{"id":2617,"date":"2026-04-25T05:29:17","date_gmt":"2026-04-25T05:29:17","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2617"},"modified":"2026-04-30T05:42:29","modified_gmt":"2026-04-30T05:42:29","slug":"psychologia-jako-religia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2617","title":{"rendered":"Psychologia jako religia\u2026"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Psychoterapia jest [&#8230;] sposobem uzdrawiania i sposobem zbawiania,<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cho\u0107 profesja ta &#8211; jak m\u00f3wi Dorothy Tennov w Psychotherapy: The Hazardom Cure (Psychoterapia, ryzykowny lek) &#8211; \u201eugina si\u0119 pod ci\u0119\u017carem w\u0142asnej nieudolno\u015bci&#8221; i \u201eostatkiem si\u0142 pr\u00f3buje znale\u017a\u0107 uzasadnienie dla swego istnienia&#8221;, to jednak \u017cyczliwie nastawiona opinia publiczna i kieruj\u0105ce si\u0119 w\u0142asnym interesem agendy rz\u0105dowe nie przestaj\u0105 wp\u0142ywa\u0107 dodatnio na jej dynamiczne rozpowszechnianie.<br><br><strong>Nikt nie uwierzy\u0142 w jej tezy bardziej naiwnie ni\u017c sami przyw\u00f3dcy ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3rzy nie tylko przykroili teologi\u0119 odpowiednio do \u201eprawd&#8221; psychologii, ale przekazali je dalej &#8211; ufnym trzodom. Wydzia\u0142y psychologii chrze\u015bcija\u0144skich uczelni i seminari\u00f3w s\u0105 obecnie tak wielkie i doskonale ustabilizowane, a liczba duszpasterzy i doradc\u00f3w ze stopniem naukowym z psychologii tak olbrzymia, \u017ce odwr\u00f3cenie tej tendencji zdaje si\u0119 ju\u017c niemo\u017cliwe.<\/strong> W artykule zatytu\u0142owanym \u201ePsychologia zbzikowa\u0142a &#8211; partaczy w roli nauki&#8221; Roger Mills, psycholog, pisze:<br><br>&#8222;Dzisiejsza dziedzina psychologii to jeden wielki m\u0119tlik. Technik, metod i teorii jest tyle, ilu badaczy i terapeut\u00f3w. Sam s\u0142ysza\u0142em, jak terapeuci przekonywali pacjent\u00f3w, \u017ce wszystkie ich problemy bior\u0105 si\u0119 od matki, z gwiazd, struktury biofizycznej, diety, stylu \u017cycia, a nawet karmy z poprzednich wciele\u0144.&#8221;<br><br>\u201eNa psychoterapeutycznym rynku znajdziemy blisko 200 nurt\u00f3w i ponad 10 000 konkretnych terapii, z kt\u00f3rych klient mo\u017ce skorzysta\u0107.&#8221; S\u0105 one w wi\u0119kszo\u015bci ze sob\u0105 sprzeczne. <strong>Co wi\u0119cej, psychologia nie jest bynajmniej pomoc\u0105 w \u017cyciu chrze\u015bcija\u0144skim &#8211; jak si\u0119 cz\u0119sto twierdzi &#8211; lecz jest w rzeczywisto\u015bci konkurencyjn\u0105 religi\u0105, kt\u00f3ra rywalizuje z chrze\u015bcija\u0144stwem. Zdaniem Jerome Franka psychoterapia \u201eprzypomina religi\u0119. Zgadzaj\u0105c si\u0119 z tym, Jolan Jacobi, jeden z najs\u0142ynniejszych uczni\u00f3w Junga, stwierdzi\u0142, \u017ce \u201ejungowska psychoterapia jest [&#8230;] sposobem uzdrawiania i sposobem zbawiania, [&#8230;] [kt\u00f3ry] prowadzi dan\u0105 jednostk\u0119 do jej zbawienia, [&#8230;] oraz duchowym przewodnictwem&#8221;. <\/strong>Lance Lee nazywa psychoanaliz\u0119 \u201ereligi\u0105 ukryt\u0105 pod naukowym potokiem s\u0142\u00f3w&#8221; i \u201esubstytutem religii dla praktyka i dla klienta&#8221;. Profesor psychologii na Uniwersytecie Nowojorskim Paul C. Vitz uzna\u0142 ostateczny cel Junga &#8211; \u201esamorealizacj\u0119&#8221; &#8211; i cel Abrahama Mas\u0142owa &#8211; \u201esamoaktualizacj\u0119&#8221; &#8211; za \u201e\u015bwieck\u0105 form\u0119 zbawienia&#8221;. William Kirk Kilpatrick <strong>*<\/strong>, kt\u00f3ry u\u015bwiadomi\u0142 sobie w pewnej chwili, \u017ce zaufanie psychologi odwodzi go coraz dalej od biblijnego chrze\u015bcija\u0144stwa, pisze:<br><br>&#8222;Mimo wyszkolenia ca\u0142ej armii psychiatr\u00f3w, psycholog\u00f3w, psychometryk\u00f3w, doradc\u00f3w i pracownik\u00f3w opieki spo\u0142ecznej nie nast\u0105pi\u0142 \u017caden spadek poziomu chor\u00f3b psychicznych, samob\u00f3jstw, alkoholizmu, narkomanii, zn\u0119cania si\u0119 nad dzie\u0107mi, rozwod\u00f3w, morderstw i wszelkiego gwa\u0142tu. Wbrew temu, czego mo\u017cna by si\u0119 spodziewa\u0107 w spo\u0142ecze\u0144stwie tak drobiazgowo analizowanym i otoczonym tak\u0105 opiek\u0105 ekspert\u00f3w zdrowia psychicznego, nast\u0105pi\u0142 wzrost we wszystkich tych kategoriach. <strong>Czasem zdaje si\u0119, \u017ce istnieje bezpo\u015brednia zale\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy rosn\u0105c\u0105 liczb\u0105 tych, kt\u00f3rzy pomagaj\u0105, a rosn\u0105c\u0105 liczb\u0105 tych, kt\u00f3rzy pomocy potrzebuj\u0105 [&#8230;]<\/strong> Jeste\u015bmy zmuszeni powa\u017cnie wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107, \u017ce psychologia i pokrewne jej dziedziny proponuj\u0105 rozwi\u0105za\u0107 problemy, do kt\u00f3rych stworzenia same si\u0119 przyczyni\u0142y.&#8221;<br><br><strong>*<\/strong> William Kirk Kilpatrick, Psychological Seduction [Ksi\u0105\u017cka jest dost\u0119pna w j\u0119zyku polskim pt: &#8222;Psychologiczne uwiedzenie: Czy psychologia zast\u0105pi religi\u0119?&#8221;<br><br><strong>Budowanie na piasku<\/strong><br><br>Trudno wyja\u015bni\u0107 fakt, \u017ce w obliczu przyt\u0142aczaj\u0105cego materia\u0142u dowodowego ukazuj\u0105cego, i\u017c psychoterapia to pseudonauka pe\u0142na sprzeczno\u015bci i zam\u0119tu, marzeniem wi\u0119kszo\u015bci chrze\u015bcija\u0144skich psycholog\u00f3w pozostaje zintegrowanie jej z chrze\u015bcija\u0144stwem. Organizacje w rodzaju CAPS &#8211; Christian Association for Psychological Studies (Chrze\u015bcija\u0144skie Towarzystwo Studi\u00f3w Psychologicznych) oraz czasopisma takie jak Journal of Psychology and Theology (Magazyn Psychologiczno-Teologiczny), a tak\u017ce liczne ksi\u0105\u017cki popieraj\u0105 tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107.<br><br>Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce pierwotna teoria Freuda nie tylko by\u0142a wielokrotnie modyfikowana przez jego nast\u0119pc\u00f3w, a nawet jeszcze przez samego Freuda, ale jej idee s\u0105 r\u00f3wnie\u017c celem \u201enieustannej krytyki ze wszystkich niemal stron ju\u017c od wielu lat&#8221;, a wszelkiego rodzaju psychoanaliza zosta\u0142a w olbrzymim stopniu zdyskredytowana. Noblista Richard Feynman uwa\u017ca, \u017ce \u201epsychoanaliza to nie nauka&#8221;. Paul Vitz, profesor psychologii z Uniwersytetu Nowojorskiego&#8230;*<br><br>&#8222;&#8230;krytykuje chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 tendencj\u0119, by \u201edrogo kupi\u0107, tanio sprzeda\u0107&#8221;, je\u015bli chodzi o nauki spo\u0142eczne, to znaczy przyjmowa\u0107 popularne kierunki my\u015blowe w chwili, kiedy \u015bwieckie kr\u0119gi profesjonalist\u00f3w zaczynaj\u0105 poddawa\u0107 te kierunki powa\u017cnej krytyce. To tak, jakby si\u0119 wskakiwa\u0142o na w\u00f3z, kt\u00f3ry za chwil\u0119 si\u0119 zatrzyma.&#8221;<br><br><strong>*<\/strong> Paul Vitz, Psvchologv As Religiom The Cult of Self-Worship [Ksi\u0105\u017cka jest dost\u0119pna w j\u0119zyku polskim pt: &#8222;Psychologia jaki religia&#8221;<br><br>Karl Popper, uwa\u017cany przez wielu za najwi\u0119kszego z \u017cyj\u0105cych filozof\u00f3w nauki, powiedzia\u0142, \u017ce teorie Freuda, \u201echo\u0107 chcia\u0142y uchodzi\u0107 za nauk\u0119, mia\u0142y w rzeczywisto\u015bci wi\u0119cej wsp\u00f3lnego z prymitywnymi mitami ni\u017c z nauk\u0105; przypomina\u0142y raczej astrologi\u0119 ni\u017c astronomi\u0119&#8221;. E. Fuller Torrey, jeden z najwybitniejszych na \u015bwiecie psychiatr\u00f3w prowadz\u0105cych prace badawcze, twierdzi: \u201eTechniki u\u017cywane przez zachodnich psychiatr\u00f3w s\u0105, z kilkoma mo\u017ce wyj\u0105tkami, na tym samym poziomie naukowym, co techniki u\u017cywane przez zaklinaczy.&#8221; Profesor psychiatrii klinicznej w Mount Sinai School of Medicine Arthur Shapiro, kt\u00f3ry nazywa psychoanaliz\u0119 \u201eczczym tworem umys\u0142u&#8221;, powiedzia\u0142:<br><br><strong>&#8222;Jak puszczanie krwi by\u0142o chyba najpowszechniejszym placebo stosowanym w przesz\u0142o\u015bci, tak i psychoanaliza i dziesi\u0105tki jej psychoterapeutycznych odro\u015bli s\u0105 najcz\u0119\u015bciej u\u017cywanym placebo [lekiem, kt\u00f3ry nie ma sam w sobie warto\u015bci, ale kt\u00f3ry cz\u0119sto daje skutek taki, jakiego oczekuje u\u017cytkownik &#8211; D.H. i T.M.] naszych czas\u00f3w.&#8221;<\/strong><br><br><strong>Koszmar Orwella?<\/strong><br><br>Ze zgroz\u0105 obserwujemy, \u017ce zdyskredytowane teorie, na kt\u00f3rych opieraj\u0105 si\u0119 psychoterapie, sta\u0142y si\u0119 nie tylko podstaw\u0105 szerz\u0105cej si\u0119 praktyki wewn\u0119trznego uzdrawiania i psychologii chrze\u015bcija\u0144skiej, ale i fundamentem nowej, egotycznej ewangelii, prowadz\u0105cej ko\u015bci\u00f3\u0142 na manowce bardziej skutecznie ni\u017c cokolwiek innego do tej pory. <strong>Nagi cesarz, przed kt\u00f3rym k\u0142ania si\u0119 dzi\u015b ko\u015bci\u00f3\u0142, nie jest ju\u017c s\u0142abym, starym g\u0142upcem z ba\u015bni Nowe szaty cesarza, lecz nikczemnym, wyrachowanym tyranem.<\/strong> Zdaje si\u0119, \u017ce bez jakiej\u015b cudownej interwencji skutki tego &#8211; zar\u00f3wno dla \u015bwiata, jak i dla ko\u015bcio\u0142a &#8211; b\u0119d\u0105 wprost niewyobra\u017calne. Wp\u0142yw psychologii zosta\u0142 w \u0142onie ko\u015bcio\u0142a umocniony na tej samej fa\u0142szywej podstawie co w kr\u0119gach \u015bwieckich: Oto psychologii nale\u017cy si\u0119 rzekomo dyktatorska w\u0142adza, bo jest ona nauk\u0105 o ludzkim zachowaniu.<br><br>Wskutek zaakceptowania jej fa\u0142szywych list\u00f3w uwierzytelniaj\u0105cych spo\u0142ecze\u0144stwo nie jest ju\u017c w stanie okie\u0142zna\u0107 jej si\u0142y. Droga zosta\u0142a utorowana. W ksi\u0105\u017cce The Powers of Psychiatry (Moce psychiatrii) Jonas Robitscher, psychiatra i prawnik, przypomina:<br><br><strong>&#8222;Kultur\u0119 nasz\u0105 przesi\u0105k\u0142a my\u015bl psychiatryczna. Psychiatria, kt\u00f3ra zaczyna\u0142a od opieki nad chorymi, rozci\u0105gn\u0119\u0142a sie\u0107 na wszystkich i sprawuje w\u0142adz\u0119 nad ca\u0142\u0105 ludno\u015bci\u0105 za pomoc\u0105 metod, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych znajdziemy zar\u00f3wno terapi\u0119 si\u0142ow\u0105 i kontrol\u0119 wymuszon\u0105, jak i popieranie idei oraz szerzenie warto\u015bci.&#8221;<\/strong><br><br>Podnosi si\u0119 wprawdzie wiele g\u0142os\u00f3w protestu przeciw blagom i skandalom psychoterapii, jednak niebezpieczny ob\u0142\u0119d wci\u0105\u017c si\u0119 szerzy. To co\u015b gorszego ni\u017c historia szat cesarza. Istnieje dzi\u015b tyle milion\u00f3w psycholog\u00f3w, psychiatr\u00f3w, socjolog\u00f3w, pracownik\u00f3w opieki psychiatrycznej, profesor\u00f3w uniwersytet\u00f3w i niezliczonych agend rz\u0105dowych, kt\u00f3rych \u017cycie zale\u017cy od utrzymania tego pozoru, \u017ce nadzieja odwr\u00f3cenia tej tendencji przesta\u0142a ju\u017c by\u0107 realna.<br><br>Stowarzyszenie Absolwent\u00f3w Uniwersytetu Stanford wyda\u0142o interesuj\u0105cy zbi\u00f3r prac ekspert\u00f3w badaj\u0105cych kwesti\u0119, czy w roku 1984 dotarli\u015bmy ju\u017c do scenariusza Orwella, czy te\u017c mo\u017ce przekroczyli\u015bmy go. Wnioski niekt\u00f3rych autor\u00f3w by\u0142y przera\u017caj\u0105ce. Pisano o nadu\u017cyciach psychiatr\u00f3w w Zwi\u0105zku Sowieckim i wskazywano, \u017ce r\u00f3wnie potworne mo\u017cliwo\u015bci drzemi\u0105 w tak zwanych wolnych spo\u0142ecze\u0144stwach. Zauwa\u017caj\u0105c, \u017ce \u201eOrwellowi nale\u017cy si\u0119 uznanie za dostrze\u017cenie potencjalnej si\u0142y ekspert\u00f3w, kt\u00f3rym spo\u0142ecze\u0144stwo pozwala interweniowa\u0107 w \u017cycie swoich obywateli \u00bbdla ich w\u0142asnego dobra\u00ab&#8221;, Philip G. Zimbardo wskaza\u0142, \u017ce \u201eOrwell jednak zaledwie napomkn\u0105\u0142 o skali i g\u0142\u0119bi tej si\u0142y, kt\u00f3ra w naszym 1984 roku jest a\u017c nadto widoczna&#8221;. Zimbardo pisze nast\u0119pnie:<br><strong><br>&#8222;[W] tej nowej ideologii interwencji [&#8230;] zamiast kar, tortur, wygnania i innych podobnych zawodowych chwyt\u00f3w tyranii, widzimy chwyty zawodowe systemu medycznego: interwencje pod postaci\u0105 terapii, edukacji, s\u0142u\u017cb spo\u0142ecznych, reform, przeszkalania i rehabilitacji. W ostrej krytyce roli, jak\u0105 establishment zdrowia psychicznego odgrywa wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie jako nowa Partia z 1984 roku, dociekliwy dziennikarz Peter Schrag ostrzega przed zdradliwym niebezpiecze\u0144stwem zwi\u0105zanym z bezkrytyczn\u0105 akceptacj\u0105 tej na poz\u00f3r dobrotliwej ideologii.&#8221;<\/strong><br><br>Zimbardo i Schrag nie zauwa\u017cyli jednak faktu, \u017ce psychologia w ogromnej mierze przenios\u0142a si\u0119 w dziedzin\u0119 \u201educha&#8221; i lansuje techniki szamanistyczne. Wskutek tego zar\u00f3wno si\u0142a, jak te\u017c niebezpiecze\u0144stwo zwodzenia i sterowania lud\u017ami wzrastaj\u0105 niewyobra\u017calnie. <strong>Zimbardo dostrzega jednak, jak\u0105 rol\u0119 mog\u0142yby odegra\u0107 psychoduchowe techniki umys\u0142u w ustanowieniu w\u0142adzy \u201e\u015bmiertelnych mesjaszy&#8221; nad milionami ludzi. Tacy guru s\u0105 tylko forpoczt\u0105 wielkiego guru &#8211; samego Antychrysta.<\/strong> Proces zwodzenia zachodzi wed\u0142ug przedstawionego w proroctwach wzoru. Zauwa\u017camy coraz wi\u0119cej podobie\u0144stw mi\u0119dzy tym, co dzieje si\u0119 na \u015bwiecie, a tym, co zachodzi w ko\u015bciele.<br><br><strong>Jak sk\u0142oni\u0107 ka\u017cdego, by jeszcze raz &#8211; ju\u017c obiektywnie i krytycznie &#8211; przyjrza\u0142 si\u0119 wszystkiemu? Cesarz nie ma szat. Jest go\u0142y jak go matka urodzi\u0142a! Lecz tak wiele szanowanych i szczerych postaci wys\u0142awia pi\u0119kno jego kr\u00f3lewskiego odzienia, \u017ce osoby nie dostrzegaj\u0105ce zmy\u015blonych tkanin s\u0105 przekonywane, \u017ce maj\u0105 wad\u0119 wzroku, i zach\u0119cane do pos\u0142ugiwania si\u0119 wyobra\u017ani\u0105. Utrata obiektywizmu otwiera na o\u015bcie\u017c drzwi zwiedzeniu.<\/strong><br><br>Fragment pochodzi z ksi\u0105\u017cki &#8222;Zwiedzione chrze\u015bcija\u0144stwo&#8221;<br>ca\u0142a ksi\u0105\u017cka w PDF znajduje si\u0119 pod adresem &#8211;<br><a href=\"http:\/\/www.tiqva.pl\/ksiazki\/204-zwiedzione-chrzecijastwo\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">http:\/\/www.tiqva.pl\/ksiazki\/204-zwiedzione-chrzecijastwo<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Psychoherezja<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignleft is-resized\"><a href=\"https:\/\/blogger.googleusercontent.com\/img\/b\/R29vZ2xl\/AVvXsEjUc1zowBIrW-b3nGEGVcKk8JVC3MwG3BLEPVc17gFDrjkCFBmGI5F0CFv7gJu_E8BnziONbejwheQ8RLfnfW7Q3sS7ts5Q6LgFtwDRoL3ex0ZJThqdzFlMYfbuvu-wcazH5bFtYvpXa9Y\/s1600\/51nya0Z9bTL._SX322_BO1_204_203_200_grande_116a43f4-a7a2-4d2d-bff6-ffabec844bec_600x.jpeg\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/blogger.googleusercontent.com\/img\/b\/R29vZ2xl\/AVvXsEjUc1zowBIrW-b3nGEGVcKk8JVC3MwG3BLEPVc17gFDrjkCFBmGI5F0CFv7gJu_E8BnziONbejwheQ8RLfnfW7Q3sS7ts5Q6LgFtwDRoL3ex0ZJThqdzFlMYfbuvu-wcazH5bFtYvpXa9Y\/s400\/51nya0Z9bTL._SX322_BO1_204_203_200_grande_116a43f4-a7a2-4d2d-bff6-ffabec844bec_600x.jpeg\" alt=\"\" style=\"width:290px;height:auto\"\/><\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Martin i Deidre Bobgan &#8211; Psychologiczne zwiedzenie wsp\u00f3\u0142czesnego chrze\u015bcija\u0144stwa &#8211; Psychoherezja<br><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Martin i Deidre Bobganowie s\u0105 od kilkudziesi\u0119ciu lat autorytetami w dziedzinie poradnictwa biblijnego przeciwstawianego poradnictwu psychologicznemu. Przez wiele lat udzielali porad psychologicznych, lecz porzucili t\u0119 profesj\u0119, gdy spostrzegli, \u017ce jest ona diabelskim oszustwem.<br><br>Poni\u017csze wyk\u0142ady ukazuj\u0105 niebiblijno\u015b\u0107 terapii psychologicznych, a tak\u017ce ich nieskuteczno\u015b\u0107 czy raczej skuteczno\u015b\u0107 przypisywan\u0105 placebo. Ukazuj\u0105 prawdziwe oblicze psychologii w \u015bwietle Pisma \u015awi\u0119tego i bada\u0144 naukowych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jest to zapis wyk\u0142ad\u00f3w z konferencji TBC w 2006 roku &#8211; <a href=\"http:\/\/www.tiqva.pl\/multimedia\/wideo\/251-psychologiczne-zwiedzenie-wideo\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">http:\/\/www.tiqva.pl\/multimedia\/wideo\/251-psychologiczne-zwiedzenie-wideo<\/a><br><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Eksperyment Rosenhana<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W 1973 roku o\u015bmioro ca\u0142kowicie zdrowych ludzi przekroczy\u0142o pr\u00f3g szpitali psychiatrycznych w USA. Nie byli chorzy. Ale nikt za tymi murami tego nie dostrzeg\u0142.<br><br>By\u0142 to eksperyment \u2014 jeden z najg\u0142o\u015bniejszych w historii psychiatrii. Jego autorem by\u0142 psycholog David Rosenhan, kt\u00f3ry postawi\u0142 proste, lecz niepokoj\u0105ce pytanie: czy naprawd\u0119 potrafimy wiarygodnie odr\u00f3\u017cni\u0107 zdrowie psychiczne od choroby?<br><br>Aby znale\u017a\u0107 odpowied\u017a, Rosenhan zaanga\u017cowa\u0142 o\u015bmiu pseudopacjent\u00f3w \u2014 zwyk\u0142ych ludzi: artyst\u0119, gospodyni\u0119 domow\u0105, pediatr\u0119, doktoranta. Sk\u0142amali tylko w jednym: powiedzieli, \u017ce s\u0142ysz\u0105 g\u0142osy. I nic wi\u0119cej. \u017badnych dziwnych zachowa\u0144, \u017cadnych kryzys\u00f3w \u2014 jedynie trzy s\u0142owa, kt\u00f3re rzekomo brzmia\u0142y w ich g\u0142owie: \u201epusto\u201d, \u201epustka\u201d, \u201eg\u0142uchy d\u017awi\u0119k\u201d.<br><br>Wszyscy zostali hospitalizowani. A potem przestali udawa\u0107. Zachowywali si\u0119 normalnie, wsp\u00f3\u0142pracowali, prosili o wypis. Ale ich nie wypuszczano.<br><br>Personel przesta\u0142 widzie\u0107 w nich ludzi \u2014 widzia\u0142 tylko diagnozy. Ka\u017cdy gest interpretowano przez pryzmat choroby: robienie notatek \u2014 zachowanie obsesyjne; stanie na korytarzu \u2014 patologiczna potrzeba uwagi; uprzejmo\u015b\u0107 \u2014 \u201ekontrolowane zachowanie typowe dla diagnozy\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Siedmiu z nich uznano za schizofrenik\u00f3w. Jednego \u2014 za osob\u0119 z chorob\u0105 afektywn\u0105 dwubiegunow\u0105. Nikogo nie uznano za zdrowego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ironia polega\u0142a na tym, \u017ce prawdziwi pacjenci cz\u0119sto si\u0119 domy\u015blali. Niekt\u00f3rzy podchodzili i cicho m\u00f3wili: \u201eNie jeste\u015b taki jak inni. Nie powinno ci\u0119 tu by\u0107\u201d. Widzieli to, czego nie potrafili dostrzec specjali\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015arednio pseudopacjenci sp\u0119dzili w szpitalu 19 dni. Jeden \u2014 52. I ka\u017cdy dzie\u0144 tylko potwierdza\u0142 jedno: etykieta okaza\u0142a si\u0119 silniejsza ni\u017c rzeczywisto\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gdy Rosenhan opublikowa\u0142 badanie On Being Sane in Insane Places, wywo\u0142a\u0142o ono ogromny rezonans. \u015arodowisko psychiatryczne by\u0142o oburzone. Jeden ze szpitali rzuci\u0142 mu nawet wyzwanie: przy\u015blij nowych \u201epseudopacjent\u00f3w\u201d \u2014 a my ich wykryjemy. Rosenhan si\u0119 zgodzi\u0142. W kolejnych miesi\u0105cach szpital \u201ezidentyfikowa\u0142\u201d 41 takich oszust\u00f3w. Problem w tym, \u017ce nie wys\u0142ano ani jednego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ani jednego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sta\u0142o si\u0119 jasne: diagnozy cz\u0119sto zale\u017c\u0105 nie tyle od fakt\u00f3w, co od kontekstu. Wystarczy przyklei\u0107 etykiet\u0119 \u2014 i cz\u0142owiek staje si\u0119 jej zak\u0142adnikiem. Nawet je\u015bli jest zdrowy. Nawet je\u015bli m\u00f3wi prawd\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ten eksperyment podwa\u017cy\u0142 \u015blep\u0105 wiar\u0119 w diagnozy psychiatryczne i sta\u0142 si\u0119 impulsem do zmian w podej\u015bciu do leczenia. Ale przede wszystkim zostawi\u0142 wa\u017cn\u0105 lekcj\u0119:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Percepcja potrafi zniekszta\u0142ci\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107 silniej ni\u017c sama choroba.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">I cz\u0119sto najgro\u017aniejsza iluzja nie tkwi w tych, kt\u00f3rych uznaje si\u0119 za \u201eszalonych\u201d, lecz w tych, kt\u00f3rzy s\u0105 przekonani, \u017ce zawsze maj\u0105 racj\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u015bmioro zdrowych ludzi wesz\u0142o do szpitali.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">I wysz\u0142o z nich z prawd\u0105, kt\u00f3rej \u015bwiat nie by\u0142 ju\u017c w stanie zignorowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-ciekawostkihistoryczne-pl wp-block-embed-ciekawostkihistoryczne-pl\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"4INvNnl2BH\"><a href=\"https:\/\/ciekawostkihistoryczne.pl\/2022\/05\/30\/eksperyment-rosenhana\/\">Eksperyment Rosenhana<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Eksperyment Rosenhana&#8221; &#8212; CiekawostkiHistoryczne.pl\" src=\"https:\/\/ciekawostkihistoryczne.pl\/2022\/05\/30\/eksperyment-rosenhana\/embed\/#?secret=4INvNnl2BH\" data-secret=\"4INvNnl2BH\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Psychoterapia jest [&#8230;] sposobem uzdrawiania i sposobem zbawiania, Cho\u0107 profesja ta &#8211; jak m\u00f3wi Dorothy Tennov w Psychotherapy: The Hazardom Cure (Psychoterapia, ryzykowny lek) &#8211; \u201eugina si\u0119 pod ci\u0119\u017carem w\u0142asnej nieudolno\u015bci&#8221; i \u201eostatkiem si\u0142 pr\u00f3buje znale\u017a\u0107 uzasadnienie dla swego istnienia&#8221;, to jednak \u017cyczliwie nastawiona opinia publiczna i kieruj\u0105ce si\u0119 w\u0142asnym interesem agendy rz\u0105dowe nie przestaj\u0105 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2286,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-2617","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-luzne-rozwazania"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Psychologia jako religia\u2026 -<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2617\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Psychologia jako religia\u2026 -\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Psychoterapia jest [&#8230;] sposobem uzdrawiania i sposobem zbawiania, Cho\u0107 profesja ta &#8211; jak m\u00f3wi Dorothy Tennov w Psychotherapy: The Hazardom Cure (Psychoterapia, ryzykowny lek) &#8211; \u201eugina si\u0119 pod ci\u0119\u017carem w\u0142asnej nieudolno\u015bci&#8221; i \u201eostatkiem si\u0142 pr\u00f3buje znale\u017a\u0107 uzasadnienie dla swego istnienia&#8221;, to jednak \u017cyczliwie nastawiona opinia publiczna i kieruj\u0105ce si\u0119 w\u0142asnym interesem agendy rz\u0105dowe nie przestaj\u0105 [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2617\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-04-25T05:29:17+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-04-30T05:42:29+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/5767633a.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1942\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"368\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Andrzej z DG\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Andrzej z DG\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2617#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2617\"},\"author\":{\"name\":\"Andrzej z DG\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569\"},\"headline\":\"Psychologia jako religia\u2026\",\"datePublished\":\"2026-04-25T05:29:17+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-30T05:42:29+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2617\"},\"wordCount\":2187,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2617#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/5767633a.jpg\",\"articleSection\":[\"Czytelnia\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2617#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2617\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2617\",\"name\":\"Psychologia jako religia\u2026 -\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2617#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2617#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/5767633a.jpg\",\"datePublished\":\"2026-04-25T05:29:17+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-30T05:42:29+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2617#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2617\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2617#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/5767633a.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/5767633a.jpg\",\"width\":1942,\"height\":368},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2617#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Psychologia jako religia\u2026\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/\",\"name\":\"\",\"description\":\"Pozw&oacute;l, \u017ce zajm\u0119 Ci tylko kilka minut...\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569\",\"name\":\"Andrzej z DG\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Andrzej z DG\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Psychologia jako religia\u2026 -","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2617","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Psychologia jako religia\u2026 -","og_description":"Psychoterapia jest [&#8230;] sposobem uzdrawiania i sposobem zbawiania, Cho\u0107 profesja ta &#8211; jak m\u00f3wi Dorothy Tennov w Psychotherapy: The Hazardom Cure (Psychoterapia, ryzykowny lek) &#8211; \u201eugina si\u0119 pod ci\u0119\u017carem w\u0142asnej nieudolno\u015bci&#8221; i \u201eostatkiem si\u0142 pr\u00f3buje znale\u017a\u0107 uzasadnienie dla swego istnienia&#8221;, to jednak \u017cyczliwie nastawiona opinia publiczna i kieruj\u0105ce si\u0119 w\u0142asnym interesem agendy rz\u0105dowe nie przestaj\u0105 [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2617","article_published_time":"2026-04-25T05:29:17+00:00","article_modified_time":"2026-04-30T05:42:29+00:00","og_image":[{"width":1942,"height":368,"url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/5767633a.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Andrzej z DG","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Andrzej z DG","Szacowany czas czytania":"12 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2617#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2617"},"author":{"name":"Andrzej z DG","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#\/schema\/person\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569"},"headline":"Psychologia jako religia\u2026","datePublished":"2026-04-25T05:29:17+00:00","dateModified":"2026-04-30T05:42:29+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2617"},"wordCount":2187,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2617#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/5767633a.jpg","articleSection":["Czytelnia"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2617#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2617","url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2617","name":"Psychologia jako religia\u2026 -","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2617#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2617#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/5767633a.jpg","datePublished":"2026-04-25T05:29:17+00:00","dateModified":"2026-04-30T05:42:29+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#\/schema\/person\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2617#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2617"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2617#primaryimage","url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/5767633a.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/5767633a.jpg","width":1942,"height":368},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2617#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Psychologia jako religia\u2026"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#website","url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/","name":"","description":"Pozw&oacute;l, \u017ce zajm\u0119 Ci tylko kilka minut...","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#\/schema\/person\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569","name":"Andrzej z DG","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g","caption":"Andrzej z DG"},"sameAs":["https:\/\/www.kilkaminut.pl"],"url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2617","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2617"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2617\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2621,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2617\/revisions\/2621"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2286"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2617"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2617"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2617"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}