{"id":2448,"date":"2026-03-09T16:40:21","date_gmt":"2026-03-09T16:40:21","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2448"},"modified":"2026-03-09T16:40:22","modified_gmt":"2026-03-09T16:40:22","slug":"co-to-jest-szeol","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2448","title":{"rendered":"Co to jest SZEOL?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Szeol wg SJP \u00abw Starym Testamencie: miejsce, w kt\u00f3rym przebywaj\u0105 cienie zmar\u0142ych\u00bb<br><br>Szeol, na podstawie materia\u0142\u00f3w \u017ar\u00f3d\u0142owych PWN, to poj\u0119cie oznaczaj\u0105ce ponur\u0105 krain\u0119 cieni os\u00f3b zmar\u0142ych (na wz\u00f3r poj\u0119\u0107 mezopotamskich o losie zmar\u0142ych) albo po prostu gr\u00f3b, d\u00f3\u0142, \u015bmier\u0107; czasami sz. bywa poetycko upersonifikowany; gr. Septuaginta i Nowy Testament t\u0142umacz\u0105 szeol jako Hades, dlatego jest on pojmowany jako synonim piek\u0142a, co jednak nie jest do ko\u0144ca prawid\u0142owe.<br><br>Inna definicja; Szeol jest s\u0142owem hebrajskim i pojawia si\u0119 wielokrotnie w Biblii Hebrajskiej. Wbrew popularnym przekonaniom oryginalnie s\u0142owo szeol nie oznacza\u0142o ani &#8222;\u017cycia po \u017cyciu&#8221;, ani &#8211; tym bardziej &#8222;piek\u0142a&#8221;, a po prostu gr\u00f3b &#8211; nie konkretny gr\u00f3b konkretnego cz\u0142owieka, ale &#8222;g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 poni\u017cej powierzchni ziemi&#8221; &#8211; miejsce, gdzie trafiaj\u0105 ludzkie cia\u0142a po \u015bmierci, niezale\u017cnie od tego, kim by\u0142 zmar\u0142y cz\u0142owiek. Dopiero w p\u00f3\u017aniejszych interpretacjach szeol zacz\u0119\u0142o si\u0119 uto\u017csamia\u0107 z otch\u0142ani\u0105, metaforycznie rozumianym miejscem, gdzie cz\u0142owiek przebywa po \u015bmierci.<br><br>W Polskim S\u0142owniku Judaistycznym czytamy; \u201eSzeol &#8211; (hebr., kraina zmar\u0142ych) \u2013 wed\u0142ug BH, nieokre\u015blone miejsce przebywania dusz po \u015bmierci. Bezdenna rozpadlina, miejsce milczenia, odosobnienia i zapomnienia, \u201ekraj pe\u0142en ciemno\u015bci\u201d, \u201eziemia czarna jak noc\u201d, \u201ecie\u0144 chaosu i \u015bmierci, gdzie \u015bwiec\u0105 jedynie mroki\u201d (Hi 10,21-22); miejsce spotkania wszystkich \u017cyj\u0105cych; a \u201ekto schodzi do Szeolu, nie wraca\u201d (Hi 7,9). Dusze, czy te\u017c cienie przebywaj\u0105 tam w stanie przypominaj\u0105cym sen, nie wiedz\u0105c nic o Bogu i o Jego chwale. Szeol bywa te\u017c uto\u017csamiany z czynn\u0105 w\u0142adz\u0105 mocy piekielnych na ziemi (Ps 18,6 i 88), z triumfem chaosu nad \u015bwiatem zasad i porz\u0105dku.<br><br>Richard N. Longenecker: w ksi\u0105\u017cce \u201eGrave, Sheol, Pit, Hades, Gehenna, Abaddon, Hell. W: The Westminster Theological Wordbook of the Bible.\u201d Pisze tak \u201eStary Testament opisuje Szeol jako stan zapomnienia. Jest miejscem ciemno\u015bci, trafiaj\u0105 do niego po \u015bmierci wszyscy ludzie. Przebywaj\u0105ce w nim istoty s\u0105 cieniami (refaim), s\u0105 tylko cieniami dawnych siebie i nie maj\u0105 swoich dawnych mo\u017cliwo\u015bci. Wed\u0142ug badaczy \u201ecie\u0144\u201d nie jest r\u00f3wnoznaczny z dusz\u0105 albo duchem w rozumieniu staro\u017cytnych Grek\u00f3w. Zachowuj\u0105 tylko \u015blad swej dawnej osobowo\u015bci oraz mocy. Istoty te nie mog\u0105 nawet czci\u0107 Boga.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Co to jest SZEOL?<\/strong><br><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Postaram si\u0119 w tym miejscu odpowiedzie\u0107, a w\u0142a\u015bciwie sukcesywnie odpowiada\u0107 na to pytanie. Na pocz\u0105tek wypisa\u0142em wszystkie miejsca w Starym Testamencie, gdzie u\u017cyto s\u0142owa Szeol.<br><br>1 Moj\u017ceszowa 37:35 \u201ePr\u00f3bowali go pociesza\u0107 wszyscy synowie jego i wszystkie c\u00f3rki jego, ale nie da\u0142 si\u0119 pocieszy\u0107 i m\u00f3wi\u0142: W \u017ca\u0142obie zejd\u0119 do syna mego do grobu (SZEOLU). I op\u0142akiwa\u0142 go ojciec.\u201d<br><br>1 Moj\u017ceszowa 42: 38 \u201eAle on rzek\u0142: Nie p\u00f3jdzie syn m\u00f3j z wami, gdy\u017c brat jego umar\u0142, a on jeden tylko pozosta\u0142; je\u015bliby go wi\u0119c spotka\u0142o co z\u0142ego w drodze, kt\u00f3r\u0105 p\u00f3jdziecie, doprowadzicie mnie, osiwia\u0142ego ze zmartwienia, do grobu (SZEOLU).\u201d<br><br>1 Moj\u017ceszowa 44: 29-31 A je\u017celi zabierzecie i tego, a spotka go co\u015b z\u0142ego, wtedy doprowadzicie mnie osiwia\u0142ego ze zmartwienia do grobu (SZEOLU). Gdybym wi\u0119c teraz przyszed\u0142 do s\u0142ugi twego, ojca mojego, a nie by\u0142oby z nami ch\u0142opca, z kt\u00f3rego dusz\u0105 jest zwi\u0105zana dusza jego, to gdyby spostrzeg\u0142, \u017ce ch\u0142opca nie ma, umar\u0142by. I tak sprawi\u0105 s\u0142udzy twoi, \u017ce s\u0142uga tw\u00f3j, ojciec nasz, zejdzie osiwia\u0142y ze zmartwienia do grobu (SZEOLU).<br><br>4 Moj\u017ceszowa 16: 30 &#8211; 33 \u201eLecz je\u017celi Pan dokona rzeczy nadzwyczajnej, \u017ce ziemia otworzy swoj\u0105 czelu\u015b\u0107 i poch\u0142onie ich oraz wszystko, co do nich nale\u017cy, i \u017cywcem zst\u0105pi\u0105 do podziemi (SZEOL), wtedy poznacie, \u017ce ci m\u0119\u017cowie zbezcze\u015bcili Pana. A gdy wypowiedzia\u0142 wszystkie te s\u0142owa, rozst\u0105pi\u0142a si\u0119 ziemia pod ich nogami. Ziemia rozwar\u0142a swoj\u0105 czelu\u015b\u0107 i poch\u0142on\u0119\u0142a ich oraz ich domy i wszystkich ludzi Koracha i ca\u0142y ich dobytek. Oni za\u015b wpadli ze wszystkim, co mieli, \u017cywcem do podziemi (SZEOLU), a ziemia zamkn\u0119\u0142a si\u0119 nad nimi; tak zgin\u0119li spo\u015br\u00f3d zgromadzenia.<br><br>5 Moj\u017ceszowa 32:22 \u201ePobudzili mnie do zazdro\u015bci tym, co nie jest bogiem, Podniecili mnie marno\u015bciami swoimi, Wi\u0119c i Ja pobudz\u0119 ich do zazdro\u015bci tymi, kt\u00f3rzy nie s\u0105 ludem, Podniec\u0119 ich narodem nikczemnym. (22) Gdy\u017c ogie\u0144 zapali\u0142 si\u0119 przez gniew m\u00f3j I p\u0142onie do g\u0142\u0119bin podziemi (SZEOLU), Trawi ziemi\u0119 wraz z plonem jej, Wypala posady g\u00f3r.\u201d<br><br>1 Sam. 2:6 \u201ePan zadaje \u015bmier\u0107, ale i przywraca do \u017cycia, Str\u0105ca do krainy umar\u0142ych (SZEOLU), ale i wyprowadza,\u201d<br><br><br>2 Sam. 22: 5,6 \u201eOgarn\u0119\u0142y mnie fale \u015bmierci, Nurty gro\u017ane przerazi\u0142y mnie, Wi\u0119zy grobu (SZEOLU) sp\u0119ta\u0142y mnie, Pochwyci\u0142y mnie sid\u0142a \u015bmierci.\u201d<br><br>1 Kr\u00f3l 2: 6 \u2013 9 \u201ePost\u0105pisz, jak ci m\u0105dro\u015b\u0107 twoja podyktuje, lecz nie dopu\u015b\u0107, aby jego siwizna w pokoju zesz\u0142a do grobu (SZEOLU). Synom Barzillaja z Gileadu okazuj \u0142ask\u0119, niechaj b\u0119d\u0105 w gronie tych, kt\u00f3rzy jadaj\u0105 u twojego sto\u0142u, gdy\u017c tak podchodzili do mnie, gdy ja musia\u0142em uchodzi\u0107 przed Absalomem, twoim bratem. Jest te\u017c u ciebie Szymei, syn Gery, Beniaminita z Bachurim; on z\u0142orzeczy\u0142 mi dotkliwie w dniu, gdy uchodzi\u0142em do Machanaim. Wprawdzie wyszed\u0142 mi na spotkanie nad Jordan i ja przysi\u0105g\u0142em mu na Pana: Nie ka\u017c\u0119 ci\u0119 \u015bci\u0105\u0107 mieczem. Lecz teraz, ty nie daruj mu tego, skoro\u015b m\u0105\u017c m\u0105dry i zapewne b\u0119dziesz wiedzia\u0142, co masz z nim zrobi\u0107, aby jego siwizna zbroczona krwi\u0105 zst\u0105pi\u0142a do grobu SZEOLU.<br><br>Hioba 7: 8,9 \u201eJu\u017c wkr\u00f3tce nie ujrzy mnie oko tego, kt\u00f3ry mnie widzi, twoje oczy zwr\u00f3c\u0105 si\u0119 ku mnie, ale mnie nie b\u0119dzie. Jak ob\u0142ok si\u0119 rozchodzi i znika, tak nie wraca ten, kto zst\u0105pi\u0142 do krainy umar\u0142ych (SZEOLU).\u201d<br><br>Hioba 11: 7,8 \u201eCzy mo\u017cesz zg\u0142\u0119bi\u0107 tajemnic\u0119 Boga albo zbada\u0107 doskona\u0142o\u015b\u0107 Wszechmocnego? Wy\u017csza jest ni\u017c niebiosa &#8211; c\u00f3\u017c poczniesz? G\u0142\u0119bsza jest ni\u017c kraina umar\u0142ych (SZEOL) &#8211; c\u00f3\u017c ty wiesz?\u201d<br><br>Hioba 14: 13 \u201eOby\u015b mnie ukry\u0142 w krainie umar\u0142ych (SZEOLU), schowa\u0142 mnie, a\u017c u\u015bmierzy si\u0119 tw\u00f3j gniew, wyznaczy\u0142 mi kres, a potem wspomnia\u0142 na mnie! Gdy cz\u0142owiek umiera, czy znowu o\u017cyje? Przez wszystkie dni mojej s\u0142u\u017cby b\u0119d\u0119 oczekiwa\u0142, a\u017c nadejdzie zmiana.\u201d<br><br>Hioba 17: 13- 16 \u201eCzego mam oczekiwa\u0107? Kraina umar\u0142ych (SZEOL) moim domem. W ciemno\u015bci u\u015bciel\u0119 sobie \u0142o\u017ce. Je\u017celi na gr\u00f3b musz\u0119 wo\u0142a\u0107: Ty\u015b moim ojcem, a na robactwo: Matko moja i siostro moja! To gdzie\u017c jest moja nadzieja? Kt\u00f3\u017c mo\u017ce dostrzec moje szcz\u0119\u015bcie? Czy wraz ze mn\u0105 zst\u0105pi\u0105 do krainy umar\u0142ych (SZEOLU), gdy razem po\u0142o\u017cymy si\u0119 w prochu?<br><br>Hioba 21: 7 &#8211; 14 \u201eDlaczego bezbo\u017cni zachowuj\u0105 \u017cycie, starzej\u0105 si\u0119, a nawet nabieraj\u0105 si\u0142y? (\u2026) \u015apiewaj\u0105 g\u0142o\u015bno przy wt\u00f3rze b\u0119benk\u00f3w i cytry i wesel\u0105 si\u0119 przy d\u017awi\u0119ku fletu. W dobrobycie sp\u0119dzaj\u0105 swoje dni i w pokoju schodz\u0105 do krainy umar\u0142ych (SZEOLU).\u201d<br><br>Hioba 24: 19 \u201eJak susza i upa\u0142 wyparowuj\u0105 wody \u015bnie\u017cne, tak grzesznik\u00f3w porywa kraina umar\u0142ych (SZEOL).\u201d<br><br>Hioba 26: 5,6 \u201eCienie zmar\u0142ych dr\u017c\u0105, wody i ich mieszka\u0144cy. Odkryta jest przed nim kraina umar\u0142ych (SZEOL) i nie ma okrycia miejsce zag\u0142ady.\u201d<br><br>Psalm 6: 5,6 \u201eOdwr\u00f3\u0107 si\u0119, Panie, ratuj dusz\u0119 moj\u0105, Zbaw mnie przez \u0142ask\u0119 swoj\u0105! Bo po \u015bmierci nie pami\u0119ta si\u0119 o tobie, A w krainie umar\u0142ych (SZEOLU) kt\u00f3\u017c ci\u0119 wys\u0142awia\u0107 b\u0119dzie?\u201d<br><br>Psalm 9:18 \u201eNiech wr\u00f3c\u0105 bezbo\u017cni do podziemi (SZEOLU), Wszystkie narody, kt\u00f3re zapominaj\u0105 Boga.<br><br>Psalm 16: 9,10 \u201eDlatego weseli si\u0119 serce moje i raduje si\u0119 dusza moja, Nawet cia\u0142o moje spoczywa\u0107 b\u0119dzie bezpiecznie, Bo nie zostawisz duszy mojej w otch\u0142ani (SZEOLU), Nie dopu\u015bcisz, by tw\u00f3j pobo\u017cny ogl\u0105da\u0142 gr\u00f3b (zniszczenie).\u201d<br><br>Psalm 18: 5,6 \u201eOgarn\u0119\u0142y mnie fale \u015bmierci, A strumienie zag\u0142ady zatrwo\u017cy\u0142y mnie. Wi\u0119zy otch\u0142ani (SZEOLU) otoczy\u0142y mnie, Pochwyci\u0142y mnie sid\u0142a \u015bmierci.\u201d<br><br>Psalm 30: 3,4 \u201ePanie, Bo\u017ce m\u00f3j, Wo\u0142a\u0142em do ciebie i uzdrowi\u0142e\u015b mi\u0119. Panie! Podnios\u0142e\u015b z otch\u0142ani (SZEOLU) dusz\u0119 moj\u0105, O\u017cywi\u0142e\u015b mnie po\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy schodz\u0105 do grobu (do do\u0142u).\u201d<br><br>Psalm 31: 18 \u201ePanie! Niech nie doznam wstydu dlatego, \u017ce ciebie wzywa\u0142em, Niech doznaj\u0105 wstydu bezbo\u017cni, Niech zamilkn\u0105 pogr\u0105\u017caj\u0105c si\u0119 w otch\u0142ani (SZEOLU).\u201d<br><br>Psalm 49:13-16 \u201eAle cz\u0142owiek, cho\u0107 \u017cyje w przepychu, nie ostoi si\u0119, Podobny jest do bydl\u0105t, kt\u00f3re gin\u0105. Taka to jest droga tych, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105 w b\u0142\u0119dnej pewno\u015bci siebie, I taki koniec tych, kt\u00f3rym w\u0142asna mowa si\u0119 podoba. Sela. P\u0119dz\u0105 jak owce do otch\u0142ani (SZEOLU), \u015amier\u0107 jest pasterzem ich. Ale prawi panowa\u0107 b\u0119d\u0105 nad nimi z poranku. Zamys\u0142y ich b\u0119d\u0105 unicestwione; Otch\u0142a\u0144 (SZEOL) b\u0119dzie ich mieszkaniem. Lecz B\u00f3g wyzwoli dusz\u0119 moj\u0105 z krainy umar\u0142ych (SZEOLU), Poniewa\u017c we\u017amie mnie do siebie. Sela.<br><br>Psalm 55: 16 \u201eNiech ich \u015bmier\u0107 zaskoczy, Niech \u017cywcem zst\u0105pi\u0105 do krainy umar\u0142ych (SZEOLU), Bo z\u0142o\u015b\u0107 jest w ich siedzibie i pomi\u0119dzy nimi.\u201d<br><br>Psalm 86: 12,13 \u201eB\u0119d\u0119 ci\u0119 wys\u0142awia\u0142, Panie, Bo\u017ce m\u00f3j, ca\u0142ym sercem I b\u0119d\u0119 wielbi\u0142 imi\u0119 twoje na wieki, Poniewa\u017c wielka jest \u0142aska twoja dla mnie: Wybawi\u0142e\u015b dusz\u0119 moj\u0105 z g\u0142\u0119bin krainy umar\u0142ych (SZEOLU).<br><br>Psalm 88: 4,5 \u201eBo dusza moja syta jest cierpie\u0144, A \u017cycie moje bliskie jest krainy umar\u0142ych (SZEOLU). Zaliczono mi\u0119 do tych, co zst\u0119puj\u0105 do grobu (do do\u0142u), Sta\u0142em si\u0119 jak cz\u0142owiek bez si\u0142y.\u201d<br><br>Psalm 89: 49,50 \u201eGdzie\u017c jest cz\u0142owiek, kt\u00f3ry by \u017cy\u0142 i nie ogl\u0105da\u0142 \u015bmierci I wyrwa\u0142 dusz\u0119 swoj\u0105 z krainy umar\u0142ych (SZEOLU)? Sela. Gdzie\u017c s\u0105, o Panie, twe pradawne \u0142aski, Kt\u00f3re\u015b w wierno\u015bci swej zaprzysi\u0105g\u0142 Dawidowi?\u201d<br><br>Psalm 116: 3,4 \u201eSp\u0119ta\u0142y mnie wi\u0119zy \u015bmierci I opad\u0142y mnie trwogi otch\u0142ani (SZEOLU), Ucisk i zmartwienie przysz\u0142y na mnie. Wtedy wezwa\u0142em imienia Pana: Ach, Panie, ratuj dusz\u0119 moj\u0105!\u201d<br><br>Psalm 139: 7,8 \u201eDok\u0105d ujd\u0119 przed duchem twoim? I dok\u0105d przed obliczem twoim uciekn\u0119? Je\u015bli wst\u0105pi\u0119 do nieba, Ty tam jeste\u015b, A je\u015bli przygotuj\u0119 sobie pos\u0142anie w krainie umar\u0142ych, (W SZEOLU) I tam jeste\u015b.\u201d<br><br>Psalm 141: 6,7 BT \u201ePopadli w moc Ska\u0142y ich s\u0119dziowie i us\u0142yszeli, jak \u0142agodne by\u0142y moje s\u0142owa. Jak kamie\u0144 m\u0142y\u0144ski rozbija si\u0119 o ziemi\u0119, tak rozrzucono ich ko\u015bci nad czelu\u015bci\u0105 (SZEOLEM).\u201d<br><br>Psalm 141: 6,7 BW \u201eZrzuceni b\u0119d\u0105 na stoki ska\u0142 s\u0119dziowie ich, I us\u0142ysz\u0105, \u017ce s\u0142owa moje by\u0142y \u0142agodne. Jak podczas orki rozrywa si\u0119 ziemi\u0119, Tak b\u0119d\u0105 rozrzucone ko\u015bci ich a\u017c do bram krainy umar\u0142ych (SZEOLU).<br><br>Przypowie\u015bci 1: 10 \u2013 12 \u201eSynu m\u00f3j, je\u017celi chc\u0105 ci\u0119 zwabi\u0107 grzesznicy, nie daj si\u0119! Je\u017celi m\u00f3wi\u0105: Chod\u017a z nami! Zaczajmy si\u0119, aby przela\u0107 krew, zaczatujmy bez przyczyny na niewinnego! Poch\u0142oniemy ich jak kraina umar\u0142ych (SZEOL), \u017cywcem i ca\u0142o, jak tych, kt\u00f3rzy zst\u0119puj\u0105 do otch\u0142ani (do do\u0142u),<br><br>Przypowie\u015bci 5: 3-5 \u201eGdy\u017c wargi cudzej \u017cony ociekaj\u0105 miodem i g\u0142adsze ni\u017c oliwa jest jej podniebienie, lecz w ko\u0144cu jest gorzka jak pio\u0142un, ostra jak miecz obosieczny. Jej nogi schodz\u0105 do \u015bmierci, jej kroki zd\u0105\u017caj\u0105 do krainy umar\u0142ych (SZEOLU),<br><br>Przypowie\u015bci 7: 24- 27 \u201eOt\u00f3\u017c teraz, synowie, s\u0142uchajcie mnie, uwa\u017cajcie na s\u0142owa moich ust! Niech twoje serce nie zbacza na jej drogi, nie b\u0142\u0105d\u017a jej \u015bcie\u017ckami! Gdy\u017c wiele ofiar doprowadzi\u0142a do upadku i liczni s\u0105 ci, kt\u00f3rych zamordowa\u0142a. Jej dom &#8211; to drogi do krainy umar\u0142ych (SZEOLU), kt\u00f3re wiod\u0105 do kom\u00f3r (apartament\u00f3w) \u015bmierci.<br><br>Przypowie\u015bci 9: 18 \u201eLecz prostaczek nie wie, \u017ce tam same cienie, \u017ce jej go\u015bcie przebywaj\u0105 w g\u0142\u0119binach krainy umar\u0142ych (SZEOLU).\u201d<br><br>Przypowie\u015bci 15: 11,24 \u201eKraina umar\u0142ych (SZEOL) i Otch\u0142a\u0144 s\u0105 otwarte przed Panem, tym bardziej serca syn\u00f3w ludzkich. (\u2026) (24) Rozumny idzie drog\u0105 \u017cycia wzwy\u017c, aby unikn\u0105\u0107 krainy umar\u0142ych (SZEOLU) w dole.\u201d<br><br>Przypowie\u015bci 23:13,14 \u201eNie szcz\u0119d\u017a ch\u0142opcu karcenia; je\u017celi go uderzysz r\u00f3zg\u0105, nie umrze. Ty go uderzysz r\u00f3zg\u0105, a jego dusz\u0119 wyrwiesz z krainy umar\u0142ych (SZEOLU).\u201d<br><br>Przypowie\u015bci 27: 20 \u201eKraina umar\u0142ych (SZEOL) i otch\u0142a\u0144 s\u0105 nienasycone; tak\u017ce oczy ludzkie nigdy si\u0119 nie nasyc\u0105.\u201d<br><br>Przypowie\u015bci 30: 15,16 \u201ePijawka ma dwie c\u00f3rki, kt\u00f3rym na imi\u0119: Daj! Daj! Trzy s\u0105 rzeczy nienasycone, owszem cztery, kt\u00f3re nigdy nie powiedz\u0105: Dosy\u0107! Kraina umar\u0142ych (SZEOL), \u0142ono niep\u0142odne, ziemia niesyta wody i ogie\u0144, kt\u00f3ry nigdy nie powie: Dosy\u0107!\u201d<br><br>Ksi\u0119ga Kaznodziei 9: 10 \u201eNa co natknie si\u0119 twoja r\u0119ka, aby\u015b to zrobi\u0142, to zr\u00f3b wed\u0142ug swojej mo\u017cno\u015bci, bo w krainie umar\u0142ych (W SZEOLU), do kt\u00f3rej idziesz, nie ma ani dzia\u0142ania, ani zamys\u0142\u00f3w, ani poznania, ani m\u0105dro\u015bci.\u201d<br><br>Pie\u015b\u0144 nad Pie\u015bniami 8: 6 \u201ePo\u0142\u00f3\u017c mnie jak piecz\u0119\u0107 na swoim sercu, jak obr\u0105czk\u0119 na swoim ramieniu. Albowiem mi\u0142o\u015b\u0107 jest mocna jak \u015bmier\u0107, nami\u0119tno\u015b\u0107 twarda jak SZEOL. Jej \u017car to \u017car ognia, to p\u0142omie\u0144 Pana.\u201d W BW jest tutaj jedno z trzech miejsc gdzie wyraz SZEOL nie zosta\u0142 przet\u0142umaczony.<br><br>Izajasza 5: 13 \u201eDlatego m\u00f3j lud p\u00f3jdzie w niewol\u0119, bo nic nie rozumie, jego szlachetni umr\u0105 z g\u0142odu, a jego posp\u00f3lstwo uschnie z pragnienia. Dlatego piek\u0142o (SZEOL) rozwar\u0142o swoj\u0105 gardziel i nad miar\u0119 rozdziawi\u0142o swoj\u0105 paszcz\u0119, i wpadnie w nie jego przepych i zgie\u0142kliwe posp\u00f3lstwo, i ci, kt\u00f3rzy si\u0119 w nim wesel\u0105.\u201d Dlaczego w tym miejscu BW t\u0142umaczy SZEOL jako piek\u0142o?<br><br>Izajasza 7: 10,11 \u201eI znowu rzek\u0142 Pan do Achaza tak: Pro\u015b dla siebie o znak od Pana, twego Boga, czy to g\u0142\u0119boko w podziemiu (W SZEOLU), czy to wysoko w g\u00f3rze! Na to odpowiedzia\u0142 Achaz: Nie b\u0119d\u0119 prosi\u0142 i nie b\u0119d\u0119 kusi\u0142 Pana.\u201d<br><br>Izajasza 14: 9-15 \u201eKraina umar\u0142ych (SZEOL) zadr\u017ca\u0142a w dole przez ciebie, by wyj\u015b\u0107 na twoje spotkanie, gdy przyjdziesz, dla ciebie budzi duchy wszystkich zmar\u0142ych w\u0142adc\u00f3w ziemi, wszystkim kr\u00f3lom narod\u00f3w ka\u017ce wsta\u0107 z ich tron\u00f3w, ci za\u015b wszyscy razem odzywaj\u0105 si\u0119 i m\u00f3wi\u0105 do ciebie: Tak\u017ce ty zas\u0142ab\u0142e\u015b jak my, z nami si\u0119 zr\u00f3wna\u0142e\u015b! Twoj\u0105 pych\u0119 i brz\u0119k twoich lutni str\u0105cono do krainy umar\u0142ych (SZEOLU). Twoim pos\u0142aniem zgnilizna, a robactwo twoim okryciem. O, jak\u017ce spad\u0142e\u015b z nieba, ty, gwiazdo jasna, synu jutrzenki! Powalony jeste\u015b na ziemi\u0119, pogromco narod\u00f3w! A przecie\u017c to ty mawia\u0142e\u015b w swoim sercu: Wst\u0105pi\u0119 na niebiosa, sw\u00f3j tron wynios\u0119 ponad gwiazdy Bo\u017ce i zasi\u0105d\u0119 na g\u00f3rze narad, na najdalszej p\u00f3\u0142nocy. Wst\u0105pi\u0119 na szczyty ob\u0142ok\u00f3w, zr\u00f3wnam si\u0119 z Najwy\u017cszym. A oto str\u0105cony jeste\u015b do krainy umar\u0142ych (SZEOLU), na samo dno przepa\u015bci.<br><br>Izajasza 28: 15,18 \u201ePoniewa\u017c m\u00f3wicie: Zawarli\u015bmy przymierze ze \u015bmierci\u0105 i z krain\u0105 umar\u0142ych (SZEOLEM) mamy umow\u0119, wi\u0119c gdy nadejdzie kl\u0119ska potopu, nie dosi\u0119gnie nas, gdy\u017c k\u0142amstwo uczynili\u015bmy naszym schronieniem i ukryli\u015bmy si\u0119 pod fa\u0142szem, dlatego tak m\u00f3wi Wszechmocny, Pan: Oto Ja k\u0142ad\u0119 na Syjonie kamie\u0144, kamie\u0144 wypr\u00f3bowany, kosztowny kamie\u0144 w\u0119gielny, mocno ugruntowany: Kto wierzy, ten si\u0119 nie zachwieje. I uczyni\u0105 prawo miar\u0105, a sprawiedliwo\u015b\u0107 wag\u0105. Lecz schronienie k\u0142amstwa zmiecie grad, a kryj\u00f3wk\u0119 zalej\u0105 wody. I wasze przymierze ze \u015bmierci\u0105 zostanie zerwane, a wasza umowa z krain\u0105 umar\u0142ych (SZEOLEM) nie ostoi si\u0119. Gdy nadejdzie kl\u0119ska potopu, zostaniecie zdeptani.\u201d<br><br>Izajasza 38: 9,10,18 \u201ePsalm Hiskiasza, kr\u00f3la judzkiego, gdy by\u0142 chory i wyzdrowia\u0142 ze swojej choroby: Rzek\u0142em: W po\u0142owie moich dni musz\u0119 odej\u015b\u0107, na reszt\u0119 mych lat zosta\u0142em wezwany do bram krainy umar\u0142ych (SZEOLU). (\u2026) Zaprawd\u0119, zbawienna by\u0142a dla mnie gorycz, lecz Ty zachowa\u0142e\u015b dusz\u0119 moj\u0105 od do\u0142u zag\u0142ady, gdy\u017c poza siebie rzuci\u0142e\u015b wszystkie moje grzechy. Nie w krainie umar\u0142ych (SZEOLU) bowiem ci\u0119 wys\u0142awiaj\u0105, nie chwali ciebie \u015bmier\u0107, nie oczekuj\u0105 twojej wierno\u015bci ci, kt\u00f3rzy zst\u0119puj\u0105 do grobu (do do\u0142u). \u017bywy, tylko \u017cywy wys\u0142awia ciebie, jak ja dzisiaj, ojciec dzieciom og\u0142asza twoj\u0105 wierno\u015b\u0107.\u201d<br><br>Izajasz 57: 9,10 \u201eSchodzi\u0142a\u015b tak\u017ce z olejkiem do Molocha i bra\u0142a\u015b z sob\u0105 rozmaite ma\u015bci, wysy\u0142a\u0142a\u015b swoich pos\u0142a\u0144c\u00f3w w dalekie strony i kaza\u0142a\u015b im zej\u015b\u0107 a\u017c do krainy umar\u0142ych SZEOLU. Chocia\u017c by\u0142a\u015b zm\u0119czona swoj\u0105 d\u0142ug\u0105 w\u0119dr\u00f3wk\u0105, jednak nie m\u00f3wi\u0142a\u015b: Daremny trud. Odkrywa\u0142a\u015b w sobie do\u015b\u0107 si\u0142 \u017cywotnych, dlatego nie zaprzesta\u0142a\u015b.\u201d<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Ksi\u0119ga Ezechiela<\/strong><br><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Innym wa\u017cnym s\u0142owem jest hebr. GEBWER, co oznacza; gr\u00f3b, miejsce poch\u00f3wku. W ksi\u0119dze Ezechiela mamy jeszcze kilka innych okre\u015ble\u0144 miejsc przebywania zmar\u0142ych; opr\u00f3cz SZEOLU, TEHOUM \u2013 otch\u0142a\u0144, g\u0142\u0119bia, BOR &#8211; d\u00f3\u0142, cysterna, TACHTI &#8211; najg\u0142\u0119bsza cz\u0119\u015b\u0107 ziemi.<br><br>Ezechiel 31: 15 -17 \u201eTak m\u00f3wi Wszechmocny Pan: W dniu, gdy zst\u0105pi\u0142 do krainy umar\u0142ych (hebr. SZEOL), okryj\u0119 otch\u0142a\u0144 (hebr. TEHOUM \u2013 otch\u0142a\u0144, g\u0142\u0119bia) ci\u0119\u017ck\u0105 \u017ca\u0142ob\u0105 po nim, wstrzymam jej strumienie i zatamowane zostan\u0105 wielkie wody; Liban przyoblek\u0119 w szat\u0119 \u017ca\u0142obn\u0105 z powodu niego, i z powodu niego zwi\u0119dn\u0105 wszystkie drzewa polne. Od huku jego upadku wstrz\u0105sn\u0119 narodami, gdy str\u0105c\u0119 go do krainy umar\u0142ych (hebr. SZEOLU),, do tych, kt\u00f3rzy zst\u0105pili do otch\u0142ani ( hebr. BOR &#8211; d\u00f3\u0142, cysterna) , i wszystkie drzewa Edenu, wyborowe i wspania\u0142e drzewa Libanu, wszystkie pojone wod\u0105, b\u0119d\u0105 si\u0119 pociesza\u0107 w podziemiu ( hebr. TACHTI &#8211; najg\u0142\u0119bsza cz\u0119\u015b\u0107 ziemi). Tak\u017ce one zst\u0105pi\u0105 z nim do krainy umar\u0142ych (hebr. SZEOLU),,, do tych, kt\u00f3rzy zostali pobici mieczem; gdy\u017c mieszkali w jego cieniu w\u015br\u00f3d narod\u00f3w.\u201d<br><br>Ezechiel 32: 18 \u201eSynu cz\u0142owieczy, narzekaj nad okaza\u0142o\u015bci\u0105 Egiptu i nad jego chwa\u0142\u0105 i wraz z c\u00f3rkami pot\u0119\u017cnych lud\u00f3w zst\u0105p z nim do podziemnej krainy ( hebr. TACHTI &#8211; najg\u0142\u0119bsza cz\u0119\u015b\u0107 ziemi), krainy umar\u0142ych, (tego zwrotu nie ma w tek\u015bcie hebrajskim i w KJV) do tych, kt\u00f3rzy zst\u0105pili do grobu ( hebr. BOR &#8211; d\u00f3\u0142, cysterna).\u201d<br><br>Ezechiel 32: 19-21 \u201eNad kim g\u00f3rujesz wdzi\u0119kiem? Zst\u0105p, po\u0142\u00f3\u017c si\u0119 z nieobrzezanymi! Padn\u0105 w\u015br\u00f3d pobitych mieczem; przygotowali obok nich \u0142o\u017ce dla ca\u0142ego jego wojska. I odezw\u0105 si\u0119 do niego z krainy umar\u0142ych (hebr. SZEOLU) najwi\u0119ksi bohaterowie: Zejd\u017acie, ty i twoi pomocnicy, i le\u017ccie w\u015br\u00f3d nieobrzezanych, pobitych mieczem.\u201d<br><br>Ezechiel 32: 22,23 \u201eTam jest Assur i ca\u0142y jego lud doko\u0142a jego grobu (), wszyscy pobici, sami tacy, co padli od miecza. Ich groby (hebr. GEBWER \u2013 groby, miejsce poch\u00f3wku), urz\u0105dzono w najg\u0142\u0119bszym dole (hebr. BOR \u2013 d\u00f3\u0142, cysterna) otch\u0142ani (tego zwrotu nie ma w tek\u015bcie hebrajskim) , a jego lud spoczywa doko\u0142a jego grobu (hebr. GEBWURA \u2013 grobowiec, miejsce poch\u00f3wku); wszyscy pobici, sami tacy, co padli od miecza, kt\u00f3rzy dawniej szerzyli postrach w krainie \u017cyj\u0105cych.\u201d<br><br>Ezechiel 32: 26-29 \u201eTam jest Mesech i Tubal wraz ze swoim wojskiem doko\u0142a jego grobu (hebr. GEBWER \u2013 miejsce poch\u00f3wku),, sami nieobrzezani, pobici mieczem, kt\u00f3rzy dawniej szerzyli postrach w krainie \u017cyj\u0105cych. Nie spoczywaj\u0105 z bohaterami, kt\u00f3rzy niegdy\u015b padli, kt\u00f3rzy zst\u0105pili do krainy umar\u0142ych (hebr. SZEOLU) w swojej wojennej zbroi; ich miecze po\u0142o\u017cono im pod g\u0142owy, a ich tarcze na ich ko\u015bciach, gdy\u017c l\u0119k przed tymi bohaterami panowa\u0142 niegdy\u015b w krainie \u017cyj\u0105cych. I ty b\u0119dziesz pogrzebany w\u015br\u00f3d nieobrzezanych, i legniesz wraz z pobitymi mieczem. Tam jest Edom, jego kr\u00f3lowie i wszyscy jego ksi\u0105\u017c\u0119ta, kt\u00f3rzy w swoich grobach (tego zwrotu nie ma w tek\u015bcie hebrajskim i w KJV) zostali z\u0142o\u017ceni wraz z pobitymi mieczem; le\u017c\u0105 z nieobrzezanymi, z tymi, kt\u00f3rzy zst\u0105pili do grobu ( hebr. BOR &#8211; d\u00f3\u0142, cysterna)\u201d.<br><br>Ozeasza 13: 14 \u201eMam\u017ce ich wyzwoli\u0107 z krainy umar\u0142ych (Z SZEOLU), od \u015bmierci ich wykupi\u0107? O, \u015bmierci, gdzie\u017c s\u0105 twoje plagi, o, piek\u0142o (SZEOLU), gdzie\u017c jest twoja zaraza? Moje oczy nie znaj\u0105 lito\u015bci.\u201d Dlaczego w tym miejscu BW t\u0142umaczy SZEOL jako piek\u0142o?<br><br>Amosa 9:2 \u201eCho\u0107by si\u0119 przedarli do SZEOLU, wyci\u0105gnie ich stamt\u0105d moja r\u0119ka, a cho\u0107by si\u0119 wdrapali na niebiosa, \u015bci\u0105gn\u0119 ich stamt\u0105d w d\u00f3\u0142, a cho\u0107by si\u0119 ukryli na szczycie Karmelu, wy\u015bledz\u0119 ich tam i wyci\u0105gn\u0119; a cho\u0107by si\u0119 ukryli przed moimi oczyma na dnie morza, i tam naka\u017c\u0119 w\u0119\u017cowi, aby ich k\u0105sa\u0142.\u201d W BW jest tutaj jedno z trzech miejsc gdzie wyraz SZEOL nie zosta\u0142 przet\u0142umaczony.<br><br>Jonasz 2:2 \u201eI modli\u0142 si\u0119 Jonasz do Pana, swojego Boga, z wn\u0119trzno\u015bci ryby, m\u00f3wi\u0105c: Wzywa\u0142em Pana w mojej niedoli i odpowiedzia\u0142 mi, z g\u0142\u0119bi krainy umar\u0142ych (SZEOLU) wo\u0142a\u0142em o pomoc i wys\u0142ucha\u0142 mojego g\u0142osu.\u201d<br><br>Habakuk 2: 5,6 \u201ePonadto, bogactwo jest zdradliwe. Oto jest cz\u0142owiek, kt\u00f3ry ma rz\u0105dz\u0119 mocy, a nie zaznaje spokoju. Jest chciwy jak SZEOL i nienasycony jak \u015bmier\u0107. Ro\u015bci sobie prawo do wszystkich narod\u00f3w i gromadzi doko\u0142a siebie wszystkie ludy. Lecz wszystkie one zanuc\u0105 o nim pie\u015b\u0144 szydercz\u0105 i uczyni\u0105 go przedmiotem przypowie\u015bci i przys\u0142owia, m\u00f3wi\u0105c: Biada temu, kto gromadzi mn\u00f3stwo tego, co do niego nie nale\u017cy, i przyw\u0142aszcza sobie wiele zastaw\u00f3w! Jak d\u0142ugo to potrwa?\u201d W BW jest tutaj jedno z trzech miejsc gdzie wyraz SZEOL nie zosta\u0142 przet\u0142umaczony.<br><br>Wyst\u0119puj\u0105ce w j\u0119zyku hebrajskim s\u0142owo SZEOL jest bardzo r\u00f3\u017cnie t\u0142umaczone na j\u0119zyk polski. I tak np. Biblia Wujka oddaje szeol jako piek\u0142o, a Biblia Gda\u0144ska jako gr\u00f3b. R\u00f3\u017cne s\u0142owa; gr\u00f3b, czelu\u015b\u0107, przepa\u015b\u0107, kraina umar\u0142ych, piek\u0142o, S\u0142owo SZEOL wyst\u0119puje w Starym Testamencie oko\u0142o 70 razy i jest to raczej trudny do przet\u0142umaczenia wyraz. <strong>Jest to termin bardziej filozoficzny, ni\u017c zwyk\u0142y rzeczownik okre\u015blajacy konkretne miejsce.\u00a0 Dlatego uwa\u017cam, \u017ce w naszych Bibliach\u00a0 wyraz ten powinien pozosta\u0107 nieprzet\u0142umaczalny.<\/strong> W greckiej Septuagincie szeol zosta\u0142 przet\u0142umaczony jako Hades co, moim zdaniem niepotrzebnie po\u0142\u0105czy\u0142o ide\u0119 hebrajskiego SZEOL, z mitycznym greckim Hadesem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Ksi\u0119ga Hioba<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Hioba 10:21-22<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8222;Zanim p\u00f3jd\u0119 tam i nie wr\u00f3c\u0119 \u2013 do ziemi ciemno\u015bci i cienia \u015bmierci [tsalmaveth]; Do ziemi ciemnej jak mrok, do cienia \u015bmierci i bez porz\u0105dku, zion\u0105cej niczym mrok.&#8221; TNP<br><br>&#8222;Zanim p\u00f3jd\u0119, zk\u0105d nie wr\u00f3c\u0119, do ziemi ciemno\u015bci i pomroki \u015bmiertelnej. \u200aDo ziemi zamierzch\u0142ej niby p\u00f3\u0142noc, (do ziemi) strasznego mroku i zamieszania, gdzie niejako sama p\u00f3\u0142noc przy\u015bwieca.&#8221; Cylkow<br><br>&#8222;Przesta\u0144 \u2013 i odst\u0105p ode mnie, niech si\u0119 na chwil\u0119 u\u015bmiechn\u0119,\u00a0 zanim odejd\u0119, aby nie powr\u00f3ci\u0107, do krainy ciemno\u015bci i cienia \u015bmierci ,\u00a0 krainy ciemnej jak mrok cienia \u015bmierci, pozbawionej porz\u0105dk\u00f3w, zion\u0105cejniczym (g\u0119sty) mrok.&#8221; Przek\u0142ad dos\u0142owny<br><br>Hiob m\u00f3wi o \u015bmierci jako o \u201emiejscu, z kt\u00f3rego nie ma powrotu\u201d i opisuje j\u0105 jako krain\u0119 \u201emroku i ca\u0142kowitej ciemno\u015bci\u201d. W dzisiejszym rozwa\u017caniu chcia\u0142bym opowiedzie\u0107 o trzech hebrajskich s\u0142owach jakie definiowa\u0142y miejsce pobytu ludzi po \u015bmierci w czasach gdzie\u015b pomi\u0119dzy Ksi\u0119g\u0105 Genesis a Exodus. <strong>Gebwer, Tsalmaweth, Hoshek i Sheol&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W czasach, gdy pisano Ksi\u0119g\u0119 Hioba, pogl\u0105dy na temat \u017cycia pozagrobowego by\u0142y cz\u0119sto do\u015b\u0107 niejasne i pe\u0142ne niepewno\u015bci. \u015amier\u0107 by\u0142a cz\u0119sto opisywana jako Szeol &#8211; kraina umar\u0142ych, mroczne, ciemne miejsce, w kt\u00f3rym przebywaj\u0105 zmarli. Opis \u015bmierci przez Hioba jako \u201emroku i ca\u0142kowitej ciemno\u015bci\u201d odzwierciedla to staro\u017cytne rozumienie \u017cycia pozagrobowego jako miejsca, w kt\u00f3rym nie ma \u015bwiat\u0142a ani \u017cycia, tylko oddzielenie od \u015bwiata \u017cywych. Hiob czuje si\u0119 porzucony i bez nadziei, co odzwierciedla jego j\u0119zyk, gdy opisuje \u015bmier\u0107 jako jedyne miejsce, do kt\u00f3rego mo\u017ce si\u0119 uda\u0107. Dla Hioba jest to miejsce wytchnienia i odpoczynku.<br><br>Miejsce do kt\u00f3rego ludzie trafiaj\u0105 , wg Ksi\u0119gi Hioba po \u015bmierci to do kraina g\u0142\u0119bokiej nocy, ciemno\u015bci i nieporz\u0105dku, gdzie nawet \u015bwiat\u0142o jest jak ciemno\u015b\u0107.\u00a0 Hiob opisuje \u015bmier\u0107 jako miejsce \u201eg\u0142\u0119bokiej nocy\u201d, \u201eciemno\u015bci\u201d i \u201enieporz\u0105dku\u201d. Wyobra\u017ca sobie j\u0105 jako krain\u0119, w kt\u00f3rej nawet \u015bwiat\u0142o jest jak ciemno\u015b\u0107, miejsce, w kt\u00f3rym nic nie ma sensu i nie ma nadziei ani jasno\u015bci. To poetycki, ale ponury opis tego, jak Hiob wyobra\u017ca sobie \u017cycie po \u015bmierci.<br><br>W Psalmie 88:12 psalmista pyta: \u201eCzy twoje cuda s\u0105 znane w miejscu ciemno\u015bci, a twoje sprawiedliwe czyny w krainie zapomnienia?\u201d Podobnie jak Hiob, psalmista rozwa\u017ca \u015bmier\u0107 jako miejsce, w kt\u00f3rym nie ma \u017cycia i \u015bwiat\u0142a.<br><br>Ksi\u0119ga Koheleta 9:10 r\u00f3wnie\u017c m\u00f3wi o niepewno\u015bci i ostateczno\u015bci \u015bmierci: \u201eCokolwiek twoja r\u0119ka znajdzie, aby to zrobi\u0107, r\u00f3b to z ca\u0142\u0105 moc\u0105, bo w krainie umar\u0142ych, do kt\u00f3rej idziesz, nie ma ani dzia\u0142ania, ani planowania, ani wiedzy, ani m\u0105dro\u015bci\u201d. Odzwierciedla to samo staro\u017cytne rozumienie \u015bmierci jako miejsca bezczynno\u015bci i ciemno\u015bci.<br><br><strong><br>GEBWER [Strong 6913] &#8211; gr\u00f3b<br><\/strong><br>H 3:22; 5:26; 10:19; 17:1; 21:32<br><br>&#8222;By\u0142bym, jakby mnie nie by\u0142o, od \u0142ona zanie\u015bliby mnie do grobu! [qeber]&#8221; H 10:19<br><br>U\u017cycie: Hebrajskie s\u0142owo \u201eqebwer\u201d odnosi si\u0119 przede wszystkim do fizycznego miejsca, w kt\u00f3rym pochowano cia\u0142o, takiego jak gr\u00f3b lub grobowiec. Jest u\u017cywane w ca\u0142ym Starym Testamencie do oznaczenia ostatecznego miejsca spoczynku os\u00f3b, cz\u0119sto podkre\u015blaj\u0105c akt poch\u00f3wku jako znacz\u0105c\u0105 praktyk\u0119 kulturow\u0105 i religijn\u0105. Termin ten mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c sugerowa\u0107 koncepcj\u0119 \u015bmierci i \u017cycia pozagrobowego, s\u0142u\u017c\u0105c jako przypomnienie o ludzkiej \u015bmiertelno\u015bci.<br><br>Pod\u0142o\u017ce kulturowe i historyczne: W staro\u017cytnej kulturze izraelskiej praktyki pogrzebowe mia\u0142y ogromne znaczenie. Akt poch\u00f3wku zmar\u0142ych by\u0142 postrzegany jako spos\u00f3b na oddanie czci zmar\u0142emu i zapewnienie mu godnego miejsca spoczynku. Groby by\u0142y cz\u0119sto oznaczane, a czasami zawiera\u0142y inskrypcje lub pomniki. Groby rodzinne by\u0142y powszechne, a poch\u00f3wek z przodkami by\u0142 uwa\u017cany za znak szacunku i ci\u0105g\u0142o\u015bci. Praktyka poch\u00f3wku mia\u0142a r\u00f3wnie\u017c znaczenie religijne, poniewa\u017c by\u0142a postrzegana jako spos\u00f3b na powr\u00f3t cia\u0142a do ziemi, zgodnie z porz\u0105dkiem stworzenia Boga.<br><br><strong>TSALMAWETH [Strong 6757] &#8211; kraina cienia \u015bmierci<\/strong><br><br>H 3:5; 10:21,22; 12:12; 16:16; 24:17; 28:3; 34:22; 38:17<br><br>Termin \u201etsalmaweth\u201d jest u\u017cywany w Biblii hebrajskiej do opisania stanu g\u0142\u0119bokiej ciemno\u015bci lub skrajnego niebezpiecze\u0144stwa, cz\u0119sto zwi\u0105zanego ze \u015bmierci\u0105 lub gro\u017ab\u0105 \u015bmierci. Przekazuje poczucie g\u0142\u0119bokiego mroku i niebezpiecze\u0144stwa, podobnego do bycia w cieniu rzucanym przez sam\u0105 \u015bmier\u0107. Termin ten jest cz\u0119sto u\u017cywany metaforycznie do opisywania sytuacji powa\u017cnego cierpienia lub strachu, w kt\u00f3rych obecno\u015b\u0107 \u015bmierci jest bardzo widoczna. T\u0142o kulturowe i historyczne: W staro\u017cytnych kulturach Bliskiego Wschodu \u015bmier\u0107 by\u0142a cz\u0119sto personifikowana i obawiano si\u0119 jej jako pot\u0119\u017cnej si\u0142y. Koncepcja \u201ecienia \u015bmierci\u201d mia\u0142aby odd\u017awi\u0119k u ludzi \u017cyj\u0105cych w \u015bwiecie, w kt\u00f3rym \u017cycie by\u0142o kruche, a zagro\u017cenia ze strony wrog\u00f3w, chor\u00f3b i kl\u0119sk \u017cywio\u0142owych by\u0142y powszechne. Obraz ciemno\u015bci i cienia by\u0142 pot\u0119\u017cn\u0105 metafor\u0105 nieznanego i przera\u017caj\u0105cego, odzwierciedlaj\u0105c ludzkie do\u015bwiadczenie bezbronno\u015bci i potrzeb\u0119 boskiej ochrony.<br><br><strong>SHEOL [Strong 7585] &#8211; kraina zmar\u0142ych<br><br><\/strong>H 7:9; 11:8; 14:13; 17:13,16; 21:13; 24:19; 26:6<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8222;Jak ob\u0142ok znika i przemija, tak zst\u0119puj\u0105cy do Szeolu \u2013 nie wraca&#8221; H 7:9<br><br>W Biblii hebrajskiej \u201eSzeol\u201d odnosi si\u0119 do krainy zmar\u0142ych, miejsca ciemno\u015bci i ciszy, w kt\u00f3rym przebywaj\u0105 duchy zmar\u0142ych. Cz\u0119sto przedstawia si\u0119 je jako mroczny \u015bwiat podziemny, odr\u0119bny od grobu (\u05e7\u05b6\u05d1\u05b6\u05e8, kever) i niekoniecznie miejsce kary lub nagrody. Szeol przedstawia si\u0119 jako tymczasowe miejsce pobytu wszystkich zmar\u0142ych, niezale\u017cnie od ich moralnej pozycji za \u017cycia. T\u0142o kulturowe i historyczne: W staro\u017cytnych kulturach Bliskiego Wschodu powszechna by\u0142a koncepcja \u015bwiata podziemnego, cz\u0119sto postrzegana jako miejsce, w kt\u00f3rym zmarli kontynuowali mroczn\u0105 egzystencj\u0119. W kontek\u015bcie hebrajskim Szeol nie zosta\u0142 w pe\u0142ni rozwini\u0119ty w p\u00f3\u017aniejsze \u017cydowskie i chrze\u015bcija\u0144skie koncepcje nieba i piek\u0142a. Zamiast tego by\u0142o to neutralne miejsce, w kt\u00f3rym zmarli oczekiwali swojego ostatecznego przeznaczenia. Rozumienie Szeolu ewoluowa\u0142o z czasem, szczeg\u00f3lnie w okresie mi\u0119dzytestamentowym, gdy my\u015bl \u017cydowska zacz\u0119\u0142a w\u0142\u0105cza\u0107 idee zmartwychwstania i s\u0105du.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u00a0HOSHEK [Strong 2822] &#8211;\u00a0 kraina mroku i ca\u0142kowitej ciemno\u015bci<br><br><\/strong>H 10:21,22; 12:12,25; 17:13; 26:10; 34:12; 28:3Miejsce ciemne&#8230; to najcz\u0119\u015bciej u\u017cywany zwrot w Ksi\u0119dze Hioba, oznaczaj\u0105cy miejsce po \u015bmierci &#8230;<br><br>Hebrajskie s\u0142owo \u201echoshek\u201d oznacza przede wszystkim brak \u015bwiat\u0142a, zar\u00f3wno w sensie dos\u0142ownym, jak i metaforycznym. Jest u\u017cywane do opisu fizycznej ciemno\u015bci, takiej jak ciemno\u015b\u0107 nocy lub ciemne miejsce. Metaforycznie mo\u017ce oznacza\u0107 ignorancj\u0119, z\u0142o, os\u0105d lub brak obecno\u015bci i \u0142aski Boga. T\u0142o kulturowe i historyczne: W staro\u017cytnych kulturach Bliskiego Wschodu ciemno\u015b\u0107 by\u0142a cz\u0119sto kojarzona z chaosem, niebezpiecze\u0144stwem i z\u0142em. Biblia hebrajska odzwierciedla to rozumienie, cz\u0119sto przeciwstawiaj\u0105c ciemno\u015b\u0107 \u015bwiat\u0142u, kt\u00f3re symbolizuje porz\u0105dek, bezpiecze\u0144stwo i bosk\u0105 obecno\u015b\u0107.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><br>Hiob w beznadziejnym po\u0142o\u017ceniu marzy o miejscu odpoczynku w towarzystwie mo\u017cnych.\u00a0 &#8222;Tam jest cisza i spok\u00f3j. Tam zm\u0119czeni odpoczywaj\u0105. Tam bezbo\u017cni i niegodziwi, odci\u0119ci od cia\u0142a, pozbawieni si\u0142y, uspokoili si\u0119, nie szalej\u0105 [nie s\u0105 w\u015bciekli], &#8222;wypalili ogie\u0144 swojego gniewu&#8221;. Tam wi\u0119\u017aniowie i s\u0142udzy, d\u0142u\u017cnicy nie s\u0142ysz\u0105 krzyku nadzorcy, ciemi\u0119zcy, Tam niewolnik jest uwolniony od swojego pana. Tam ma\u0142y i wielki, bogaty i biedak s\u0105 sobie r\u00f3wni.&#8221; Hioba 3:13-19<br><br>Jednak Nowy Testament oferuje inn\u0105 perspektyw\u0119 \u015bmierci. W 1 Li\u015bcie do Koryntian 15:54-55 Pawe\u0142 pisze: \u201e\u015amier\u0107 zosta\u0142a poch\u0142oni\u0119ta w zwyci\u0119stwie. Gdzie\u017c jest, o \u015bmierci, twoje zwyci\u0119stwo? Gdzie\u017c jest, o \u015bmierci, twoje \u017c\u0105d\u0142o?\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tekst pochodzi ze strony studium Ksi\u0119gi Ezechiela i Ksi\u0119gi Hioba &#8211;<br><a href=\"https:\/\/ezechiela.blogspot.com\/2016\/06\/co-to-jest-szeol.html\">https:\/\/ezechiela.blogspot.com\/2016\/06\/co-to-jest-szeol.html<\/a><br><a href=\"https:\/\/hioba2828.blogspot.com\/2025\/03\/hioba-1021-22.html\">https:\/\/hioba2828.blogspot.com\/2025\/03\/hioba-1021-22.html<\/a><br><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><br><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Szeol wg SJP \u00abw Starym Testamencie: miejsce, w kt\u00f3rym przebywaj\u0105 cienie zmar\u0142ych\u00bb Szeol, na podstawie materia\u0142\u00f3w \u017ar\u00f3d\u0142owych PWN, to poj\u0119cie oznaczaj\u0105ce ponur\u0105 krain\u0119 cieni os\u00f3b zmar\u0142ych (na wz\u00f3r poj\u0119\u0107 mezopotamskich o losie zmar\u0142ych) albo po prostu gr\u00f3b, d\u00f3\u0142, \u015bmier\u0107; czasami sz. bywa poetycko upersonifikowany; gr. Septuaginta i Nowy Testament t\u0142umacz\u0105 szeol jako Hades, dlatego jest [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2449,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20,18],"tags":[],"class_list":["post-2448","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ezechiel","category-hiob"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Co to jest SZEOL? -<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2448\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Co to jest SZEOL? -\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Szeol wg SJP \u00abw Starym Testamencie: miejsce, w kt\u00f3rym przebywaj\u0105 cienie zmar\u0142ych\u00bb Szeol, na podstawie materia\u0142\u00f3w \u017ar\u00f3d\u0142owych PWN, to poj\u0119cie oznaczaj\u0105ce ponur\u0105 krain\u0119 cieni os\u00f3b zmar\u0142ych (na wz\u00f3r poj\u0119\u0107 mezopotamskich o losie zmar\u0142ych) albo po prostu gr\u00f3b, d\u00f3\u0142, \u015bmier\u0107; czasami sz. bywa poetycko upersonifikowany; gr. Septuaginta i Nowy Testament t\u0142umacz\u0105 szeol jako Hades, dlatego jest [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2448\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-03-09T16:40:21+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-03-09T16:40:22+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/szeol34323456a.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2040\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"473\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Andrzej z DG\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Andrzej z DG\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"26 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2448#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2448\"},\"author\":{\"name\":\"Andrzej z DG\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569\"},\"headline\":\"Co to jest SZEOL?\",\"datePublished\":\"2026-03-09T16:40:21+00:00\",\"dateModified\":\"2026-03-09T16:40:22+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2448\"},\"wordCount\":4999,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2448#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/szeol34323456a.jpg\",\"articleSection\":[\"Ksi\u0119ga Ezechiela\",\"Ksi\u0119ga Hioba\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2448#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2448\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2448\",\"name\":\"Co to jest SZEOL? -\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2448#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2448#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/szeol34323456a.jpg\",\"datePublished\":\"2026-03-09T16:40:21+00:00\",\"dateModified\":\"2026-03-09T16:40:22+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2448#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2448\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2448#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/szeol34323456a.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/szeol34323456a.jpg\",\"width\":2040,\"height\":473},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2448#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Co to jest SZEOL?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/\",\"name\":\"\",\"description\":\"Pozw&oacute;l, \u017ce zajm\u0119 Ci tylko kilka minut...\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569\",\"name\":\"Andrzej z DG\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Andrzej z DG\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Co to jest SZEOL? -","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2448","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Co to jest SZEOL? -","og_description":"Szeol wg SJP \u00abw Starym Testamencie: miejsce, w kt\u00f3rym przebywaj\u0105 cienie zmar\u0142ych\u00bb Szeol, na podstawie materia\u0142\u00f3w \u017ar\u00f3d\u0142owych PWN, to poj\u0119cie oznaczaj\u0105ce ponur\u0105 krain\u0119 cieni os\u00f3b zmar\u0142ych (na wz\u00f3r poj\u0119\u0107 mezopotamskich o losie zmar\u0142ych) albo po prostu gr\u00f3b, d\u00f3\u0142, \u015bmier\u0107; czasami sz. bywa poetycko upersonifikowany; gr. Septuaginta i Nowy Testament t\u0142umacz\u0105 szeol jako Hades, dlatego jest [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2448","article_published_time":"2026-03-09T16:40:21+00:00","article_modified_time":"2026-03-09T16:40:22+00:00","og_image":[{"width":2040,"height":473,"url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/szeol34323456a.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Andrzej z DG","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Andrzej z DG","Szacowany czas czytania":"26 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2448#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2448"},"author":{"name":"Andrzej z DG","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#\/schema\/person\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569"},"headline":"Co to jest SZEOL?","datePublished":"2026-03-09T16:40:21+00:00","dateModified":"2026-03-09T16:40:22+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2448"},"wordCount":4999,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2448#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/szeol34323456a.jpg","articleSection":["Ksi\u0119ga Ezechiela","Ksi\u0119ga Hioba"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2448#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2448","url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2448","name":"Co to jest SZEOL? -","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2448#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2448#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/szeol34323456a.jpg","datePublished":"2026-03-09T16:40:21+00:00","dateModified":"2026-03-09T16:40:22+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#\/schema\/person\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2448#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2448"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2448#primaryimage","url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/szeol34323456a.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/szeol34323456a.jpg","width":2040,"height":473},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2448#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Co to jest SZEOL?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#website","url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/","name":"","description":"Pozw&oacute;l, \u017ce zajm\u0119 Ci tylko kilka minut...","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#\/schema\/person\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569","name":"Andrzej z DG","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g","caption":"Andrzej z DG"},"sameAs":["https:\/\/www.kilkaminut.pl"],"url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2448","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2448"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2448\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2450,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2448\/revisions\/2450"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2449"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2448"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2448"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2448"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}