{"id":2526,"date":"2026-04-13T00:24:41","date_gmt":"2026-04-13T00:24:41","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2526"},"modified":"2026-05-01T07:37:40","modified_gmt":"2026-05-01T07:37:40","slug":"wlasnie-teraz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2526","title":{"rendered":"W\u0142a\u015bnie teraz&#8230;."},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Zamerykanizowane chrze\u015bcija\u0144stwo&#8230;<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kilka lat temu otrzyma\u0142em paczk\u0119 z angloj\u0119zycznymi ksi\u0105\u017ckami. W\u015br\u00f3d nich znalaz\u0142 si\u0119 maszynopis [preprint] ksi\u0105\u017cki Edwardsa Gene &#8222;The Americanization of Christianity&#8221;. Wielokrotnie bra\u0142em j\u0105 do r\u0119ki i odk\u0142ada\u0142em. I w ubieg\u0142ym [2025] roku, pojawi\u0142a si\u0119 przymuszaj\u0105ca wewn\u0119trznie inspiracja, \u017ce w\u0142a\u015bnie teraz jest odpowiedni moment by ta ksi\u0105\u017cka ujrza\u0142a \u015bwiat\u0142o dzienne&nbsp;w Polsce.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie wierz\u0119 w przypadki. To &#8222;w\u0142a\u015bnie teraz&#8221; zbiega si\u0119 z prezydentur\u0105 Donalda Trumpa, a zw\u0142aszcza z duchowym kontekstem jego prezydentury. Zbiega si\u0119 to z czasem gdy wychodzi na jaw skandal za skandalem, mno\u017c\u0105 si\u0119 ujawniane przypadki duchowych nadu\u017cy\u0107 w ewangelicznych ko\u015bcio\u0142ach w Ameryce.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czy zgadzam si\u0119 ze wszystkim co pisa\u0142 i naucza\u0142 Gene Edwards? Oczywi\u015bcie \u017ce nie. Gene wiele czerpa\u0142 z mistyk\u00f3w, a zw\u0142aszcza z tw\u00f3rczo\u015bci propagatorki kwietyzmu Jeanne Marie Bouvier zwanej Madame Guyon. Oko\u0142o dziesi\u0119ciu lat od napisania wspomnianych przez mnie ksi\u0105\u017cek Gene skr\u0119ci\u0142 w kierunku Benny Hinna i tym samym przyczyni\u0142 si\u0119 do amerykanizacji i dewastacji chrze\u015bcija\u0144stwa. Wi\u0119cej o tym napisz\u0119 p\u00f3\u017aniej. Uwa\u017cam jednak, \u017ce jego przemy\u015blenia z lat 1984 -1994 to potrzebny i wa\u017cny g\u0142os w debacie nad stanem ewangelicznego chrze\u015bcija\u0144stwa w Polsce i w krajach by\u0142ego bloku wschodniego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trzy ksi\u0105\u017cki zwr\u00f3ci\u0142y moj\u0105 uwag\u0119 i te trzy chcia\u0142bym udost\u0119pni\u0107 polskiemu czytelnikowi. &#8222;Letters to a Devastated Christian (1984)&#8221;, &#8222;Preventing a Church Split (1987)&#8221; i &#8222;The Americanization of Christianity (1994).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Obecnie na uko\u0144czeniu s\u0105 &#8222;Listy do zdruzgotanego [zdewastowanego] chrze\u015bcijanina&#8221; oraz wspomniany maszynopis [preprint] &#8222;Zamerykanizowanego chrze\u015bcija\u0144stwa&#8221; . Na stronie kilkaminut.pl w szufladzie &#8222;Zdewastowane chrze\u015bcija\u0144stwo&#8221; znajduj\u0105 si\u0119 przet\u0142umaczone fragmenty maszynopisu. Poni\u017cej zamieszczam dwa ostatnie rozdzia\u0142y.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Istotn\u0105 kwesti\u0105 jest czas wydania ksi\u0105\u017cek&#8230;. Obecnie udost\u0119pniam t\u0142umaczenie maszynopisu z 1993 roku, ale rozpocz\u0105\u0142em te\u017c t\u0142umaczenie wydanej rok p\u00f3\u017aniej ksi\u0105\u017cki &#8222;Zamerykanizowane chrze\u015bcija\u0144stwo&#8221; Wydanie ksi\u0105\u017ckowe jest moim zdaniem dojrzalsze, bardziej przemy\u015blane, \u0142agodniejsze w swoim przekazie. Dlatego w wydaniu PDF obok &#8222;List\u00f3w do zdruzgotanego [zdewastowanego chrze\u015bcijanina&#8221; i &#8222;Zapobieganie podzia\u0142owi Ko\u015bcio\u0142a&#8221; uka\u017ce si\u0119 t\u0142umaczenie ksi\u0105\u017cki z 1994 roku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Rozdzia\u0142 12<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czy kiedykolwiek por\u00f3wnali\u015bmy nasze podej\u015bcie do ewangelizacji \u015bwiata z praktykami z I wieku? Czy masz poj\u0119cie, sk\u0105d wzi\u0119\u0142y si\u0119 nasze obecne metody? \u017badna z nich nie mia\u0142a swoich korzeni w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym! Wszystkie po prostu ewoluowa\u0142y. &nbsp;Nasza obecna praktyka ewangelizacji nie ma charakteru typowego dla I wieku. W rzeczywisto\u015bci jest nie starsza ni\u017c wojna secesyjna. Wszystkie nasze obecne sposoby ewangelizacji, wszystkie nasze metody misyjne nie s\u0105 starsze ni\u017c po\u0142owa XIX wieku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W\u0142a\u015bnie w tej chwili, [1993]&nbsp; z ca\u0142ej Europy Wschodniej, rozchodzi si\u0119 wezwanie do zachodnich organizacji pozako\u015bcielnych, rad misyjnych i ko\u015bcio\u0142\u00f3w wyznaniowych: Przesy\u0142ajcie pieni\u0105dze! Prze\u015blijcie pieni\u0105dze na budow\u0119 ko\u015bcio\u0142\u00f3w! Pieni\u0105dze na za\u0142o\u017cenie biur! Itd!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rosjo, nadchodzimy z nabo\u017ce\u0144stwem Jana Kalwina, koncepcj\u0105 duszpastersk\u0105, kt\u00f3ra powsta\u0142a podczas Reformacji. Europo Wschodnia, nadchodzimy z walizkami wype\u0142nionymi amerykanizacj\u0105 wizj\u0105 waszej wiary, stosuj\u0105c metody stworzone przez Careya i Hudsona Taylora. [Za niew\u0105tpliwie szlachetn\u0105 postaw\u0105 obu misjonarzy sta\u0142a religijna polityka ameryka\u0144skich towarzystw misyjnych]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czy powinni\u015bmy wys\u0142a\u0107 do Europy Wschodniej pieni\u0105dze na budow\u0119 ko\u015bcio\u0142\u00f3w? To w\u0142a\u015bnie robimy od 1790 roku! Pieni\u0105dze na wyposa\u017cenie&nbsp; budynku w \u0142awki, kazalnic\u0119 z przodu, tablic\u0119 og\u0142osze\u0144 na \u015bcianie, aby powiedzie\u0107 ludowi Bo\u017cemu, jakie \u015bpiewa\u0107 pie\u015bni. Czy powinni\u015bmy to robi\u0107? A tak w\u0142a\u015bnie robimy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Efektem ko\u0144cowym b\u0119dzie to, \u017ce za sto lat &nbsp;b\u0119dziemy mieli martw\u0105 wiar\u0119, a spotkania b\u0119d\u0105 jeszcze bardziej martwe ni\u017c nasze spotkania tutaj, w Ameryce.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ludzie b\u0119d\u0105 &#8222;zag\u0142oszeni&#8221; i na \u015bmier\u0107 w \u0142awkach!<br><br>Zamordowani przez kazania!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Duchowa \u015bmier\u0107 b\u0119dzie panowa\u0107 na wszystkich spotkaniach tych ko\u015bcio\u0142\u00f3w w ca\u0142ej Europie Wschodniej. Chyba \u017ce nast\u0105pi skrajna, radykalna rewolucja w tym, jak powstaj\u0105 ko\u015bcio\u0142y, jak \u201emisjonujemy\u201d innych i jak ludzie si\u0119 gromadz\u0105 \u2013 nios\u0105c ewangeli\u0119 innym ludziom. Tymczasem to my powinni\u015bmy dorasta\u0107 w lokalnym, rdzennym, organicznym ko\u015bciele * tutaj, w Ameryce!! Prawda jest taka, \u017ce bez tego do\u015bwiadczenia jeste\u015bmy zagro\u017ceniem dla wierz\u0105cych w innych krajach, zagro\u017ceniem dla \u017cycia ko\u015bcielnego i potencjaln\u0105 przeszkod\u0105 dla kr\u00f3lestwa, nie wspominaj\u0105c o tym, \u017ce eksportujemy okropny obraz ko\u015bcio\u0142a. Jeste\u015bmy chodz\u0105cym, \u017cywym zagro\u017ceniem, gdy stawiamy pierwsze kroki w innych krajach.<br><br>* Ko\u015bci\u00f3\u0142 organiczny to niekonwencjonalna, nietradycyjna cz\u0119sto domowa wsp\u00f3lnota wierz\u0105cych, funkcjonuj\u0105ca jak \u017cywy organizm, a nie organizacja instytucjonalna. K\u0142adzie nacisk na prowadzone przez Ducha \u015awi\u0119tego, partycypacyjne spotkania, niehierarchiczne przyw\u00f3dztwo i g\u0142\u0119bokie relacje, odrzucaj\u0105c formalne programy, profesjonalnych pastor\u00f3w i sztywne struktury, cz\u0119sto wzorowana na Ko\u015bciele Nowego Testamentu opisanym w Dziejach Apostolskich.<br><br><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Albania zas\u0142uguje na co\u015b lepszego ni\u017c to, co otrzymuje. Podobnie jak ca\u0142a Europa Wschodnia. Je\u015bli czytasz te strony i jeste\u015b obywatelem jakiego\u015b niezachodniego kraju, b\u0142agam ci\u0119&#8230; stw\u00f3rz ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3ry jest rodzimy dla twoich s\u0105siad\u00f3w, pozbawiony praktyk z czas\u00f3w Reformacji i ca\u0142kowicie odrzucaj\u0105cy amerykanizacj\u0119 twojej i ich wiary! A potem wychowaj rodzimych pracownik\u00f3w, kt\u00f3rzy podziel\u0105 twoje pogl\u0105dy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nast\u0119pnie wy\u015blijcie niekt\u00f3rych ze swoich pracownik\u00f3w, za\u0142o\u017cycieli ko\u015bcio\u0142\u00f3w tutaj, do Ameryki, aby pokaza\u0107 nam, jak wygl\u0105da&nbsp; rodzimy, organiczny wyraz \u017cycia ko\u015bcielnego!! [Ten postulat te\u017c jest b\u0142\u0119dny, bo konsekwentnie Polacy nie powinni narzuci\u0107 swojego organicznego wyrazu eklezji innym narodom.]<br><br>Po dwustu latach westernizacji wiary chrze\u015bcija\u0144skiej i chaotycznej amerykanizacji chrze\u015bcija\u0144stwa, mo\u017cemy zacz\u0105\u0107 si\u0119 zastanawia\u0107, czy Amerykanie i Brytyjczycy kiedykolwiek zaprzestan\u0105 kolonizacji swojej wersji praktyk ko\u015bcielnych. Gdybym nie by\u0142 mieszka\u0144cem Zachodu, czu\u0142bym si\u0119 zar\u00f3wno ura\u017cony, jak i z\u0142y. To przekle\u0144stwo reformacji, ta plaga amerykanizacji, musi zosta\u0107 powstrzymane.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wygl\u0105da jednak na to, \u017ce angloj\u0119zyczni misjonarze &nbsp;nigdy nie porzuc\u0105 \u201eanglosaskich praktyk misyjnych\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wygl\u0105da na to, \u017ce to do was \u2013 lokalnych chrze\u015bcijan \u2013 nale\u017cy pokazanie nam &nbsp;lepszej drogi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u015bli chodzi o nas, mieszka\u0144c\u00f3w \u015bwiata angloj\u0119zycznego, nie ma nic lepszego, co mogliby\u015bmy zrobi\u0107, jak tylko: po pierwsze, porzuci\u0107 rytua\u0142 niedzielnego poranka z czas\u00f3w Jana Kalwina zar\u00f3wno tutaj, jak i u was. Po drugie, pokaza\u0107 naszym ludziom tutaj, w Ameryce, eklezj\u0119, kt\u00f3ra do nas pasuje i jest rodzima dla naszej lokalnej spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ci, kt\u00f3rych ewangelizujemy, nie maj\u0105 takiej eklezji, i my te\u017c jej nie mamy. &nbsp;Powodem, dla kt\u00f3rego oni nie maj\u0105, jest to, \u017ce my tego nie mamy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Powr\u00f3t misjonarzy do domu m\u00f3g\u0142by by\u0107 wspania\u0142ym pomys\u0142em, gdyby\u015bmy wszyscy wr\u00f3cili do domu i do\u015bwiadczyli tutaj organicznego \u017cycia ko\u015bcielnego. Czy by\u0142by to jaki\u015b grzech w tym, \u017ce Amerykanie mieliby rodzimy wyraz Ko\u015bcio\u0142a? Dlaczego nie spr\u00f3bowa\u0107?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie wyobra\u017cam sobie nic cenniejszego dla kr\u00f3lestwa Bo\u017cego ni\u017c Amerykanie, kt\u00f3rzy dorastaliby w rodzimym, organicznym wyrazie \u017cycia ko\u015bcielnego. Tylko Ci tak naprawd\u0119 byliby jedynymi lud\u017ami, kt\u00f3rzy mieliby jakiekolwiek prawo nie\u015b\u0107 ewangeli\u0119 do innych kraj\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A jak my\u015blisz, ilu takich ludzi mamy w Ameryce?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Odpowiedz na to pytanie, a staniesz przed trudn\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105, \u017ce ca\u0142a 200-letnia historia misji by\u0142a ani rodzima, ani organiczna. Nie by\u0142a to solidarna tw\u00f3rcza praca u podstaw, dla wsp\u00f3lnego dobra, oparta na rodzimych koncepcjach.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ci, kt\u00f3rzy nie wiedz\u0105 nic o organicznym, rdzennym ko\u015bciele, przenosz\u0105 t\u0105 nieorganiczn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 do innych kraj\u00f3w i narzucaj\u0105 im to, co nieorganiczne i obce rdzennej ludno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W tym \u015bwietle musimy zmierzy\u0107 si\u0119 z zimn\u0105, tward\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105, a misje musz\u0105 zacz\u0105\u0107 si\u0119 od nowa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Od czego zaczynamy?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W\u0142a\u015bnie tutaj, w tym kraju. Nasze zadanie: odkrycie eklezji, rodzimej, organicznej i rdzennej na naszej w\u0142asnej ziemi. W\u0142a\u015bnie tu musz\u0105 zacz\u0105\u0107 si\u0119 misje. Wsz\u0119dzie. Od samego pocz\u0105tku! Dop\u00f3ki nie b\u0119dziemy mieli tego do\u015bwiadczenia, kt\u00f3re mo\u017cemy nazwa\u0107 naszym w\u0142asnym, nie mamy czego szuka\u0107 poza naszym krajem!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00f3wi\u0119 powa\u017cnie, gdy m\u00f3wi\u0119: \u201eEuropo Wschodnia, odkryjcie swoj\u0105 rodzim\u0105 i organiczn\u0105 form\u0119 eklezji. A kiedy to zrobicie, przyjed\u017acie na to pole misyjne i nauczcie nas!! Poka\u017ccie nam, Amerykanom, jak prowadzi\u0107 rodzime \u017cycie ko\u015bcielne, bo my nie mamy zielonego poj\u0119cia o \u017cyciu eklezji! Nigdy tak naprawd\u0119 nie dotar\u0142o ono do naszej ziemi!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Potem, kiedy ju\u017c wsz\u0119dzie oka\u017cemy skruch\u0119, by\u0107 mo\u017ce b\u0119dziemy gotowi wyruszy\u0107 z ewangeli\u0105! Je\u015bli tak si\u0119 stanie, to my, Amerykanie, zr\u00f3bmy co\u015b nowego dla chrze\u015bcijan za granic\u0105. Poka\u017cmy wszystkim jako przyk\u0142ad: (1) o wiele \u0142atwiejszy spos\u00f3b budowania eklezji, (2) o wiele \u0142atwiejszy spos\u00f3b na dotarcie do ludzi z przes\u0142aniem o Panu Jezusie oraz (3) damy ca\u0142ej planecie dow\u00f3d, \u017ce nasza wiara jest nieformalna, bezinteresowna, nietradycyjna, pozbawiona autorytarnego, hierarchicznego duchowie\u0144stwa, skupiona na Chrystusie i d\u0105\u017c\u0105ca do unikalnego wyra\u017cenia eklezji w ka\u017cdej rdzennej grupie ludzi na tej planecie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tylko rewolucja mo\u017ce to umo\u017cliwi\u0107. Tak wi\u0119c, do Amerykan\u00f3w i do ludzi we wszystkich krajach kieruj\u0119 odezw\u0119: Odrzu\u0107my wszystkie te martwe rzeczy, kt\u00f3r\u0105 nam narzucono. Odrzu\u0107my je wszyscy! A potem zacznijmy wszystko od nowa w zupe\u0142nie nowy spos\u00f3b!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prosz\u0119, we\u017acie pod uwag\u0119, \u017ce wszystko, co robimy jako chrze\u015bcijanie, sprowadza si\u0119 do godziny jedenastej w niedziel\u0119 rano. Je\u015bli pozyskacie cz\u0142owieka dla Chrystusa, musi on stan\u0105\u0107 twarz\u0105 w twarz z godzin\u0105 jedenast\u0105 w niedziel\u0119 rano. Je\u015bli jeste\u015bcie uczniami, zak\u0142adacie organizacj\u0119 pozako\u015bcieln\u0105, rad\u0119 misyjn\u0105: wszystko, co robicie, musi ostatecznie zmierzy\u0107 si\u0119 z godzin\u0105 jedenast\u0105 w niedziel\u0119 rano.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A godzina jedenasta w niedziel\u0119 rano zabija wszystko inne, co robimy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">My, Amerykanie, obecnie motywujemy naszych nawr\u00f3conych, aby wzrastali w Chrystusie, i oferujemy tysi\u0105c r\u00f3\u017cnych sposob\u00f3w, aby to osi\u0105gn\u0105\u0107. Codziennie powstaj\u0105 organizacje, aby im w tym pom\u00f3c. Nasze metody s\u0105 nieograniczone. Ale wszyscy co niedziel\u0119 rano za\u017cywamy tabletk\u0119 cyjanku, kt\u00f3ra zabija wszelkie owoce. Niedzielne nabo\u017ce\u0144stwo to lekcja martwoty, n\u0119dzy i marnotrawstwa. To zabija. Powtarzam! To zabija wszystko inne, co robimy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Od tego zaczynamy. Wszyscy porzucamy te rzeczy! Teraz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W praktykowaniu naszej wiary istniej\u0105 tylko dwa g\u0142\u00f3wne problemy: (1) wszechogarniaj\u0105ce zniszczenie spowodowane niedzielnym rytua\u0142em oraz (2) ca\u0142kowicie nie do utrzymania, nie do obrony w \u015bwietle Pisma \u015awi\u0119tego wsp\u00f3\u0142czesna praktyka duszpasterska, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy zast\u0105pi\u0107 nieformalnymi metodami z pierwszych wiek\u00f3w chrze\u015bcija\u0144stwa &#8230; metodami wyznaczonymi przez Boga i opartymi na w\u0119drownych za\u0142o\u017cycielach organicznych ko\u015bcio\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u015bli jeste\u015bmy obcokrajowcami \u2013 tak jak Pawe\u0142 by\u0142 obcokrajowcem \u2013 nie mamy innego wyboru. Albo w\u0119drowni za\u0142o\u017cyciele organicznych ko\u015bcio\u0142\u00f3w, albo amerykanizacja ca\u0142ego chrze\u015bcija\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czy jeste\u015b gotowy, aby rozpocz\u0105\u0107 to w nowy radykalny spos\u00f3b?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To tw\u00f3j wyb\u00f3r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A je\u015bli nie jeste\u015b Amerykaninem i mieszkasz w miejscu, kt\u00f3re mamy czelno\u015b\u0107 nazywa\u0107 zagranicznym polem misyjnym &nbsp;&nbsp;to b\u0142agam ci\u0119 w Chrystusie, aby\u015b odrzuci\u0142 nasze zachodnie podej\u015bcie do ewangelii i do ko\u015bcio\u0142a. Poka\u017c nam, jak to si\u0119 robi, bo to my \u2013 a nie ty \u2013 jeste\u015bmy \u015blepi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kimkolwiek jeste\u015b: rozpocznij rewolucj\u0119 na swojej ojczystej ziemi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Rozdzia\u0142 13. <br>Ko\u015bci\u00f3\u0142 tradycyjny i rewolucja<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przejd\u017amy teraz do pytania: czy tradycyjny ko\u015bci\u00f3\u0142 i jego pastor mog\u0105 dokona\u0107 tak radykalnej zmiany? Przemiany tradycyjnego ko\u015bcio\u0142a w organiczn\u0105, rodzim\u0105 form\u0119 eklezji.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zmuszony jestem zada\u0107 to pytanie: \u201eGdybym zosta\u0142 pastorem ko\u015bcio\u0142a dzisiaj, jak m\u00f3g\u0142bym dokona\u0107 rewolucji?\u201d. Moja pierwsza my\u015bl jest taka: musz\u0119 my\u015ble\u0107 o tym, o czym inni nigdy nie my\u015bl\u0105, i robi\u0107 to, czego inni nigdy nie robi\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To jest my\u015bl duszpasterska nie do pomy\u015blenia:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jestem tu tylko w jednym celu \u2013 \u017ceby si\u0119 wyrwa\u0107 z tej pracy!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Moja druga my\u015bl jest taka: Naprawd\u0119 nie s\u0105dz\u0119, \u017ceby to by\u0142o mo\u017cliwe. W zwi\u0105zku z tym nie chc\u0119, drogi bracie, kt\u00f3ry czytasz t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 i mo\u017cesz by\u0107 pastorem, \u017ceby\u015b mia\u0142 k\u0142opoty, pr\u00f3buj\u0105c tego dokona\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Moja trzecia my\u015bl przeczy drugiej. Tak, jestem pewien, \u017ce da si\u0119 to zrobi\u0107, je\u015bli\u2026 Czy jeste\u015b gotowy? To bardzo du\u017ce \u201eje\u015bli\u201d. Je\u015bli potrafisz zrobi\u0107 to, co poni\u017cej!<br><br>We\u017a g\u0142\u0119boki oddech.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Rewolucja w tradycyjnym ko\u015bciele<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wszystkie niedzielne poranne spotkania musz\u0105 zosta\u0107 odwo\u0142ane na sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy. Wszystkie. &nbsp;\u017badnych nabo\u017ce\u0144stw w sobotnie wieczory. \u017badnego korzystania z \u201esanktuarium\u201d [kaplica, ko\u015bci\u00f3\u0142 jako budynek]. Zupe\u0142nie \u017cadnego. Wszystkie spotkania w ci\u0105gu tych sze\u015bciu miesi\u0119cy niech odbywaj\u0105 si\u0119 w domach. Nie wi\u0119cej ni\u017c dziesi\u0119\u0107 do pi\u0119tnastu os\u00f3b w jednym domu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A oto najtrudniejsza cz\u0119\u015b\u0107: Absolutnie \u017cadnej ingerencji w \u017cycie tych dom\u00f3w. S\u0105 zdani na siebie, albo si\u0119 utrzymaj\u0105, albo zaton\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dlaczego tak radykalnie? Oto dlaczego:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ko\u015bci\u00f3\u0142 dzisiaj mo\u017cna scharakteryzowa\u0107 jako (1) niedzielne nabo\u017ce\u0144stwo (2) plus \u201edodatki\u201d. To wszystko. Pojawia si\u0119 jaka\u015b moda, jaki\u015b nowy rytua\u0142, ta moda jest \u201edoklejana\u201d. Lista jest niesko\u0144czona. Twoi ludzie s\u0105 przyzwyczajeni do tego, \u017ce wszystko przychodzi i odchodzi. Wszystkie te nowinki, mody i dodatki w ko\u0144cu zanikaj\u0105. Ale to, co zawsze pozostaje, to niedzielne nabo\u017ce\u0144stwo. Ono jest na zawsze.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To nabo\u017ce\u0144stwo musi zosta\u0107 wyeliminowane. To, w co si\u0119 teraz zaanga\u017cujesz, nie jest dodatkiem. To zast\u0105pienie wszystkiego. Nabo\u017ce\u0144stwa ko\u015bcielne musz\u0105 znikn\u0105\u0107!!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To nie jest reforma. To nie jest odnowa. To jest co najmniej rewolucja. To zaczynanie wszystkiego od nowa, od pocz\u0105tku. Od podstaw. To zast\u0119puje, a nie uzupe\u0142nia. To nie jest modny dodatek.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po sze\u015bciu miesi\u0105cach, kiedy wszyscy w ko\u0144cu spotkaj\u0105 si\u0119 pod jednym dachem, nie b\u0119dzie mo\u017cna wyg\u0142asza\u0107 \u017cadnych kaza\u0144. Nie b\u0119dzie \u017cadnych plan\u00f3w dotycz\u0105cych tego spotkania ca\u0142ego ko\u015bcio\u0142a w jednym miejscu. Nic nie wiadomo (ani nie zaplanowano) na temat tego spotkania. Znana jest tylko godzina jego rozpocz\u0119cia. Nic wi\u0119cej. Lud Pa\u0144ski b\u0119dzie kontrolowa\u0142 to spotkanie, niezale\u017cnie od tego, czy b\u0119dzie to katastrofa, czy wielkie zwyci\u0119stwo.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po tym jednym spotkaniu wracamy na swoje spotkanie domowe, aby samodzielnie ustali\u0107, co, je\u015bli cokolwiek, posz\u0142o nie tak na du\u017cym spotkaniu. R\u00f3bcie to tak d\u0142ugo, a\u017c odb\u0119dzie si\u0119 co najmniej pi\u0119\u0107 spotka\u0144 ca\u0142ego ko\u015bcio\u0142a w jednym miejscu. Nigdy wi\u0119cej ni\u017c jedno takie spotkanie miesi\u0119cznie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na koniec odb\u0119dzie si\u0119 spotkanie ca\u0142ego ko\u015bcio\u0142a z osobami us\u0142uguj\u0105cymi. &nbsp;Gor\u0105co namawiam do usuni\u0119cia \u0142awek, je\u015bli w waszym budynku s\u0105. Prosz\u0119 o ustawienie krzese\u0142. Ustawcie je w czworok\u0105t, a nie w okr\u0105g. Popro\u015bcie ochotnik\u00f3w, aby usiedli na pod\u0142odze, w otwartej przestrzeni po\u015brodku czworok\u0105ta.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Niech ch\u00f3r nie \u015bpiewa. \u017badnych instrument\u00f3w. Nawet gitary.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Spr\u00f3bujcie zamieni\u0107 audytorium w du\u017cy salon&#8230; kanapa, krzes\u0142a, lampy, obrazy na \u015bcianach itd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ten, kto przemawia tego dnia, nie b\u0119dzie mia\u0142 \u017cadnej kontroli nad tym spotkaniem \u2013 \u017cadnej \u2013 dop\u00f3ki nie wstanie, by przem\u00f3wi\u0107. I, Bo\u017ce, spraw, by g\u0142osi\u0142 Chrystusa, kiedy przemawia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po tym czasie nie mo\u017ce si\u0119 odbywa\u0107 wi\u0119cej ni\u017c sze\u015b\u0107 lub osiem spotka\u0144 rocznie, w kt\u00f3rych wszyscy \u015bwi\u0119ci b\u0119d\u0105 obecni w jednym miejscu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce pozostawia to mn\u00f3stwo pyta\u0144 bez odpowiedzi. Gdy tylko uka\u017ce si\u0119 ksi\u0105\u017cka \u201eHow to meet\u201d [\u201eJak si\u0119 spotyka\u0107\u201d] i ta ksi\u0105\u017cka, planuj\u0119 zorganizowa\u0107 kilka tygodniowych konferencji tylko dla pastor\u00f3w i us\u0142uguj\u0105cych pracownik\u00f3w z bardziej tradycyjnych ko\u015bcio\u0142\u00f3w. Gor\u0105co was prosz\u0119, nie pr\u00f3bujcie niczego, co tu napisano, dop\u00f3ki nie we\u017amiecie udzia\u0142u w tym tygodniowym spotkaniu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prosz\u0119, drogi pastorze \u2013 przede wszystkim \u2013 nie pr\u00f3bujcie dokleja\u0107 \u201eorganicznego \u017cycia ko\u015bcielnego\u201d do tego, co macie. To si\u0119 nie uda. To nie jest dodatek. To jest zamiennik wszystkiego, czym jest i co robi wasz ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czy jeste\u015bcie gotowi na tak\u0105 rewolucj\u0119? Je\u015bli tak, to tak, da si\u0119 to zrobi\u0107. Teraz potrzebujecie tylko wsp\u00f3\u0142pracy waszych wiernych. Tylko ty wiesz, czy to jest mo\u017cliwe!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u0142ugo i intensywnie rozwa\u017ca\u0142em to pytanie: Czy tradycyjny ko\u015bci\u00f3\u0142 mo\u017ce dokona\u0107 tak radykalnej zmiany? W ko\u0144cu oznacza to w zasadzie ca\u0142kowite zako\u0144czenie pi\u0119\u0107setletniej praktyki i rozpocz\u0119cie wszystkiegood nowa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To nie jest \u0142atwe.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pos\u0142uchajcie tego. W ka\u017cdym kolejnym wznowieniu tej ksi\u0105\u017cki opowiem histori\u0119 ka\u017cdego tradycyjnego ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry by\u0142 w stanie dokona\u0107 tej zmiany. Czy ta historia zostanie opowiedziana? &nbsp;To naprawd\u0119 bardzo ogromne wyzwanie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u015bli to zrobicie, wszyscy b\u0119dziecie z tego czerpa\u0107&nbsp; rado\u015bci i duchow\u0105 przyjemno\u015b\u0107! To b\u0119dzie ekscytuj\u0105ce. I, tak jak powiedzia\u0142em, je\u015bli to si\u0119 stanie, opowiemy wasz\u0105 histori\u0119. Taka historia z pewno\u015bci\u0105 by\u0142aby bardzo pomocna i po\u017cyteczna dla innych tradycyjnych ko\u015bcio\u0142\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce nawet zach\u0119ci\u0142aby je do podj\u0119cia tak nie do pomy\u015blenia wyzwa\u0144!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u0105d\u017amy w kontakcie!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Powy\u017csze rozdzia\u0142y pochodz\u0105 z ksi\u0105\u017cki Gene Edwardsa \u2013<br>\u201eThe Americanization of Christianity\u201d 1993<br>Wydanie pierwsze &#8211; maszynipis (preprint)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><br><br><br><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zamerykanizowane chrze\u015bcija\u0144stwo&#8230; Kilka lat temu otrzyma\u0142em paczk\u0119 z angloj\u0119zycznymi ksi\u0105\u017ckami. W\u015br\u00f3d nich znalaz\u0142 si\u0119 maszynopis [preprint] ksi\u0105\u017cki Edwardsa Gene &#8222;The Americanization of Christianity&#8221;. Wielokrotnie bra\u0142em j\u0105 do r\u0119ki i odk\u0142ada\u0142em. I w ubieg\u0142ym [2025] roku, pojawi\u0142a si\u0119 przymuszaj\u0105ca wewn\u0119trznie inspiracja, \u017ce w\u0142a\u015bnie teraz jest odpowiedni moment by ta ksi\u0105\u017cka ujrza\u0142a \u015bwiat\u0142o dzienne&nbsp;w Polsce. Nie wierz\u0119 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1584,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,34],"tags":[],"class_list":["post-2526","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-luzne-rozwazania","category-zdewastowane-chrzescijanstwo"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>W\u0142a\u015bnie teraz.... -<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2526\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"W\u0142a\u015bnie teraz.... -\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Zamerykanizowane chrze\u015bcija\u0144stwo&#8230; Kilka lat temu otrzyma\u0142em paczk\u0119 z angloj\u0119zycznymi ksi\u0105\u017ckami. W\u015br\u00f3d nich znalaz\u0142 si\u0119 maszynopis [preprint] ksi\u0105\u017cki Edwardsa Gene &#8222;The Americanization of Christianity&#8221;. Wielokrotnie bra\u0142em j\u0105 do r\u0119ki i odk\u0142ada\u0142em. I w ubieg\u0142ym [2025] roku, pojawi\u0142a si\u0119 przymuszaj\u0105ca wewn\u0119trznie inspiracja, \u017ce w\u0142a\u015bnie teraz jest odpowiedni moment by ta ksi\u0105\u017cka ujrza\u0142a \u015bwiat\u0142o dzienne&nbsp;w Polsce. Nie wierz\u0119 [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2526\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-04-13T00:24:41+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-05-01T07:37:40+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/9573572834a.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1256\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"391\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Andrzej z DG\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Andrzej z DG\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"15 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2526#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2526\"},\"author\":{\"name\":\"Andrzej z DG\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569\"},\"headline\":\"W\u0142a\u015bnie teraz&#8230;.\",\"datePublished\":\"2026-04-13T00:24:41+00:00\",\"dateModified\":\"2026-05-01T07:37:40+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2526\"},\"wordCount\":2930,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2526#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/10\\\/9573572834a.jpg\",\"articleSection\":[\"Czytelnia\",\"Zdewastowane chrze\u015bcija\u0144stwo\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2526#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2526\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2526\",\"name\":\"W\u0142a\u015bnie teraz.... -\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2526#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2526#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/10\\\/9573572834a.jpg\",\"datePublished\":\"2026-04-13T00:24:41+00:00\",\"dateModified\":\"2026-05-01T07:37:40+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2526#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2526\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2526#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/10\\\/9573572834a.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/10\\\/9573572834a.jpg\",\"width\":1256,\"height\":391},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2526#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"W\u0142a\u015bnie teraz&#8230;.\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/\",\"name\":\"\",\"description\":\"Pozw&oacute;l, \u017ce zajm\u0119 Ci tylko kilka minut...\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569\",\"name\":\"Andrzej z DG\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Andrzej z DG\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"W\u0142a\u015bnie teraz.... -","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2526","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"W\u0142a\u015bnie teraz.... -","og_description":"Zamerykanizowane chrze\u015bcija\u0144stwo&#8230; Kilka lat temu otrzyma\u0142em paczk\u0119 z angloj\u0119zycznymi ksi\u0105\u017ckami. W\u015br\u00f3d nich znalaz\u0142 si\u0119 maszynopis [preprint] ksi\u0105\u017cki Edwardsa Gene &#8222;The Americanization of Christianity&#8221;. Wielokrotnie bra\u0142em j\u0105 do r\u0119ki i odk\u0142ada\u0142em. I w ubieg\u0142ym [2025] roku, pojawi\u0142a si\u0119 przymuszaj\u0105ca wewn\u0119trznie inspiracja, \u017ce w\u0142a\u015bnie teraz jest odpowiedni moment by ta ksi\u0105\u017cka ujrza\u0142a \u015bwiat\u0142o dzienne&nbsp;w Polsce. Nie wierz\u0119 [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2526","article_published_time":"2026-04-13T00:24:41+00:00","article_modified_time":"2026-05-01T07:37:40+00:00","og_image":[{"width":1256,"height":391,"url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/9573572834a.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Andrzej z DG","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Andrzej z DG","Szacowany czas czytania":"15 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2526#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2526"},"author":{"name":"Andrzej z DG","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#\/schema\/person\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569"},"headline":"W\u0142a\u015bnie teraz&#8230;.","datePublished":"2026-04-13T00:24:41+00:00","dateModified":"2026-05-01T07:37:40+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2526"},"wordCount":2930,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2526#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/9573572834a.jpg","articleSection":["Czytelnia","Zdewastowane chrze\u015bcija\u0144stwo"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2526#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2526","url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2526","name":"W\u0142a\u015bnie teraz.... -","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2526#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2526#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/9573572834a.jpg","datePublished":"2026-04-13T00:24:41+00:00","dateModified":"2026-05-01T07:37:40+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#\/schema\/person\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2526#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2526"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2526#primaryimage","url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/9573572834a.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/9573572834a.jpg","width":1256,"height":391},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2526#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"W\u0142a\u015bnie teraz&#8230;."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#website","url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/","name":"","description":"Pozw&oacute;l, \u017ce zajm\u0119 Ci tylko kilka minut...","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#\/schema\/person\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569","name":"Andrzej z DG","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g","caption":"Andrzej z DG"},"sameAs":["https:\/\/www.kilkaminut.pl"],"url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2526","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2526"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2526\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2604,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2526\/revisions\/2604"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1584"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2526"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2526"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2526"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}