0142a historyczn\u0105 <strong>Konwencj\u0119 w Seneca Falls<\/strong> (Nowy Jork) \u2013 pierwsze w USA zgromadzenie zwo\u0142ane wy\u0142\u0105cznie w celu dyskusji o prawach kobiet. Napisa\u0142a tam prze\u0142omow\u0105 <strong>Deklaracj\u0119 uczu\u0107<\/strong> (<em>Declaration of Sentiments<\/em>), w kt\u00f3rej za\u017c\u0105da\u0142a m.in. prawa wyborczego dla kobiet, co zapocz\u0105tkowa\u0142o pierwsz\u0105 fal\u0119 feminizmu w Stanach Zjednoczonych. Elizabeth Cady Stanton, czo\u0142owa ameryka\u0144ska sufra\u017cystka, praktykowa\u0142a okultyzm w sensie magicznym, fascynowa\u0142 j\u0105 <strong>spirytyzm<\/strong>. S\u0142ynny \u201est\u00f3\u0142 okultystyczny\u201d odnosi si\u0119 do historycznego stolika do herbaty, przy kt\u00f3rym w 1848 roku wraz z Lucreti\u0105 Mott sporz\u0105dzi\u0142a <em>Deklaracj\u0119 Praw i Uczu\u0107<\/em>. W tym samym domu rzekomo miewa\u0142y miejsce seanse spirytystyczne.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>\u201eMistyka kobieco\u015bci\u201d<\/strong> (ang. <em>The Feminine Mystique<\/em>) to prze\u0142omowa ksi\u0105\u017cka ameryka\u0144skiej publicystki <strong>Betty Friedan wydana w 1963 roku<\/strong>, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 bezpo\u015bredni\u0105 <strong>iskr\u0105 do wybuchu drugiej fali feminizmu<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>1854 <\/strong>\u2013 <strong>Henry David Thoreau<\/strong> to ameryka\u0144ski pisarz, filozof-transcendentalista i przyrodnik. Jego dzie\u0142o <strong>\u201eWalden, czyli \u017cycie w lesie\u201d<\/strong> to zapis dwuletniego okresu, kt\u00f3ry sp\u0119dzi\u0142 w samotni nad stawem Walden, \u017cyj\u0105c w zgodzie z natur\u0105 i z dala od materializmu. Jego teksty zapocz\u0105tkowa\u0142y ruchy ekologiczne. <strong>Prekursor neo panteizmu, panteizmu zmys\u0142owego<\/strong>, jego pogl\u0105dy najlepiej opisuje <strong>transcendentalizm<\/strong>, silnie inspirowany wschodni\u0105 filozofi\u0105 wedyjsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Mesmeryzm<\/strong> (nazywany tak\u017ce magnetyzmem zwierz\u0119cym) to XVIII-wieczna pseudonauka i metoda terapeutyczna. Zak\u0142ada\u0142a ona istnienie niewidzialnego, uniwersalnego fluidu energetycznego. Uwa\u017cano, \u017ce choroby powstaj\u0105 w wyniku zaburze\u0144 jego przep\u0142ywu, a uzdrowienie nast\u0119puje, gdy terapeuta manipuluje tym fluidem za pomoc\u0105 swojego cia\u0142a. Prekursorem mesmeryzmu by\u0142 niemiecki lekarz <strong>Franz Anton Mesmer<\/strong> (1734\u20131815) Jest prekursorem hipnozy. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce leczy za pomoc\u0105 <strong>\u201emagnetyzmu zwierz\u0119cego\u201d<\/strong> (niewidzialnej energii). Wprowadza\u0142 pacjent\u00f3w w stan g\u0142\u0119bokiego relaksu i transu wywo\u0142uj\u0105cy tzw. kryzysy magnetyczne, co stanowi\u0142o podwaliny pod p\u00f3\u017aniejszy rozw\u00f3j hipnoterapii.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>1857 <\/strong>\u2013 Spirytyzm jako zorganizowana doktryna filozoficzno-religijna powsta\u0142 w <strong>po\u0142owie XIX wieku<\/strong>. Prekursorem i g\u0142\u00f3wnym tw\u00f3rc\u0105 spirytyzmu by\u0142 francuski pedagog i naukowiec <strong>Allan Kardec<\/strong> (w\u0142a\u015bciwie Hippolyte L\u00e9on Denizard Rivail). Sformu\u0142owa\u0142 on zasady tego ruchu i opublikowa\u0142 w 1857 roku jego fundamentalne dzie\u0142o, <em>Ksi\u0119g\u0119 Duch\u00f3w<\/em>. Jednak korzenie spirytyzmu si\u0119gaj\u0105 roku 1848, Wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 one z postaciami <strong>si\u00f3str Fox<\/strong> (Margaretty i Kate) z Hydesville (Nowy Jork), kt\u00f3rych seanse wywo\u0142a\u0142y w\u00f3wczas ogromny rozg\u0142os.<br><br><strong>1859<\/strong> \u2013 Darwinizm jako usystematyzowana teoria naukowa powsta\u0142 w <strong>1859 roku<\/strong>. Data ta wi\u0105\u017ce si\u0119 z publikacj\u0105 prze\u0142omowego dzie\u0142a Karola Darwina pt. <em>\u201eO powstawaniu gatunk\u00f3w drog\u0105 doboru naturalnego\u201d<\/em>, w kt\u00f3rym po raz pierwszy kompleksowo wy\u0142o\u017cy\u0142 za\u0142o\u017cenia teorii ewolucji.<br><br><strong>1869<\/strong> \u2013 <strong>Herbert Spencer<\/strong> (1820\u20131903) by\u0142 angielskim filozofem, socjologiem i biologiem. By\u0142 jednym z g\u0142\u00f3wnych przedstawicieli <strong>pozytywizmu<\/strong> i tw\u00f3rc\u00f3w <strong>socjologii<\/strong>. To jemu przypisuje si\u0119 stworzenie terminu \u201eprzetrwanie najlepiej dostosowanych\u201d i sformu\u0142owanie <strong>darwinizmu spo\u0142ecznego<\/strong>. Napisa\u0142 \u201eSystem filozofii syntetycznej\u201d (<em>A System of Synthetic Philosophy<\/em>) to monumentalne, 10-tomowe dzie\u0142o, nad kt\u00f3rym pracowa\u0142 przez ponad 30 lat. <strong>Jego g\u0142\u00f3wnym celem by\u0142o stworzenie uniwersalnej syntezy ca\u0142ej wiedzy ludzkiej w oparciu o jedn\u0105 nadrz\u0119dn\u0105 zasad\u0119 \u2013 teori\u0119 ewolucji.<\/strong> Przez niekt\u00f3rych jest uznawany za prekursora filozofii Free Lovismu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>1875<\/strong> \u2013 Ruch teozoficzny i jego g\u0142\u00f3wna organizacja, <strong>\u2060Towarzystwo Teozoficzne<\/strong>, zosta\u0142y za\u0142o\u017cone 17 listopada 1875 roku w Nowym Jorku Ruch Theosofia (Teozofia), zapocz\u0105tkowany w XIX wieku przez <strong>Helen\u0119 B\u0142awatsk\u0105<\/strong>, to synkretyczny nurt filozoficzno-religijny. G\u0142osi\u0142 potrzeb\u0119 zjednoczenia ludzko\u015bci, poszukiwa\u0142 uniwersalnej prawdy we wszystkich religiach oraz bada\u0142 ukryte prawa natury i reinkarnacj\u0119. Stworzenie zal\u0105\u017cka braterstwa wszystkich ludzi bez podzia\u0142\u00f3w na ras\u0119, narodowo\u015b\u0107, p\u0142e\u0107 czy wyznanie. ruch teozoficzny (zapocz\u0105tkowany m.in.<strong> przez Helen\u0119 B\u0142awatsk\u0105<\/strong> w XIX wieku) <strong>by\u0142 \u015bci\u015ble powi\u0105zany z okultyzmem i ezoteryk\u0105.<\/strong> <strong>Ruch teozoficzny by\u0142 pok\u0142osiem dzia\u0142alno\u015bci si\u00f3str Fox. <\/strong>To w\u0142a\u015bnie za spraw\u0105 seans\u00f3w spirytystycznych si\u00f3str Fox (rozpocz\u0119tych w 1848 roku) w Stanach Zjednoczonych wybuch\u0142a ogromna moda na zjawiska paranormalne. Teozofia odegra\u0142a kluczow\u0105 rol\u0119 w odrodzeniu i popularyzacji zachodniego okultyzmu, \u0142\u0105cz\u0105c go z filozofi\u0105 Wschodu. Ruch ten zmodernizowa\u0142 i wprowadzi\u0142 staro\u017cytne formy poga\u0144stwa. Teozofowie d\u0105\u017cyli do stworzenia \u201euniwersalnej religii\u201d, czerpi\u0105c z okultyzmu, spirytyzmu, kaba\u0142y, astrologii oraz dawnych mitologii i wschodnich religii (np. buddyzmu i hinduizmu). Ruch zak\u0142ada\u0142 istnienie ukrytej, ezoterycznej wiedzy o \u015bwiecie i naturze (tzw. \u201enauki tajemnej\u201d), kt\u00f3ra rzekomo by\u0142a znana wtajemniczonym od tysi\u0105cleci. Wczesna teozofia mocno opiera\u0142a si\u0119 na zjawiskach okultystycznych, takich jak jasnowidzenie, telepatia, channeling (kontakt z tzw. \u201eMahatmami\u201d czy \u201eMistrzami\u201d) oraz materializacja przedmiot\u00f3w.Idee teozoficzne i okultystyczne inspirowa\u0142y wielu artyst\u00f3w, w tym pionier\u00f3w sztuki abstrakcyjnej (np. Wasilija Kandinsky\u2019ego czy Pieta Mondriana).<br><br><strong>1881<\/strong> \u2013 Powstaje <strong>The New Testament in the Original Greek<\/strong> to krytyczne wydanie greckiego tekstu Nowego Testamentu, opublikowane w 1881 roku przez brytyjskich biblist\u00f3w <strong>Brooke\u2019a Fossa Westcotta<\/strong> i <strong>Fentona Johna Anthony\u2019ego Horta<\/strong>. Ich praca zrewolucjonizowa\u0142a tekstologi\u0119 biblijn\u0105, odrzucaj\u0105c tradycyjny <em>Textus Receptus<\/em> na rzecz najstarszych dost\u0119pnych r\u0119kopis\u00f3w. Ze wzgl\u0119du na odej\u015bcie od powszechnie u\u017cywanego w Ko\u015bcio\u0142ach <em>Textus Receptus<\/em> (b\u0119d\u0105cego podstaw\u0105 m.in. Biblii kr\u00f3la Jakuba), ich praca do dzi\u015b budzi kontrowersje w niekt\u00f3rych konserwatywnych \u015brodowiskach chrze\u015bcija\u0144skich. Pok\u0142osiem ich pracy jest p\u00f3\u017aniejsza wy\u017csza krytyka tekstu Biblii.<br><br><strong>1885 <\/strong>\u2013 Ten rok &nbsp;by\u0142y kluczowym momentem w formowaniu si\u0119 <strong>Ruchu Nowej My\u015bli<\/strong> &nbsp;&nbsp;<em>New Thought<\/em> lub Free Thought Movement. &nbsp;W tym czasie z ruchu Chrze\u015bcija\u0144skiej Nauki (za\u0142o\u017conej przez Mary Baker Eddy) wyodr\u0119bni\u0142a si\u0119 <strong>Emma Curtis Hopkins.<\/strong> Odesz\u0142a ona od ortodoksyjnych zasad i zacz\u0119\u0142a naucza\u0107 w\u0142asnej interpretacji opartej na uniwersalnej prawdzie i sile umys\u0142u. Zosta\u0142a okrzykni\u0119ta \u201enauczycielk\u0105 nauczycieli\u201d (naucza\u0142a m.in. za\u0142o\u017cycieli ruchu Unity i Religious Science). <strong>:<\/strong> Rozkwita\u0142y tak\u017ce inne nurty tzw. <em>mind-cure<\/em> (uzdrawiania umys\u0142em), a badacze tacy jak Warren Felt Evans publikowali prace z zakresu chrze\u015bcija\u0144stwa ezoterycznego i uzdrawiania wiar\u0105 (np. dzie\u0142o <em>Healing by Faith<\/em>). G\u0142\u00f3wnym za\u0142o\u017ceniem ruchu by\u0142o przekonanie o pot\u0119dze pozytywnego my\u015blenia, sprawczej sile ludzkiego umys\u0142u oraz Niesko\u0144czonej Inteligencji (Bogu) obecnej w ka\u017cdym cz\u0142owieku. Jednym z przedstawicieli tego ruchu by\u0142 &nbsp;<strong>Robert G. Ingersolla<\/strong>, by\u0142 on wybitnym ameryka\u0144skim prawnikiem, humanist\u0105 i XIX-wiecznym agnostykiem, kt\u00f3rego dzia\u0142alno\u015b\u0107 przypada\u0142a na lata 1860\u20131899. By\u0142 znanym krytykiem religijnym, kt\u00f3rego cz\u0119sto cytuje si\u0119 w kontek\u015bcie historii ameryka\u0144skiego racjonalizmu i wolnomy\u015blicielstwa.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kalendarium odst\u0119pstwa w XX wieku<br>1900 &#8211; 2023<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Niniejsze kalendarium ukazuje wielkie zagro\u017cenia duchowe i doktrynalne, kt\u00f3re s\u0105 wszechobecne pod koniec ery ko\u015bcio\u0142a. Dokumentuje ono post\u0119p fa\u0142szywego chrze\u015bcija\u0144stwa oraz powstania \u201eko\u015bcio\u0142a\u201d o zasi\u0119gu globalnym.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jest to ostrze\u017cenie, \u017ce ka\u017cdy ko\u015bci\u00f3\u0142 wierz\u0105cy w Bibli\u0119 musi w tych czasach aktywnie pog\u0142\u0119bia\u0107 swoj\u0105 wiedz\u0119 o sytuacji na \u015bwiecie i chroni\u0107 lud Pa\u0144ski.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jest to ostrze\u017cenie dotycz\u0105ce g\u0142\u00f3wnych dr\u00f3g prowadz\u0105cych do herezji (np. ekumeniczna ewangelizacja, wsp\u00f3\u0142czesna muzyka chrze\u015bcija\u0144ska, wsp\u00f3\u0142czesna krytyka tekstu, wsp\u00f3\u0142czesne wersje Biblii, C.S. Lewis, Ojcowie Ko\u015bcio\u0142a, modlitwa kontemplacyjna, charyzmatyzm [g\u0142\u00f3wnie ultracharyzmatyzm], [nowy] ewangelikalizm).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jest to ostrze\u017cenie, by jasno i wyra\u017anie odr\u00f3\u017cnia\u0107 zbawienie od fa\u0142szywych ewangelii oraz szuka\u0107 biblijnych dowod\u00f3w u tych, kt\u00f3rzy wyznaj\u0105 Chrystusa. Cz\u0142onkostwo w odrodzonym, biblijnym ko\u015bciele stanowi podstawow\u0105 ochron\u0119 w obliczu odst\u0119pstwa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po przeanalizowaniu XVIII i XIX wieku oraz po przyjrzeniu si\u0119 odst\u0119pstwu, kt\u00f3re ogarn\u0119\u0142o ko\u015bcio\u0142y chrze\u015bcija\u0144skie w tej samej epoce, w kt\u00f3rej narodzi\u0142a si\u0119 wsp\u00f3\u0142czesna krytyka tekstu, przedstawimy teraz chronologi\u0119 odst\u0119pstwa w XX wieku, aby udokumentowa\u0107 to, co dzia\u0142o si\u0119 w ca\u0142ym chrze\u015bcija\u0144stwie w miar\u0119 jak dominuj\u0105c\u0105 pozycj\u0119 zacz\u0119\u0142y zajmowa\u0107 wsp\u00f3\u0142czesne teksty krytyczne i wsp\u00f3\u0142czesne angielskie wersje Biblii. Zaczniemy od pocz\u0105tku XX wieku, tu\u017c po opublikowaniu angielskiej wersji Revised Version oraz greckiego Nowego Testamentu Westcotta i Horta, a nast\u0119pnie przejdziemy przez XXI wiek a\u017c do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Zobaczymy, \u017ce niewiara, kt\u00f3ra pod koniec XVIII wieku by\u0142a zaledwie strumieniem, a w XIX wieku sta\u0142a si\u0119 rzek\u0105, w XX wieku przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w \u201eprawdziwe tsunami odst\u0119pstwa i niewiary\u201d. Podobnie jak bluszcz, teologiczny modernizm <em>drzema\u0142<\/em> pod koniec XVIII wieku, <em>wkrada\u0142 si\u0119<\/em> w XIX wieku, a w XX wieku <em>bujnie rozwin\u0105\u0142<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>1900<\/strong> \u2013 Jako prekursor ruchu zielono\u015bwi\u0105tkowego John Alexander Dowie og\u0142osi\u0142, \u017ce jest \u201eEliaszem Odnowicielem\u201d, kt\u00f3ry ma poprzedzi\u0107 przyj\u015bcie Pana, oraz \u017ce jest pierwszym aposto\u0142em odnowionego ko\u015bcio\u0142a czas\u00f3w ostatecznych. Dowie za\u0142o\u017cy\u0142 Zion City na p\u00f3\u0142noc od Chicago, \u201egdzie nie dopuszczano lekarzy, lek\u00f3w ani diab\u0142\u00f3w\u201d. Jego w\u0142asna c\u00f3rka zmar\u0142a na skutek powa\u017cnych oparze\u0144, gdy odm\u00f3wi\u0142 jej pomocy medycznej.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u201eJeszcze przed prze\u0142omem XX wieku pi\u0119\u0107 seminari\u00f3w baptystycznych na P\u00f3\u0142nocy wykazywa\u0142o oznaki liberalizmu\u201d (David Beale, <em>In Pursuit of Purity<\/em>, s. 175).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>1901<\/strong> \u2013 Nowoczesny ruch j\u0119zyk\u00f3w rozpocz\u0105\u0142 si\u0119, gdy w Nowy Rok Agnes Ozman, studentka Szko\u0142y Biblijnej Bethel Charlesa Parhama w Topeka w stanie Kansas, rzekomo zacz\u0119\u0142a m\u00f3wi\u0107 w j\u0119zyku, kt\u00f3rego nigdy si\u0119 nie uczy\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Zygmunt Freud, \u201eojciec wsp\u00f3\u0142czesnej psychologii\u201d i \u201ejeden z najbardziej wp\u0142ywowych my\u015blicieli XX wieku\u201d, opublikowa\u0142 <em>Psychopatologi\u0119 \u017cycia codziennego<\/em>, w kt\u00f3rej przedstawi\u0142 wiele swoich koncepcji dotycz\u0105cych \u201enie\u015bwiadomo\u015bci\u201d \u2013 zgodnie z nimi istnieje rezerwuar my\u015bli, wspomnie\u0144 i emocji, kt\u00f3ry pozostaje poza zasi\u0119giem \u015bwiadomo\u015bci i kt\u00f3ry mo\u017cna zbada\u0107 za pomoc\u0105 psychoanalizy. Freud naucza\u0142, \u017ce istnieje <em>ego<\/em>, czyli stan \u015bwiadomo\u015bci, oraz <em>id<\/em>, czyli stan nie\u015bwiadomo\u015bci. Freudianizm przenosi odpowiedzialno\u015b\u0107 za dzia\u0142ania z \u015bwiadomej jednostki na \u201enie\u015bwiadome id\u201d oraz na zapomniane do\u015bwiadczenia z dzieci\u0144stwa. Freud zapocz\u0105tkowa\u0142 ruch psychoanalizy, kt\u00f3ry wyrz\u0105dzi\u0142 wsp\u00f3\u0142czesnemu spo\u0142ecze\u0144stwu niewyobra\u017calne szkody moralne, duchowe i psychologiczne oraz przenikn\u0105\u0142 do chrze\u015bcija\u0144stwa od drugiej po\u0142owy wieku.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>1902<\/strong> \u2013 J.W. Bailey z Karoliny P\u00f3\u0142nocnej napisa\u0142 w <em>Biblical Recorder<\/em>, \u017ce w Konwencji Po\u0142udniowych Baptyst\u00f3w istnieje mn\u00f3stwo \u201eteologii\u201d. Stwierdzi\u0142: \u201eTeologie zmieniaj\u0105 si\u0119 ka\u017cdego dnia. \u2026 [Bapty\u015bci nie opowiadaj\u0105 si\u0119 za] sformu\u0142owanymi dogmatami\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>1905<\/strong> \u2013 Szwajcarski psychiatra August Forel opublikowa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 <em>The Sexual Question<\/em>, w kt\u00f3rej stwierdzi\u0142, \u017ce \u201emoralno\u015b\u0107 jest wzgl\u0119dna\u201d i nie ma \u201eabsolutnego dobra ani absolutnego z\u0142a\u201d.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Zygmunt Freud opublikowa\u0142 <em>Trzy eseje o teorii seksualno\u015bci<\/em>, w kt\u00f3rych zg\u0142\u0119bia kwesti\u0119 perwersji moralnej i twierdzi, \u017ce jest ona naturalna, dostarczaj\u0105c w ten spos\u00f3b usprawiedliwienia dla takich zjawisk jak homoseksualizm, pedofilia i zoofilia oraz k\u0142ad\u0105c podwaliny pod ca\u0142kowit\u0105 seksualizacj\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>1906<\/strong> \u2013 W Los Angeles rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 dziwne i niezgodne z Pismem \u015awi\u0119tym \u201eprzebudzenie na Azusa Street\u201d, charakteryzuj\u0105ce si\u0119 be\u0142kotliwym \u201em\u00f3wieniem j\u0119zykami\u201d, fa\u0142szywymi obietnicami uzdrowienia oraz kobietami pe\u0142ni\u0105cymi rol\u0119 kaznodziejek, co zapocz\u0105tkowa\u0142o ruch zielono\u015bwi\u0105tkowy.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Albert Schweitzer opublikowa\u0142 <em>W poszukiwaniu historycznego Jezusa<\/em>, twierdz\u0105c, \u017ce Jezus nie by\u0142 nadprzyrodzonym Mesjaszem, wiecznym Synem Bo\u017cym, lecz zwyk\u0142ym cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry s\u0105dz\u0105c, \u017ce zbli\u017ca si\u0119 koniec \u015bwiata, pr\u00f3bowa\u0142 go zapocz\u0105tkowa\u0107 swoj\u0105 \u015bmierci\u0105. Jezus Schweitzera jest \u201eniespe\u0142nionym prorokiem apokalipsy\u201d.<\/li>\n\n\n\n<li>George Foster, baptysta i profesor Uniwersytetu Chicagowskiego, opublikowa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 <em>The Finality of the Christian Religion<\/em>, w kt\u00f3rej stwierdzi\u0142, \u017ce \u201eB\u00f3g spoza kosmosu nie \u017cyje\u201d. Twierdzi\u0142, \u017ce boskie natchnienie Biblii jest \u201enieprawdziwe historycznie i niemo\u017cliwe psychologicznie\u201d. Stwierdzi\u0142, \u017ce dowody nie potwierdzaj\u0105 cielesnego zmartwychwstania Chrystusa. Jego macierzysty ko\u015bci\u00f3\u0142, Hyde Park Baptist, odm\u00f3wi\u0142 cofni\u0119cia jego \u015bwi\u0119ce\u0144 kap\u0142a\u0144skich lub podj\u0119cia wobec niego jakichkolwiek \u015brodk\u00f3w dyscyplinarnych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>1907<\/strong> \u2013 Walter Rauschenbusch opublikowa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 <em>Christianity and the Social Crisis<\/em>, popularyzuj\u0105c niebiblijn\u0105 \u201eEwangeli\u0119 spo\u0142eczn\u0105\u201d. Innymi wp\u0142ywowymi postaciami ruchu \u201eEwangelii spo\u0142ecznej\u201d byli Washington Gladden oraz Charles Sheldon, autor ksi\u0105\u017cki <em>In His Steps<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>1908<\/strong> <strong>\u2013 Powsta\u0142a Federalna Rada Ko\u015bcio\u0142\u00f3w w Ameryce, maj\u0105ca na celu promowanie jedno\u015bci ekumenicznej oraz liberalnych spraw spo\u0142ecznych i politycznych.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>1910<\/strong> \u2013 Ukaza\u0142o si\u0119 angielskie t\u0142umaczenie dzie\u0142a Adolfa Harnacka <em>\u201eCzym jest chrze\u015bcija\u0144stwo\u201d<\/em>, g\u0142osz\u0105cego kontrowersyjn\u0105 liberaln\u0105 nauk\u0119 o ojcostwie Boga. Wyk\u0142ady te zosta\u0142y po raz pierwszy wyg\u0142oszone w j\u0119zyku niemieckim na Uniwersytecie Berli\u0144skim podczas semestru zimowego 1899\u20131900. Harnack by\u0142 prezesem Towarzystwa Cesarza Wilhelma. Napisa\u0142 kontrowersyjn\u0105 trzy tomow\u0105 \u201eHistori\u0119 dogmat\u00f3w\u201d. \u201eDogmaty powstaj\u0105, ewoluuj\u0105 i s\u0105 dostosowywane do nowych cel\u00f3w\u201d<br><br><strong>1913<\/strong> \u2013 Po\u015bmiertnie opublikowano <em>Kurs j\u0119zykoznawstwa og\u00f3lnego<\/em> Ferdinanda de Saussure\u2019a, co oznacza\u0142o narodziny wsp\u00f3\u0142czesnego j\u0119zykoznawstwa, zaprzeczaj\u0105cego istnieniu Boga i absolutnemu charakterowi j\u0119zyka. Wed\u0142ug Saussure\u2019a znaczenie j\u0119zyka nie jest czym\u015b, co mo\u017cna odzyska\u0107 w sensie absolutnym, lecz czym\u015b, co ka\u017cda osoba tworzy dla siebie. Pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat p\u00f3\u017aniej, w ksi\u0105\u017cce <em>Toward a Science of Translating<\/em>, Eugene Nida z United Bible Societies uzna\u0142 wp\u0142yw Saussure\u2019a na swoje w\u0142asne teorie r\u00f3wnowa\u017cno\u015bci dynamicznej w dziedzinie t\u0142umaczenia Biblii.<br><br>[<strong>1914 <\/strong>\u2013 Powstaje Mi\u0119dzynarodowe Stowarzyszenie Badaczy Pisma \u015awi\u0119tego (znane w j\u0119zyku angielskim jako <em>International Bible Students Association<\/em> lub w skr\u00f3cie <strong>IBSA<\/strong>) zosta\u0142o za\u0142o\u017cone w Londynie przez Charlesa Taze Russella. Organizacja ta by\u0142a europejskim odpowiednikiem za\u0142o\u017conego wcze\u015bniej ameryka\u0144skiego Towarzystwa Stra\u017cnica. Towarzystwo Stra\u017cnica zosta\u0142o za\u0142o\u017cone <strong>16 lutego 1881 roku<\/strong> jako Towarzystwo Traktatowe \u2013 Stra\u017cnica Syjo\u0144ska (Zion\u2019s Watch Tower Tract Society). Oficjaln\u0105 rejestracj\u0119 prawn\u0105 w stanie Pensylwania uzyskano <strong>15 grudnia 1884 roku<\/strong>. Ruch ten da\u0142 pocz\u0105tek powstania Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania (Pensylwa\u0144skie Towarzystwo Biblijne i Traktatowe), oraz korporacji Watchtower Society of New York, znanej w Polsce jako <strong>\u015awiadkowie Jehowy<\/strong>]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>1915<\/strong> \u2013 Nowo utworzone Zgromadzenia Bo\u017ce (Assemblies of God), najwi\u0119ksza denominacja zielono\u015bwi\u0105tkowa, zosta\u0142y rozdarte w ci\u0105gu pierwszych dw\u00f3ch lat swojego istnienia (1914\u20131916) przez kontrowersj\u0119 dotycz\u0105c\u0105 unitarianizmu. Pentekostali\u015bci wyznaj\u0105cy doktryn\u0119 \u201ejedno\u015bci\u201d od\u0142\u0105czyli si\u0119 i utworzyli r\u00f3\u017cne grupy unitarne, kt\u00f3re pozosta\u0142y znacz\u0105c\u0105 i wp\u0142ywow\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 pentekostalizmu. Jedn\u0105 z nich jest Zjednoczony Ko\u015bci\u00f3\u0142 Pentekostalny. Teologia jedno\u015bci g\u0142osi, \u017ce nie ma trzech Os\u00f3b Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej, a jedynie trzy przejawy jednej Osoby \u2013 Jezusa. Dlatego te\u017c nazywana jest ona r\u00f3wnie\u017c \u201etylko Jezus\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>1916<\/strong> \u2013 Madison Grant, prezes Nowojorskiego Towarzystwa Zoologicznego, napisa\u0142: \u201eB\u0142\u0119dne postrzeganie tego, co uwa\u017ca si\u0119 za boskie prawa, oraz sentymentalna wiara w \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 \u017cycia ludzkiego cz\u0119sto uniemo\u017cliwiaj\u0105 zar\u00f3wno eliminacj\u0119 upo\u015bledzonych niemowl\u0105t, jak i sterylizacj\u0119 doros\u0142ych, kt\u00f3rzy sami nie maj\u0105 \u017cadnej warto\u015bci dla spo\u0142eczno\u015bci. Prawa natury wymagaj\u0105 wyeliminowania niezdolnych do \u017cycia, a \u017cycie ludzkie ma warto\u015b\u0107 tylko wtedy, gdy jest u\u017cyteczne dla spo\u0142eczno\u015bci lub rasy\u201d (<em>The Passing of the Great Race<\/em>).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>1917<\/strong> \u2013 Francis Pieper, konserwatywny niemiecki teolog lutera\u0144ski, napisa\u0142: \u201eW pewnym okresie sporu aria\u0144skiego m\u00f3wiono, \u017ce \u015bwiat sta\u0142 si\u0119 aria\u0144ski. Dzisiaj mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce tak zwany \u015bwiat protestancki sta\u0142 si\u0119 unitarny\u201d (Francis Pieper, <em>Christian Dogmatics<\/em>, I, s. 421, t\u0142umaczenie z niemieckiego z 1917 r.). Jest to interesuj\u0105ce stwierdzenie w \u015bwietle wp\u0142ywu unitarianizmu na wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 krytyk\u0119 tekstu oraz masowej modyfikacji fragment\u00f3w dotycz\u0105cych Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej, takich jak 1 List do Tymoteusza 3:16 i 1 List \u015bw. Jana 5:7, w nowoczesnych tekstach i wersjach.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>1918<\/strong>\u2013 Harry Emerson Fosdick (1868\u20131969), pastor wp\u0142ywowego ko\u015bcio\u0142a Riverside Church w Nowym Jorku, opublikowa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 <em>The Manhood of the Master<\/em>, w kt\u00f3rej zaprzeczy\u0142, \u017ce Jezus Chrystus jest Bogiem.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>James Frazer opublikowa\u0142 <em>Folk-lore in the Old Testament<\/em>, przedstawiaj\u0105c potop z Ksi\u0119gi Rodzaju jako zaledwie kolejn\u0105 z ponad 100 mitycznych relacji o potopie o zasi\u0119gu globalnym.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>1919<\/strong> \u2014 Walter Rauschenbusch opublikowa\u0142 <em>A Theology for the Social Gospel<\/em>, w kt\u00f3rej d\u0105\u017cy\u0142 do zast\u0105pienia Wielkiego Nakazu ewangelizacji \u015bwiata celem przemiany spo\u0142ecze\u0144stwa, a tym samym budowania kr\u00f3lestwa Bo\u017cego na ziemi.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Karl Barth (1886\u20131968) opublikowa\u0142 pierwsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 swojego komentarza do Listu do Rzymian. Barth, Emil Brunner (1889\u20131965) oraz Reinhold Niebuhr (1893\u20131971) byli ojcami neoortodoksji, kt\u00f3ra ukrywa swoj\u0105 niewiar\u0119 pod niejasnym j\u0119zykiem i ortodoksyjnymi terminami teologicznymi, kt\u00f3rym nadaje si\u0119 heretyckie znaczenie (np. m\u00f3wi\u0105c o \u201ecielesnym zmartwychwstaniu\u201d Chrystusa, \u201edrugim przyj\u015bciu\u201d czy \u201enatchnieniu Pisma \u015awi\u0119tego\u201d, ale nie definiuj\u0105c tych doktryn w tradycyjnym sensie). Zgodnie z neoortodoksj\u0105 Biblia sama w sobie nie jest obiektywnym i nieomylnym S\u0142owem Bo\u017cym, lecz staje si\u0119 s\u0142owem Bo\u017cym dopiero wtedy, gdy jest egzystencjalnie do\u015bwiadczana przez poszczeg\u00f3lnych czytelnik\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>1920<\/strong> \u2013 Margaret Sanger, za\u0142o\u017cycielka ruchu na rzecz kontroli urodze\u0144 i prawa do aborcji w Ameryce, opublikowa\u0142a ksi\u0105\u017ck\u0119 <em>Woman and the New Race<\/em>, w kt\u00f3rej nazwa\u0142a liczne rodziny \u201eniemoralnymi\u201d i stwierdzi\u0142a: \u201eNajbardziej mi\u0142osiern\u0105 rzecz\u0105, jak\u0105 wielodzietna rodzina mo\u017ce uczyni\u0107 dla jednego ze swoich niemowl\u0119cych cz\u0142onk\u00f3w, jest zabicie go\u201d. Sanger opowiada\u0142a si\u0119 za programem masowej sterylizacji os\u00f3b \u201eniezdolnych do \u017cycia\u201d oraz \u201eeksterminacj\u0105\u201d \u201eludzkich chwast\u00f3w\u201d poprzez aborcj\u0119, dzieciob\u00f3jstwo i eutanazj\u0119.<br><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ca\u0142e opracowanie jest dost\u0119pne w pliku PDF pod adresem &#8211; <a href=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Kalendarium-odstepstwa-w-XX-wieku-ver.1.0.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Kalendarium-odstepstwa-w-XX-wieku-ver.1.0.pdf<\/a><br><br><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dzi\u015b udost\u0119pniam t\u0142umaczenie interesuj\u0105cego artyku\u0142u zawieraj\u0105cego Kalendarium odst\u0119pstwa w XX wieku. Jednak zanim przejdziemy do tego artyku\u0142u, tytu\u0142em wst\u0119pu zebra\u0142em troch\u0119 wa\u017cnych informacji o tym co dzia\u0142o si\u0119 w XIX wieku. W Kalendarium zawar\u0142em w nawiasach kwadratowych kilka moich dodatkowych informacji. W tym materiale chc\u0119 bardzo wyra\u017anie podkre\u015bli\u0107 i zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na zgubny wp\u0142yw, jaki [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2965,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[36,34],"tags":[],"class_list":["post-2984","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wiadomosci","category-zdewastowane-chrzescijanstwo"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Kalendarium odst\u0119pstwa w XX wieku ver. 1.0 -<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2984\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Kalendarium odst\u0119pstwa w XX wieku ver. 1.0 -\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dzi\u015b udost\u0119pniam t\u0142umaczenie interesuj\u0105cego artyku\u0142u zawieraj\u0105cego Kalendarium odst\u0119pstwa w XX wieku. Jednak zanim przejdziemy do tego artyku\u0142u, tytu\u0142em wst\u0119pu zebra\u0142em troch\u0119 wa\u017cnych informacji o tym co dzia\u0142o si\u0119 w XIX wieku. W Kalendarium zawar\u0142em w nawiasach kwadratowych kilka moich dodatkowych informacji. W tym materiale chc\u0119 bardzo wyra\u017anie podkre\u015bli\u0107 i zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na zgubny wp\u0142yw, jaki [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2984\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-09-24T17:27:14+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-10-03T08:38:14+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/436576468788a.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1632\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"405\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Andrzej z DG\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Andrzej z DG\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"19 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2984#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2984\"},\"author\":{\"name\":\"Andrzej z DG\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569\"},\"headline\":\"Kalendarium odst\u0119pstwa w XX wieku ver. 1.0\",\"datePublished\":\"2026-09-24T17:27:14+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-03T08:38:14+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2984\"},\"wordCount\":3669,\"commentCount\":1,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2984#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/436576468788a.jpg\",\"articleSection\":[\"Magazyn opinii...\",\"Zdewastowane chrze\u015bcija\u0144stwo\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2984#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2984\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2984\",\"name\":\"Kalendarium odst\u0119pstwa w XX wieku ver. 1.0 -\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2984#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2984#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/436576468788a.jpg\",\"datePublished\":\"2026-09-24T17:27:14+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-03T08:38:14+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2984#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2984\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2984#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/436576468788a.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/436576468788a.jpg\",\"width\":1632,\"height\":405},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2984#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Kalendarium odst\u0119pstwa w XX wieku ver. 1.0\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/\",\"name\":\"\",\"description\":\"Pozw&oacute;l, \u017ce zajm\u0119 Ci tylko kilka minut...\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569\",\"name\":\"Andrzej z DG\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Andrzej z DG\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Kalendarium odst\u0119pstwa w XX wieku ver. 1.0 -","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2984","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Kalendarium odst\u0119pstwa w XX wieku ver. 1.0 -","og_description":"Dzi\u015b udost\u0119pniam t\u0142umaczenie interesuj\u0105cego artyku\u0142u zawieraj\u0105cego Kalendarium odst\u0119pstwa w XX wieku. Jednak zanim przejdziemy do tego artyku\u0142u, tytu\u0142em wst\u0119pu zebra\u0142em troch\u0119 wa\u017cnych informacji o tym co dzia\u0142o si\u0119 w XIX wieku. W Kalendarium zawar\u0142em w nawiasach kwadratowych kilka moich dodatkowych informacji. W tym materiale chc\u0119 bardzo wyra\u017anie podkre\u015bli\u0107 i zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na zgubny wp\u0142yw, jaki [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2984","article_published_time":"2026-09-24T17:27:14+00:00","article_modified_time":"2026-10-03T08:38:14+00:00","og_image":[{"width":1632,"height":405,"url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/436576468788a.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Andrzej z DG","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Andrzej z DG","Szacowany czas czytania":"19 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2984#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2984"},"author":{"name":"Andrzej z DG","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#\/schema\/person\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569"},"headline":"Kalendarium odst\u0119pstwa w XX wieku ver. 1.0","datePublished":"2026-09-24T17:27:14+00:00","dateModified":"2026-10-03T08:38:14+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2984"},"wordCount":3669,"commentCount":1,"image":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2984#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/436576468788a.jpg","articleSection":["Magazyn opinii...","Zdewastowane chrze\u015bcija\u0144stwo"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2984#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2984","url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2984","name":"Kalendarium odst\u0119pstwa w XX wieku ver. 1.0 -","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2984#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2984#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/436576468788a.jpg","datePublished":"2026-09-24T17:27:14+00:00","dateModified":"2026-10-03T08:38:14+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#\/schema\/person\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2984#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2984"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2984#primaryimage","url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/436576468788a.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/436576468788a.jpg","width":1632,"height":405},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2984#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Kalendarium odst\u0119pstwa w XX wieku ver. 1.0"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#website","url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/","name":"","description":"Pozw&oacute;l, \u017ce zajm\u0119 Ci tylko kilka minut...","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#\/schema\/person\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569","name":"Andrzej z DG","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g","caption":"Andrzej z DG"},"sameAs":["https:\/\/www.kilkaminut.pl"],"url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2984","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2984"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2984\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3155,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2984\/revisions\/3155"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2965"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2984"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2984"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2984"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}