{"id":2801,"date":"2026-06-16T12:37:18","date_gmt":"2026-06-16T12:37:18","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2801"},"modified":"2026-06-16T12:37:18","modified_gmt":"2026-06-16T12:37:18","slug":"religie-tubylcze-plemienne-i-naturalne-cz-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2801","title":{"rendered":"Religie tubylcze, plemienne i naturalne, cz. 1"},"content":{"rendered":"\n

Zafascynowa\u0142a mnie kultura Siuks\u00f3w i dziedzictwo ich dumnych wojownik\u00f3w. Wojownicy Lakota mieli g\u0142\u0119boki szacunek wzgl\u0119dem tajemnic \u017cycia. To z niego p\u0142yn\u0119\u0142a ich moc i poczucie wolno\u015bci […] Szalony Ko\u0144, najwi\u0119kszy wojownik Siuks\u00f3w, by\u0142 nade wszystko cz\u0142owiekiem \u015bwi\u0119tym. Dla Lakot\u00f3w wszystko by\u0142o \u015bwi\u0119te, nawet wr\u00f3g, ze wzgl\u0119du na […] wzajemn\u0105 wi\u0119\u017a wszystkiego, co \u017cyje. Jak uj\u0105\u0142 to pewien wieszcz: \u201eJeste\u015bmy ludem ziemi w drodze do gwiazd. Nasze poszukiwanie [\u2026] polega na spogl\u0105daniu do wn\u0119trza, poznaniu, kim jeste\u015bmy, ujrzeniu, \u017ce jeste\u015bmy po\u0142\u0105czeni ze wszystkim, \u017ce nie ma \u017cadnej odr\u0119bno\u015bci, chyba \u017ce w umy\u015ble. – Phil Jackson, trener Chicago Bulls

Pok\u00f3j [\u2026] wst\u0119puje w dusze ludzi, gdy u\u015bwiadomi\u0105 oni sobie sw\u0105 wi\u0119\u017a, jedni\u0119 z wszech\u015bwiatem i wszystkimi jego mocami i gdy pojm\u0105, \u017ce w centrum Wszech\u015bwiata przebywa Wielki Duch oraz \u017ce centrum to znajduje si\u0119 tak naprawd\u0119 wsz\u0119dzie. Jest ono wewn\u0105trz ka\u017cdego z nas. – Black Elk (Czarny \u0141o\u015b), szaman

Z rosn\u0105cej liczby krytycznych prac badawczych wynika\u0142oby, \u017ce kultury pierwotne [plemienne] […] nie by\u0142y jedynie spo\u0142ecze\u0144stwami neolitycznymi opartymi na rolnictwie, lecz kulturami nader wyrafinowanymi opartymi na partnerstwie m\u0119\u017cczyzn i kobiet oraz na partnerstwie z mocami duchowymi. – Jean Houston w ksi\u0105\u017cce Life Force<\/em>

Sk\u0105pa ilo\u015b\u0107 dost\u0119pnych materia\u0142\u00f3w tubylczych zawiera obfito\u015b\u0107 dowod\u00f3w na to, \u017ce p\u00f3\u017aniejsze cywilizacje Ameryki \u015arodkowej i Po\u0142udniowej by\u0142y beznadziejnie zdominowane przez czarnoksi\u0119stwo tamtejszego kap\u0142a\u0144stwa. [\u2026] Nikt nie mia\u0142 dost\u0119pu do wielkich Tajemnic dop\u00f3ty, dop\u00f3ki jaka\u015b istota ludzka nie dozna\u0142a okaleczenia z jego r\u0119ki b\u0105d\u017a dop\u00f3ki ociekaj\u0105ce krwi\u0105 serce ofiary nie zosta\u0142o uniesione przed szydercze oblicze kamiennego bo\u017cka […] demona uczynionego przez cz\u0142owieka. – Manly P. Hall

O Wakan-Tanka i wszystkie skrzydlate Moce wszech\u015bwiata, wejrzyjrzcie na nas! Ten oto tyto\u0144 ofiarowuj\u0119 w\u0142a\u015bnie Tobie, Zwierzchniku Mocy wszelkich w osobie Pstrego Or\u0142a, zamieszkuj\u0105cego g\u0142\u0119biny niebios i strzeg\u0105cego wszystkiego, co si\u0119 tam znajduje! – Slow Buffalo (Powolny Bizon), \u015bwi\u0119ty m\u0105\u017c Indian Dakota *

Nie ma \u017cadnej mo\u017cliwo\u015bci [\u2026], aby kiedykolwiek wyrugowa\u0107 wudu ze spo\u0142ecze\u0144stwa haita\u0144skiego, gdy\u017c [\u2026] jest ono wplecione tak dog\u0142\u0119bnie w tkank\u0119 haita\u0144skiego \u017cycia. – Prof. Leslie G. Desmangles

Religie tubylcze, plemienne i naturalne<\/strong>

Jedn\u0105 z najpewniejszych i najbardziej uznanych \u015bcie\u017cek do okultyzmu jest wsp\u00f3\u0142czesny ruch powrotu do natury w imi\u0119 ekologicznego ocalenia naszej planety. Wskutek ludzkiej beztroski i chciwo\u015bci Ziemia dozna\u0142a znacznych, a szkodliwych zniszcze\u0144. Cho\u0107 kraje uprzemys\u0142owione musz\u0105 wzi\u0105\u0107 na siebie odpowiedzialno\u015b\u0107 za sw\u00f3j udzia\u0142 w tej winie, to jednak z najgorszymi przyk\u0142adami zanieczyszcze\u0144 i dewastacji mieli\u015bmy do czynienia r\u00f3wnie\u017c w krajach komunistycznych oraz w rozwijaj\u0105cych si\u0119 krajach Trzeciego \u015awiata. Poza tym zanieczyszczenie \u015brodowiska (np. wskutek wybuch\u00f3w wulkan\u00f3w) i jego niszczenie (zarazy i szkodniki ro\u015blin, po\u017cary las\u00f3w wskutek uderze\u0144 pioruna, epidemie) stanowi\u0105 integralny element samej przyrody.

Mimo to bezkrytyczn\u0105 akceptacj\u0119 uzyska\u0142o przekonanie, \u017ce wszystko, co \u201enaturalne\u201d, musi by\u0107 korzystne. Jako\u015b nie wspomina si\u0119 o naturalno\u015bci takich zjawisk jak choroba, cierpienie, \u015bmier\u0107 czy kl\u0119ski \u017cywio\u0142owe (jak huragany, trz\u0119sienia ziemi, susze, powodzie). W\u0142a\u015bnie usi\u0142uj\u0105c rozpaczliwie chroni\u0107 si\u0119 przed tego rodzaju zniszczeniem, czynionym regularnie przez sam\u0105 przyrod\u0119, ludzko\u015b\u0107 wspi\u0119\u0142a si\u0119 na obecny poziom cywilizacji.

Jak na ironi\u0119 po stuleciach naszych zmaga\u0144 z cz\u0119sto nieprzyjaznymi, nieraz wr\u0119cz \u015bmierciono\u015bnymi si\u0142ami przyrody coraz wi\u0119ksz\u0105 popularno\u015b\u0107 zyskuje ruch wzywaj\u0105cy do sprzymierzenia si\u0119 z tymi w\u0142a\u015bnie si\u0142ami. Idee takie brzmi\u0105 atrakcyjnie, lecz nie przynios\u0142yby pokrzepienia wyprawie Donnera, g\u0142oduj\u0105cej w\u015br\u00f3d zasp g\u00f3r Sierra Nevada. W ich przypadku (i w przypadku innych ofiar wiatru, mrozu i burz) przyroda okaza\u0142a si\u0119 okrutna, agresywna i bezlitosna!

Odwo\u0142anie do rozumu<\/strong>

W\u0142a\u015bnie nienaturalne dzia\u0142anie rozumu, sprzeciwiaj\u0105cego si\u0119 naturalnym procesom natury, pozwoli\u0142o opanowa\u0107 szereg dotychczas \u015bmiertelnych chor\u00f3b, obni\u017caj\u0105c umieralno\u015b\u0107 noworodk\u00f3w i wyd\u0142u\u017caj\u0105c oczekiwan\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia. Nienaturalny akt wycinania wyrostka robaczkowego, przeszczepu nerki czy usuwania guza ocali\u0142 \u017cycie niezliczonych os\u00f3b. O tym nie nale\u017cy zapomina\u0107 w p\u0119dzie ku czci dla mitologicznej Matki Ziemi.

Niestrudzona batalia przeciwko przyrodzie pozwoli\u0142a osi\u0105gn\u0105\u0107 wiele korzy\u015bci i udogodnie\u0144 nieznanych wcze\u015bniej, a dzi\u015b traktowanych jak oczywisto\u015b\u0107. Lecz ani jedna z nich nie jest wytworem natury. C\u00f3\u017c naturalnego w komputerach, telewizji, podr\u00f3\u017cach kosmicznych, zaporach wodnych, mostach, ksi\u0105\u017ckach czy nawet w tak podstawowych, a niezb\u0119dnych czynno\u015bciach jak tkanie, przetwarzanie \u017cywno\u015bci, orka, sadzenie, pielenie czy gotowanie? Dlaczego wi\u0119c rozlega si\u0119 wezwanie do \u201epowrotu do natury\u201d?

Ponadto te korzy\u015bci przynios\u0142a ludzko\u015bci nauka zachodnia [1], nie mia\u0142y one swego \u017ar\u00f3d\u0142a w panteistycznej filozofii hinduizmu ani w mistycyzmie Wschodu. Medycyna naukowa nie rozwin\u0119\u0142aby si\u0119 te\u017c na bazie wierze\u0144 Indian p\u00f3\u0142nocnoameryka\u0144skich, kt\u00f3rymi Zach\u00f3d w swym d\u0105\u017ceniu do \u201ejedno\u015bci z natur\u0105\u201d tak si\u0119 dzi\u015b fascynuje. Jak na ironi\u0119 to ludy tubylcze, kt\u00f3re do dzi\u015b zwracaj\u0105 si\u0119 do g\u0142uchych na ich b\u0142agania duch\u00f3w o uzdrowienie z chor\u00f3b, dziesi\u0105tkuj\u0105cych je na obszarze dziewiczego kr\u00f3lestwa przyrody (choroby, kt\u00f3re wsp\u00f3\u0142czesna medycyna potrafi leczy\u0107), wynosi si\u0119 dzi\u015b na piedesta\u0142 jako przyk\u0142ady do powszechnego na\u015bladowania!

[1] W samym badaniu dzie\u0142 Bo\u017cych i poszukiwaniu ich praktycznego zastosowania trudno dopatrzy\u0107 si\u0119 czego\u015b nagannego, wprost przeciwnie. Czym innym jest natomiast quasi-religijny i religijny kult przyrody jako Bogini-Matki oraz towarzysz\u0105ce mu pr\u00f3by kontaktu ze \u015bwiatem duchowym. Mo\u017cna jednak popa\u015b\u0107 i w drug\u0105 skrajno\u015b\u0107 \u2013 kult ludzkiego rozumu i przekonanie, \u017ce nauka jest nieomylna, a ludzkie idee i wynalazki zawsze godne pochwa\u0142y (przyp. t\u0142um.).

Nie zaprzeczam, \u017ce ludy tubylcze odkry\u0142y uzdrawiaj\u0105ce w\u0142a\u015bciwo\u015bci pewnych ro\u015blin ani \u017ce mo\u017cemy si\u0119 czego\u015b od nich nauczy\u0107. Nie zaprzecz\u0119 te\u017c, \u017ce zniszczenie \u015brodowiska naturalnego to niepotrzebny skutek ludzkiej g\u0142upoty i chciwo\u015bci lud\u00f3w \u201ecywilizowanych\u201d. Jednak\u017ce zarzuty wzgl\u0119dem nauk i rozwoju technologii powinny by\u0107 uzasadnione. Szacunek wobec naszego naturalnego \u015brodowiska i jego ochron\u0119 dzieli przepa\u015b\u0107 od religijnego kultu \u201eMatki Ziemi\u201d.

Nie powinni\u015bmy te\u017c przymyka\u0107 oczu na obecne jaskrawe uprzedzenia wobec chrze\u015bcija\u0144stwa i nie powinni\u015bmy ich tolerowa\u0107. Wiara biblijna sta\u0142a si\u0119 w ameryka\u0144skim spo\u0142ecze\u0144stwie tematem tabu, podczas gdy wszystko inne, nie wykluczaj\u0105c czar\u00f3w i wudu, akceptuje si\u0119 bez mrugni\u0119cia okiem. Podnios\u0142a si\u0119 wielka wrzawa w ca\u0142ym kraju, aby zakaza\u0107 publicznego eksponowania krzy\u017cy czy szopek bo\u017conarodzeniowych. Spod analogicznej krytyki i sprzeciwu wyj\u0119to natomiast india\u0144skie totemy. Nawet \u015awiatowa Organizacja Zdrowia (WHO) popiera odrodzenie czarnoksi\u0119stwa pod przykrywk\u0105 popularnego eufemizmu \u201emedycyna tradycyjna\u201d czy \u201eterapie lud\u00f3w tubylczych\u201d.

Wszystko, co tubylcze czy \u201erodzime\u201d, bezkrytycznie si\u0119 wychwala, a biada tym, kt\u00f3rzy maj\u0105 czelno\u015b\u0107 wytkn\u0105\u0107 jakie\u015b wady rodzimych kultur b\u0105d\u017a religii. Wszyscy musimy na\u015bladowa\u0107 i praktykowa\u0107 to co tubylcze ludy Afryki czy mieszka\u0144cy jakiej\u015b wyspy na po\u0142udniowym Pacyfiku b\u0105d\u017a rdzenni Indianie ameryka\u0144scy! Tak g\u0142osi narracja propagowana w mediach, a nikt si\u0119 jej nie sprzeciwia.

W niedzielny wiecz\u00f3r 17 listopada 1996 roku popularny kana\u0142 A&E wyemitowa\u0142 program America’s Mysterious Places <\/em>(Zagadkowe miejsca Ameryki). Przedstawia\u0142 on uprawianie czar\u00f3w w Salem i w dawnej Nowej Anglii oraz wudu w Nowym Orleanie jako niewinne zaj\u0119cia. Or\u0119downicy wudu twierdzili: \u201eJeste\u015bmy potomkami tych niewolnik\u00f3w przywiezionych tu z Afryki, kt\u00f3rzy przywie\u017ali z sob\u0105 wudu\u201d. Cel wudu wyja\u015bniono jako us\u0142ugiwanie duchom i oddawanie czci bogom i boginiom. Ani s\u0142owa o kl\u0105twach, jakie parali\u017cuj\u0105 strachem ludno\u015b\u0107 obszar\u00f3w, gdzie praktykuje si\u0119 wudu. W programie pozytywnie przedstawiono boga-w\u0119\u017ca. Kap\u0142anka tego kultu t\u0142umaczy\u0142a, \u017ce jest odpowiednikiem katolickiego ksi\u0119dza czy \u017cydowskiego rabina. Tego rodzaju fa\u0142szywe wypowiedzi nie tylko wprowadzaj\u0105 w b\u0142\u0105d widz\u00f3w, ale wr\u0119cz ich og\u0142upiaj\u0105.

Religie poga\u0144skie wprowadza si\u0119 nawet do szk\u00f3\u0142 publicznych w Stanach Zjednoczonych, jednocze\u015bnie zakazuj\u0105c w szkole modlitwy czy jakichkolwiek pozytywnych odniesie\u0144 do chrze\u015bcija\u0144stwa. Oczywi\u015bcie religie te traktuje si\u0119 jako zjawisko czysto \u201ekulturowe\u201d, co jest zwyk\u0142ym oszustwem. Podobnie dzieje si\u0119 w sferze dzia\u0142alno\u015bci spo\u0142ecznej, takiej, jak\u0105 prowadzi na przyk\u0142ad Carolee Nishi, \u201etw\u00f3rczyni i dyrektor wolontariusz jedynego w swoim rodzaju programu zaj\u0119\u0107 pozaszkolnych, sponsorowanego przez YMCA w Honolulu, podczas kt\u00f3rego dzieci w wieku 4-14 lat ucz\u0105 si\u0119 hawajoznawstwa<\/em>\u201d. S\u0142owa religia nie znajdziemy w ca\u0142ostronicowym materiale promocyjnym po\u015bwi\u0119conym Nishi, zamieszczonym na \u0142amach nale\u017c\u0105cego do United Airlines magazynu \u201eHemispheres\u201d. Dowiadujemy si\u0119 tylko, \u017ce uczy ona \u201eta\u0144ca hula, historii i kultury Hawaj\u00f3w\u201d.*7 O okultyzmie nie napomkni\u0119to.

Nawet w\u0142adze Stan\u00f3w Zjednoczonych propaguj\u0105 duchowo\u015b\u0107 rdzennych Amerykan\u00f3w pomimo \u201erozdzia\u0142u mi\u0119dzy Ko\u015bcio\u0142em a Pa\u0144stwem\u201d, stosowanego tak bezwzgl\u0119dnie wobec chrze\u015bcija\u0144stwa. The National Park Service (Obs\u0142uga Park\u00f3w Narodowych) propaguje india\u0144sk\u0105 religi\u0119 animistyczno-spirytystyczn\u0105, obejmuj\u0105c\u0105 r\u00f3wnie\u017c kult duch\u00f3w przyrody, jednocze\u015bnie obwiniaj\u0105c Bibli\u0119 o zniszczenie Zachodu! Na przyk\u0142ad Gary Hathaway, p\/o dyrektora parku narodowego Lava Beds National Monument, w oficjalnym biuletynie rozdawanym turystom odwiedzaj\u0105cym park w 1993 roku twierdzi\u0142:

„Rdzenni Amerykanie mieli duchow\u0105 wi\u0119\u017a ze swoj\u0105 ziemi\u0105. […] [Biali ludzie] u\u017cywali jej zasob\u00f3w dla w\u0142asnego zysku komercyjnego i ponadczasowa duchowo\u015b\u0107 tej ziemi zosta\u0142a zak\u0142\u00f3cona […] Ich duchowy \u015bwiatopogl\u0105d, przedstawiony w Ksi\u0119dze Rodzaju, wzywa\u0142 do zdominowania ziemi i podporz\u0105dkowania jej sobie […] zniszczono rozleg\u0142e obszary Zachodu.

Dzi\u015b duchowo\u015b\u0107 ziemi w Lava Beds ulega przebudzeniu [\u2026] na obszarze ca\u0142ego parku wyczuwa si\u0119 obecno\u015b\u0107 duch\u00f3w […] mo\u017cna je [nawet] zobaczy\u0107, kiedy postanawiaj\u0105 ukaza\u0107 si\u0119 w swej widzialnej postaci […] Wejd\u017acie ze czci\u0105 do tego kr\u0119gu uzdrawiaj\u0105cego, tak jakby\u015bcie wchodzili do swojego ko\u015bcio\u0142a. Niech duchy wichr\u00f3w, kamieni i zwierz\u0105t przem\u00f3wi\u0105 do was…”

Uwaga red. W Polsce obserwujemy odrodzenie\u00a0 staro poga\u0144skich s\u0142owia\u0144skich wierze\u0144 i rytua\u0142\u00f3w, \u015bwi\u0105t itp.

Wymiana bog\u00f3w<\/strong>

Zachodni entuzja\u015bci kultu natury przejmuj\u0105 india\u0144skie fetysze. Niekt\u00f3rzy nosz\u0105 te przedmioty okultystyczne (nas\u0105czone moc\u0105 duch\u00f3w) jako bi\u017cuteri\u0119, Phil Jackson za\u015b czci je i eksponuje w prywatnym sanktuarium Chicago Bulls. To zdecydowane i ostateczne odrzucenie wiary chrze\u015bcija\u0144skiej, kt\u00f3r\u0105 jego rodzice starali si\u0119 mu wpoi\u0107, kapitulacja wobec poga\u0144stwa. Walter Yeeling Evans-Wentz w swej encyklopedii poga\u0144stwa \u2013 kt\u00f3r\u0105 pisa\u0142 nie jako krytyk, lecz \u017cyczliwy zwolennik \u2013 wyja\u015bnia pochodzenie mocy, kt\u00f3ra w przekonaniu Jacksona i innych entuzjast\u00f3w tubylczych amulet\u00f3w zamieszkuje przedmioty obdarzane przez nich czci\u0105:

\u201eDr Taylor zebra\u0142 ze wszystkich zak\u0105tk\u00f3w globu przyk\u0142ady fetyszyzmu, czyli czci dla \u017cywych obiekt\u00f3w przyrodniczych, jak drzewa, ryby, zwierz\u0119ta, oraz obiekt\u00f3w nieo\u017cywionych wszelkiej mo\u017cliwej postaci, w tym kamieni, ze wzgl\u0119du na ducha, kt\u00f3ry ma przebywa\u0107 b\u0105d\u017a zamieszkiwa\u0107 w danym obiekcie. Wykazuje on, \u017ce bo\u017cki by\u0142y pierwotnie fetyszami, kt\u00f3rym z czasem zacz\u0119to nadawa\u0107 kszta\u0142t ducha czy te\u017c b\u00f3stwa maj\u0105cego je zamieszkiwa\u0107…

Uwa\u017cano, \u017ce cech\u0119 bosko\u015bci, tkwi\u0105c\u0105 w wyobra\u017ceniach b\u00f3stw [b\u0105d\u017a fetysz\u00f3w] […] przekazuje si\u0119 poprzez na\u0142o\u017cenie r\u0105k i przez magiczne przej\u015bcia, […] i przypisywano jej nadzwyczajne moce lecznicze.\u201d

Rdzenni Amerykanie nadal modl\u0105 si\u0119 do drzew i kamieni oraz innych obiekt\u00f3w nieo\u017cywionych. Takie s\u0105 przes\u0105dy animizmu, przeciwko kt\u00f3rym przemawia g\u0142o\u015bno wszelkie do\u015bwiadczenie i logika. Phil Jackson wychwala wodza Szalonego Konia (Crazy Horse) jako wielkiego \u015bwi\u0119tego cz\u0142owieka. Czarny \u0141o\u015b (Black Elk) twierdzi, \u017ce \u201ewielki w\u00f3dz i kap\u0142an Szalony Ko\u0144 […] otrzyma\u0142 wi\u0119kszo\u015b\u0107 swej wielkiej mocy poprzez [\u2026] wizje Kamienia, Cienia i Borsuka, konia staj\u0105cego d\u0119ba (od kt\u00f3rego pochodzi jego imi\u0119), Dnia, a tak\u017ce Wanbli Galeszki, Pstrego Or\u0142a, od ka\u017cdego z nich za\u015b otrzyma\u0142 du\u017co mocy i \u015bwi\u0119to\u015bci.\u201d\u00a0 Modl\u0105cy si\u0119 w \u0142a\u017ani wo\u0142a do kamieni:

„O wy, kamienie prastare, kt\u00f3re\u015bcie s\u0105 \u015bwi\u0119te, nie macie uszu ni oczu, a jednak s\u0142yszycie i widzicie wszystko. To za spraw\u0105 waszych mocy m\u0142odzieniec ten zosta\u0142 oczyszczony [\u2026] godzien wej\u015b\u0107, by otrzyma\u0107 jak\u0105\u015b wiadomo\u015b\u0107 od Wakan-Tanki.”

Trudno poj\u0105\u0107, \u017ce Jackson i wielu innych odrzucaj\u0105 biblijnego Boga, kt\u00f3ry w pe\u0142ni dowi\u00f3d\u0142 swego istnienia i mi\u0142o\u015bci, za to zwracaj\u0105 si\u0119 ku poga\u0144skiemu ba\u0142wochwalstwu! Zdumiewaj\u0105ce, jak wiele os\u00f3b wychowanych przez chrze\u015bcija\u0144skich rodzic\u00f3w wyrzeka si\u0119 zbawienia, kt\u00f3re oferuje Chrystus, a chwyta si\u0119 przes\u0105dnej nadziei co do jakiej\u015b tajemniczej mocy tkwi\u0105cej w fetyszach. Przypominaj\u0105 si\u0119 s\u0142owa Bo\u017cego lamentu nad ludem Bo\u017cym Izraelem:

„Czy jaki\u015b nar\u00f3d zmieni\u0142 swoich bog\u00f3w, cho\u0107 ci nie s\u0105 bogami? Ale m\u00f3j lud zamieni\u0142 swoj\u0105 chwa\u0142\u0119 na to, co jest nieu\u017cyteczne. Zdumiejcie si\u0119 nad tym, niebiosa, ul\u0119knijcie i bardzo si\u0119 zatrw\u00f3\u017ccie, m\u00f3wi PAN;<\/strong>

Bo m\u00f3j lud pope\u0142ni\u0142 podw\u00f3jne z\u0142o: opu\u015bci\u0142 mnie, \u017ar\u00f3d\u0142o \u017cywych w\u00f3d, i wykopa\u0142 sobie cysterny, cysterny pop\u0119kane, kt\u00f3re nie mog\u0105 utrzyma\u0107 wody.” (Jr 2,11-13).

Ci, kt\u00f3rzy przecz\u0105 cudom Jezusa odnotowanym przez wiarygodnych \u015bwiadk\u00f3w w Biblii, ochoczo wierz\u0105 w pog\u0142oski i mity opowiadane przez tubylczych \u201e\u015bwi\u0119tych\u201d m\u0119\u017c\u00f3w i kobiety. Czarny\u201d \u0141o\u015b opowiada, jak Powolny Bizon (Slow Buffalo) otrzyma\u0142 moc od jakiego\u015b bizona podczas \u201ewizji\u201d:

„Ujrza\u0142em lud wielki, kt\u00f3ry ob\u00f3z rozbija\u0142 [\u2026] nagle […] znalaz\u0142em si\u0119 tam z nimi […] ka\u017cdy zmieni\u0142 si\u0119 w bizona. [\u2026] Pokazali mi ogromnego byka i powiedzieli, \u017ce b\u0119dzie On moim Dziadem […] pewien m\u0142odszy bizon […] b\u0119dzie moim Ojcem, po czym wskazali na jak\u0105\u015b krow\u0119 […] By\u0142a to moja Babka […] m\u0142odsza krowa […] mia\u0142a by\u0107 moj\u0105 Matk\u0105.

Powiedzieli, \u017ce zadzierzgn\u0105wszy te cztery wi\u0119zi powinienem powr\u00f3ci\u0107 do swego ludu i nauczy\u0107 ich tego, czego mnie tu nauczono…”

Powolny Bizon zaintonowa\u0142 w\u00f3wczas kolejn\u0105 ze swych \u015bwi\u0119tych pie\u015bni:

„\u015awi\u0119ci s\u0105 to ludzie,
a z wszech\u015bwiata ca\u0142ego
przybywaj\u0105, by to ujrze\u0107.
Ukazuj\u0105ca si\u0119 Kobieta \u2013 Krowa Bia\u0142ego Bizona siedzi
tutaj \u015bwi\u0105tobliwie,
Wszyscy przybywaj\u0105, by j\u0105 ujrze\u0107.

Niew\u0105tpliwe to samo \u017ar\u00f3d\u0142o \u201emocy\u201d<\/strong>

Szamani rdzennych lud\u00f3w Ameryki P\u00f3\u0142nocnej, \u015arodkowej i Po\u0142udniowej, jak to obrazuje relacja o Powolnym Bizonie, wierz\u0105 w to, \u017ce otrzymuj\u0105 swoj\u0105 moc od zwierz\u0105t i ptak\u00f3w. Czasami doznaj\u0105 do\u015bwiadczenia stawania si\u0119 takim zwierz\u0119ciem, z kolei te zwierz\u0119ta mocy staj\u0105 si\u0119 lud\u017ami. Biograf Czarnego \u0141osia Joseph Epes Brown wyja\u015bnia, na czym polega typowe dla rdzennych religii ameryka\u0144skich ub\u00f3stwienie samego siebie \u2013 k\u0142amstwo z Ogrodu Eden:

„Indianin w\u0142a\u015bciwie uto\u017csamia si\u0119 z \u2013 a nawet staje si\u0119 \u2013 cech\u0105 b\u0105d\u017a zasad\u0105 w\u0142a\u015bciw\u0105 istocie b\u0105d\u017a rzeczy, kt\u00f3ra przychodzi do niego w wizji \u2013 czy to ze zwierz\u0119ciem, czy ptakiem, czy kt\u00f3rym\u015b z \u017cywio\u0142\u00f3w b\u0105d\u017a tak naprawd\u0119 jakimkolwiek aspektem stworzenia. Aby \u201emoc\u201d ta nigdy go nie opu\u015bci\u0142a, zawsze nosi on ze sob\u0105 jak\u0105\u015b materialn\u0105 form\u0119 reprezentuj\u0105c\u0105 to zwierz\u0119 b\u0105d\u017a obiekt, od kt\u00f3rego uzyska\u0142 sw\u0105 \u201emoc\u201d…

Przywdziewaj\u0105c pokryty orlimi pi\u00f3rami \u201epi\u00f3ropusz wojenny\u201d, nosz\u0105cy go cz\u0142owiek staje si\u0119 w istocie or\u0142em, to znaczy, uto\u017csamia on siebie, swoje prawdziwe Ja, z Wakan-Tank\u0105 [Wielkim Duchem, kt\u00f3rego reprezentuje Wanbli Galeszka (Pstry Orze\u0142)]

Nawet sceptycy badaj\u0105cy religie poga\u0144skie ca\u0142ego \u015bwiata przyznaj\u0105, \u017ce kryje si\u0119 za nim jaka\u015b z\u0142a moc. Autor recenzji ksi\u0105\u017cki Evansa-Wentza w \u201eThe Times Literary Supplement\u201d, dodatku literackim do londy\u0144skiego dziennika \u201eThe Times\u201d, stwierdza:

„Autor […] po zbadaniu dowod\u00f3w dochodzi do wniosku, \u017ce [\u2026] istnieje pewna pozosta\u0142o\u015b\u0107, pewne \u201ex\u201d, kt\u00f3rego nie mo\u017cna wyja\u015bni\u0107 niczym innym jak tylko hipotez\u0105, \u017ce […] byty niematerialne naprawd\u0119 istniej\u0105 i objawiaj\u0105 si\u0119 od czasu do czasu w pewnych miejscach ludziom wyposa\u017conym w pewne oprzyrz\u0105dowanie paranormalne s\u0142u\u017c\u0105ce ich postrzeganiu\u2026

Poga\u0144stwo najwyra\u017aniej nie jest przypadkowym wytworem ludzkiej wyobra\u017ani, lecz systemem zaprojektowanym przez jak\u0105\u015b inteligencj\u0119, kt\u00f3ra nie jest ograniczona czasem i kt\u00f3ra zawsze mia\u0142a przyst\u0119p do ludzi na ca\u0142ym \u015bwiecie. Na ka\u017cdym miejscu napotykamy identyczne praktyki. A nawet gdy praktyki kulturowe s\u0105 zr\u00f3\u017cnicowane, a poszczeg\u00f3lne ludy by\u0142y od siebie oddzielone naturalnymi barierami w postaci ocean\u00f3w czy wielkich przestrzeni kontynentalnych, to i tak wsz\u0119dzie wyst\u0119puj\u0105 takie same praktyki okultystyczne. To\u017csamo\u015b\u0107 inteligencji kryj\u0105cej si\u0119 za tymi religiami tubylczymi zdradzaj\u0105 antychrze\u015bcija\u0144skie cechy poga\u0144stwa.<\/strong>

W ka\u017cdej kulturze ci, kt\u00f3rzy oddaj\u0105 si\u0119 nauce tajnik\u00f3w mocy okultystycznej, zawsze byli otaczani czci\u0105 jako kap\u0142ani, wied\u017amy, czarownicy, znachorzy, czarnoksi\u0119\u017cnicy, magowie, guru czy mistrzowie. Wszyscy oni pe\u0142ni\u0105 zasadniczo takie same funkcje, tak i\u017c antropolodzy okre\u015blaj\u0105 ich wsp\u00f3lnym poj\u0119ciem \u201eszaman\u201d, co jest tytu\u0142em nadawanym przez syberyjskie ludy tunguskie ich czarownikom czy te\u017c znachorom. Syberyjscy szamani uprawiaj\u0105 takie samo czarnoksi\u0119stwo, Carlos Castaneda okre\u015bla je mianem \u201ereligijnego i filozoficznego do\u015bwiadczenia, kt\u00f3re kwit\u0142o [w Ameryce] na d\u0142ugo przed przybyciem na ten kontynent bia\u0142ego cz\u0142owieka, i kt\u00f3re nadal kwitnie\u201d.

Powszechna obecno\u015b\u0107 zwierz\u0105t w religiach poga\u0144skich harmonizuje z biblijn\u0105 relacj\u0105 o w\u0119\u017cu, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 jako \u201ezwierz\u0119 mocy\u201d czy te\u017c \u201educh opieku\u0144czy\u201d i rozmawia\u0142 z Ew\u0105. Ponadto szamani na ca\u0142ym \u015bwiecie uzyskuj\u0105 od swoich \u201ezwierz\u0105t mocy\u201d zasadniczo takie same informacje, jakie uzyska\u0142a Ewa. Jest tylko jedna r\u00f3\u017cnica: Biblia okre\u015bla tak\u0105 nauk\u0119 jako wielkie k\u0142amstwo szatana, podczas gdy religie tubylcze ochoczo uznaj\u0105 je za prawd\u0119. Wiele m\u00f3wi\u0105 w tej kwestii uwagi antropologa Michaela Harnera, jednego z czo\u0142owych na \u015bwiecie autorytet\u00f3w z tematyki szamanizmu, zreszt\u0105 praktykuj\u0105cego szamana:

„\u0141\u0105czno\u015b\u0107 mi\u0119dzy lud\u017ami a \u015bwiatem zwierz\u0105t jest w szamanizmie podstaw\u0105. [\u2026] Szaman musi mie\u0107 konkretnego opiekuna, aby wykonywa\u0107 swoje zadanie, [\u2026] ten duch opieku\u0144czy jest nieraz okre\u015blany przez rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w Ameryki P\u00f3\u0142nocnej [i Po\u0142udniowej] jako zwierz\u0119 mocy…

Zdolno\u015b\u0107 zwierz\u0119cych duch\u00f3w opieku\u0144czych do przemawiania do ludzi czy do objawiania si\u0119 nieraz w ludzkiej postaci jest traktowana jako przejaw ich mocy. […] Wiara szaman\u00f3w w to, \u017ce mog\u0105 przeobra\u017ca\u0107 si\u0119 w posta\u0107 swego zwierz\u0119cego ducha opieku\u0144czego albo w zwierz\u0119 mocy, jest powszechna i niew\u0105tpliwie prastara…

W trakcie inicjacji szaman plemienia Wiradjeri w Australii do\u015bwiadczy\u0142 niezwyk\u0142ego doznania, \u017ce z jego ramion wyrastaj\u0105 pi\u00f3ra i rosn\u0105 mu skrzyd\u0142a. Nast\u0119pnie nauczono go lata\u0107.

Kwestia moralno\u015bci<\/strong>

Malowany przed nami obraz idyllicznego \u017cycia w doskona\u0142ej harmonii z przyrod\u0105 i ze sob\u0105 nawzajem, jakie rzekomo wiod\u0142y ludy tubylcze przed przybyciem bia\u0142ego cz\u0142owieka, nie odpowiada prawdzie. Zaniepokojony takimi k\u0142amstwami Jungleman, niegdy\u015b pot\u0119\u017cny szaman amazo\u0144skich Indian Yanomamo, wyjawi\u0142 gorzk\u0105 prawd\u0119 o \u017cyciu rdzennych plemion w ksi\u0105\u017cce Spirit of the Rainforest<\/em> [2] (Duch lasu deszczowego). To opowie\u015b\u0107 o nieustaj\u0105cych perwersjach seksualnych i przemocy, o pod\u017ceganiu do wojen, brutalno\u015bci, \u017cyciu w strachu przed nieprzyjaznymi lud\u017ami i duchami, o kl\u0105twach, cierpieniu i \u015bmierci. Jest to r\u00f3wnie\u017c historia o wyzwoleniu przez Jezusa Chrystusa i o zupe\u0142nie nowym \u017cyciu w pokoju i rado\u015bci, i nadziei na wieczno\u015b\u0107.

[2] Autorem ksi\u0105\u017cki jest Mark Andrew Ritchie (przyp. t\u0142um.)

Mi\u0119dzy zwierz\u0119tami a lud\u017ami jest przepa\u015b\u0107 moralna, kt\u00f3rej nie zasypie si\u0119 wskutek \u017cadnego procesu naturalnego. Historyk i filozof Herbert Schlossberg przypomina: \u201eZwierz\u0119ta nie post\u0119puj\u0105 moralnie czy niemoralnie, one post\u0119puj\u0105 naturalnie. System etyczny, wedle kt\u00f3rego ludzie powinni opiera\u0107 swoje zachowania na naturze, usprawiedliwia wi\u0119c ka\u017cdy post\u0119pek, natura bowiem nie zna etyki\u201d. *16 W pe\u0142nej zgodno\u015bci z tymi s\u0142owami noblista sir John Eccles wskazuje, \u017ce ka\u017cda religia naturalna musi z konieczno\u015bci by\u0107 amoralna:

„Poj\u0119cia niesprawiedliwo\u015bci, braku s\u0142uszno\u015bci i perwersji \u2013 podobnie jak zobowi\u0105zania do czci, respektowania i zezwalania \u2013 s\u0105 zrozumia\u0142e jedynie w kontek\u015bcie moralnym i dla istot moralnych. W pozbawionym umys\u0142u wszech\u015bwiecie czystej natury […] nie ma ani sprawiedliwo\u015bci, ani mi\u0142osierdzia, nie ma ani wolno\u015bci, ani s\u0142uszno\u015bci.”

Gdyby\u015bmy mieli wskaza\u0107 w NBA takiego koszykarza, kt\u00f3remu nawet \u015bwiecka prasa wytyka brak podstawowych odruch\u00f3w moralnych, jakich mogliby\u015bmy oczekiwa\u0107 od cz\u0142owieka, by\u0142by nim Dennis Rodman. Gdy Phil Jackson rozmawia\u0142 z Rodmanem o mo\u017cliwo\u015bci przej\u015bcia do Bulls, to \u2013 jak twierdzi \u2013 jego duch nawi\u0105za\u0142 \u0142\u0105czno\u015b\u0107 z duchem Rodmana, poniewa\u017c Rodman r\u00f3wnie\u017c wyznawa\u0142 duchowo\u015b\u0107 rdzennych lud\u00f3w Ameryki. Jackson pisze:

„[Dennis] u\u015bmiechn\u0105\u0142 si\u0119, rozejrza\u0142 si\u0119 wko\u0142o, przyjrza\u0142 si\u0119 przedmiotom wykonanym przez rdzennych Amerykan\u00f3w, wyeksponowanym na \u015bcianie, i zapyta\u0142 mnie o nie. Powiedzia\u0142, \u017ce ma naszyjnik otrzymany od jakiego\u015b Indianina Ponka z Oklahomy, pokaza\u0142 mi te\u017c sw\u00f3j amulet. Siedzia\u0142em razem z Dennisem w milczeniu jak zaczarowany. Czu\u0142em jego obecno\u015b\u0107. […] Porozumiewali\u015bmy si\u0119 sercami w spos\u00f3b niewerbalny, na spos\u00f3b duchowy.”

O niemoralno\u015bci i okrucie\u0144stwie lud\u00f3w tubylczych nigdy si\u0119 nie wspomina, m\u00f3wi si\u0119 tylko o ich \u201ewi\u0119zi z natur\u0105\u201d. Phil Jackson wybiela niegodziwe praktyki religii tubylczych. Opowiada, jak wojownicy Lakota uwielbiali \u201ewkrada\u0107 si\u0119 do obozu wroga i ucieka\u0107, porywaj\u0105c konie\u201d Ani s\u0142owa o tym, \u017ce to kradzie\u017c, ani o tym, \u017ce porywali te\u017c niewolnik\u00f3w. A ledwie kilka stron dalej pisze o tym, \u017ce jako trener k\u0142adzie nacisk na dobre cechy charakteru! W swych cz\u0119sto powtarzanych zachwytach nad india\u0144skimi wojownikami Jackson nie wspomina o tym, \u017ce skalpowali oni i [bestialsko] torturowali swe ofiary i \u017ce tak dzia\u0142o si\u0119 ca\u0142e wieki, zanim jeszcze bia\u0142y cz\u0142owiek wtargn\u0105\u0142 na ich kontynent.

Jackson z respektem wypowiada si\u0119 o \u201e\u015bcie\u017cce wojownika\u201d, a podtytu\u0142 jego ksi\u0105\u017cki brzmi Spiritual lessons of a hardwood warrior <\/em>(Lekcje duchowe twardego wojownika). W ani jednym miejscu nie przyznaje, jak krwawe by\u0142y india\u0144skie wojny i jak brutalnie traktowano je\u0144c\u00f3w, a nawet w\u0142asne kobiety i \u017cony. W takim to kontek\u015bcie upi\u0119kszania kultury rdzennych lud\u00f3w Ameryki powinni\u015bmy interpretowa\u0107 t\u0119 oto przechwa\u0142k\u0119 Jacksona: \u201eW ci\u0105gu paru lat wprowadzi\u0142em nauki Indian Lakota do naszego programu [trenowania koszykarzy]\u201d Taki obraz nauk i praktyk rdzennych Amerykan\u00f3w, narzucony przez Jacksona ca\u0142emu zespo\u0142owi oraz licznym czytelnikom jego ksi\u0105\u017cki, jest w istocie fatalnie wykrzywiony.

Modna \u015blepota<\/strong>

Typowe dzi\u015b na Zachodzie uproszczone spojrzenie: \u201eco czarne, to dobre, co bia\u0142e, z\u0142e\u201d charakteryzuje podobna modna \u015blepota. Odrzuca si\u0119 biblijn\u0105 nauk\u0119 o tym, \u017ce nie ma r\u00f3\u017cnic pomi\u0119dzy rasami, \u017ce wszyscy jeste\u015bmy grzesznikami, tak samo potrzebuj\u0105cymi zbawienia. Media nieustannie podkre\u015blaj\u0105, \u017ce wielki konflikt toczy si\u0119 mi\u0119dzy czarnymi a bia\u0142ymi i \u017ce zawinili przede wszystkim biali, jako \u017ce czarni zawsze \u017cyli w pokoju, p\u00f3ki na scen\u0119 nie wkroczy\u0142 bia\u0142y cz\u0142owiek. Prawda jest jednak taka, \u017ce czarni walczyli i zabijali, niewolili i torturowali czarnych w Afryce, zanim zjawili si\u0119 tam biali \u2013 i tak dzieje si\u0119 do dzi\u015b.

To zdumiewaj\u0105ce, jak Louis Farrakhan zdo\u0142a\u0142 nam\u00f3wi\u0107 jakiegokolwiek czarnego do przej\u015bcia na islam. To w\u0142a\u015bnie muzu\u0142manie (Arabowie) byli pierwszymi handlarzami niewolnik\u00f3w, dostarczaj\u0105c ich do Europy i Ameryki ze swoich \u015bwietnie zaopatrzonych magazyn\u00f3w na wybrze\u017cach zachodniej Afryki. Ma\u0142o tego, to sami czarni \u0142apali i sprzedawali innych czarnych, oczywi\u015bcie nie ze swojego w\u0142asnego plemienia. Afryka\u0144skie plemiona mia\u0142y swoje terytoria i toczy\u0142y mi\u0119dzy sob\u0105 wojny, jak zreszt\u0105 dzieje si\u0119 i dzi\u015b. M\u00f3wi\u0105c szczerze, wi\u0119cej pokoju \u2013 cho\u0107 mo\u017ce to zabrzmie\u0107 strasznie w uszach Afrykan\u00f3w \u2013 zazna\u0142a Afryka wtedy, gdy kontrol\u0119 nad kontynentem sprawowali koloniali\u015bci, ni\u017c wcze\u015bniej i ni\u017c p\u00f3\u017aniej, gdy ju\u017c Afryka\u0144czycy wybili si\u0119 na niezale\u017cno\u015b\u0107. Nie b\u0119dziemy w tym miejscu wymienia\u0107 wszystkich konflikt\u00f3w na przestrzeni wiek\u00f3w pomi\u0119dzy licznymi rdzennymi plemionami Afryki. Niech wystarczy przyk\u0142ad g\u0142o\u015bnego konfliktu, kt\u00f3ry obj\u0105\u0142 jedynie dwa z tych plemion.

Hutu i Tutsi zabijali si\u0119 wzajemnie od czterystu lat. Hutu jako pierwsi zasiedlili obszar dzisiejszej Rwandy i Burundi, pi\u0119\u0107set lat wcze\u015bniej ni\u017c Tutsi. Byli rolnikami. Tutsi, hodowcy byd\u0142a, stanowili mniejszo\u015b\u0107 etniczn\u0105, mimo to zajmowali wy\u017csz\u0105 pozycj\u0119 w hierarchii zawod\u00f3w, byli zamo\u017cniejsi i cieszyli si\u0119 wi\u0119kszymi wzgl\u0119dami kolonialist\u00f3w. Po buntach Hutu, jakie mia\u0142y miejsce w 1959 roku, Belgowie przekazali Rwand\u0119 w\u0142a\u015bnie Hutu, kt\u00f3rzy od razu przyst\u0105pili do rzezi Tutsich, morduj\u0105c tysi\u0105ce os\u00f3b. Tutsi przej\u0119li kontrol\u0119 w Burundi i zacz\u0119li wyrzyna\u0107 ludno\u015b\u0107 Hutu. Ostatni krwawy konflikt mia\u0142 pocz\u0105tek w 1994 roku:

Rwandyjscy Hutu w morderczym szale zabili od 500 tys. do miliona Tutsich. Rwandyjska Armia Patriotyczna \u2013 emigracyjne si\u0142y zbrojne Tutsich w Ugandzie \u2013 dokona\u0142a kontruderzenia i przej\u0119\u0142a kontrol\u0119 nad Rwand\u0105. Dwa miliony Hutu, przera\u017conych perspektyw\u0105 odwetu Tutsich, uciek\u0142o do Tanzanii i Zairu […] przedstawiciele organizacji pomocowych szacuj\u0105, \u017ce a\u017c milionowi uchod\u017ac\u00f3w Hutu grozi \u015bmier\u0107 wskutek g\u0142odu i chor\u00f3b. Je\u015bli zrealizuje si\u0119 najgorszy scenariusz, w samym sercu Afryki mo\u017ce doj\u015b\u0107 do kryzysu, kt\u00f3ry wci\u0105gnie 30 mln mieszka\u0144c\u00f3w tego regionu […] w spiral\u0119 przemocy<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Fragment pochodzi z ksi\u0105\u017cki Dave Hunta „Inwazja Okultyzmu” [Occult Invasion] Eugene, Oregon 1998<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u017ar\u00f3d\u0142o – https:\/\/zwiedzionechrzescijanstwo.blogspot.com\/2021\/09\/religie-tubylcze-plemienne-i-naturalne.html<\/a>: <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zafascynowa\u0142a mnie kultura Siuks\u00f3w i dziedzictwo ich dumnych wojownik\u00f3w. Wojownicy Lakota mieli g\u0142\u0119boki szacunek wzgl\u0119dem tajemnic \u017cycia. To z niego p\u0142yn\u0119\u0142a ich moc i poczucie wolno\u015bci […] Szalony Ko\u0144, najwi\u0119kszy wojownik Siuks\u00f3w, by\u0142 nade wszystko cz\u0142owiekiem \u015bwi\u0119tym. Dla Lakot\u00f3w wszystko by\u0142o \u015bwi\u0119te, nawet wr\u00f3g, ze wzgl\u0119du na […] wzajemn\u0105 wi\u0119\u017a wszystkiego, co \u017cyje. Jak uj\u0105\u0142 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2599,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,22],"tags":[],"class_list":["post-2801","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-luzne-rozwazania","category-hunt"],"yoast_head":"\nReligie tubylcze, plemienne i naturalne, cz. 1 -<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2801\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Religie tubylcze, plemienne i naturalne, cz. 1 -\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Zafascynowa\u0142a mnie kultura Siuks\u00f3w i dziedzictwo ich dumnych wojownik\u00f3w. Wojownicy Lakota mieli g\u0142\u0119boki szacunek wzgl\u0119dem tajemnic \u017cycia. To z niego p\u0142yn\u0119\u0142a ich moc i poczucie wolno\u015bci […] Szalony Ko\u0144, najwi\u0119kszy wojownik Siuks\u00f3w, by\u0142 nade wszystko cz\u0142owiekiem \u015bwi\u0119tym. Dla Lakot\u00f3w wszystko by\u0142o \u015bwi\u0119te, nawet wr\u00f3g, ze wzgl\u0119du na […] wzajemn\u0105 wi\u0119\u017a wszystkiego, co \u017cyje. Jak uj\u0105\u0142 […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2801\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-06-16T12:37:18+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/imagestrertre.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1968\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"415\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Andrzej z DG\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Andrzej z DG\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"22 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2801#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2801\"},\"author\":{\"name\":\"Andrzej z DG\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569\"},\"headline\":\"Religie tubylcze, plemienne i naturalne, cz. 1\",\"datePublished\":\"2026-06-16T12:37:18+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2801\"},\"wordCount\":4254,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2801#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/imagestrertre.jpg\",\"articleSection\":[\"Czytelnia\",\"My\u015bl teologiczna Dave Hunta\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2801#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2801\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2801\",\"name\":\"Religie tubylcze, plemienne i naturalne, cz. 1 -\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2801#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2801#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/imagestrertre.jpg\",\"datePublished\":\"2026-06-16T12:37:18+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2801#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2801\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2801#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/imagestrertre.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/imagestrertre.jpg\",\"width\":1968,\"height\":415},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2801#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Religie tubylcze, plemienne i naturalne, cz. 1\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/\",\"name\":\"\",\"description\":\"Pozwól, \u017ce zajm\u0119 Ci tylko kilka minut...\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569\",\"name\":\"Andrzej z DG\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Andrzej z DG\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Religie tubylcze, plemienne i naturalne, cz. 1 -","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2801","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Religie tubylcze, plemienne i naturalne, cz. 1 -","og_description":"Zafascynowa\u0142a mnie kultura Siuks\u00f3w i dziedzictwo ich dumnych wojownik\u00f3w. Wojownicy Lakota mieli g\u0142\u0119boki szacunek wzgl\u0119dem tajemnic \u017cycia. To z niego p\u0142yn\u0119\u0142a ich moc i poczucie wolno\u015bci […] Szalony Ko\u0144, najwi\u0119kszy wojownik Siuks\u00f3w, by\u0142 nade wszystko cz\u0142owiekiem \u015bwi\u0119tym. Dla Lakot\u00f3w wszystko by\u0142o \u015bwi\u0119te, nawet wr\u00f3g, ze wzgl\u0119du na […] wzajemn\u0105 wi\u0119\u017a wszystkiego, co \u017cyje. Jak uj\u0105\u0142 […]","og_url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2801","article_published_time":"2026-06-16T12:37:18+00:00","og_image":[{"width":1968,"height":415,"url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/imagestrertre.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Andrzej z DG","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Andrzej z DG","Szacowany czas czytania":"22 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2801#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2801"},"author":{"name":"Andrzej z DG","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#\/schema\/person\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569"},"headline":"Religie tubylcze, plemienne i naturalne, cz. 1","datePublished":"2026-06-16T12:37:18+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2801"},"wordCount":4254,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2801#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/imagestrertre.jpg","articleSection":["Czytelnia","My\u015bl teologiczna Dave Hunta"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2801#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2801","url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2801","name":"Religie tubylcze, plemienne i naturalne, cz. 1 -","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2801#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2801#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/imagestrertre.jpg","datePublished":"2026-06-16T12:37:18+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#\/schema\/person\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2801#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2801"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2801#primaryimage","url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/imagestrertre.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/imagestrertre.jpg","width":1968,"height":415},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2801#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Religie tubylcze, plemienne i naturalne, cz. 1"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#website","url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/","name":"","description":"Pozwól, \u017ce zajm\u0119 Ci tylko kilka minut...","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#\/schema\/person\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569","name":"Andrzej z DG","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g","caption":"Andrzej z DG"},"sameAs":["https:\/\/www.kilkaminut.pl"],"url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2801","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2801"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2801\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2802,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2801\/revisions\/2802"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2599"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2801"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2801"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2801"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}