{"id":2437,"date":"2026-03-07T07:28:54","date_gmt":"2026-03-07T07:28:54","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2437"},"modified":"2026-03-07T07:33:50","modified_gmt":"2026-03-07T07:33:50","slug":"list-szosty-i-siodmy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2437","title":{"rendered":"List sz\u00f3sty i si\u00f3dmy"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>List 6<br>Drogi Kenie <\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chcia\u0142bym odnie\u015b\u0107 si\u0119 do komentarza cz\u0119sto wypowiadanego przez m\u0119\u017cczyzn na temat mechanizm\u00f3w kontroli i stabilizacji w ruchu religijnym.<br><br>Zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce m\u0119\u017cczy\u017ani stoj\u0105cy na czele autorytarnych grup (i, szczerze m\u00f3wi\u0105c, jest to spostrze\u017cenie cz\u0119sto spotykane r\u00f3wnie\u017c w grupach nieautorytarnych) twierdz\u0105, \u017ce wi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 starszych (lider\u00f3w) i wsp\u00f3\u0142istnienie odmiennych pogl\u0105d\u00f3w w\u015br\u00f3d nich stanowi ochron\u0119 dla ludu Bo\u017cego przed popadni\u0119ciem w co\u015b szkodliwego. Chodzi o to, \u017ce pluralizm starszych s\u0142u\u017cy jako system kontroli i r\u00f3wnowagi. Z drugiej strony, twierdz\u0105 oni, \u017ce ruch kierowany przez jednego cz\u0142owieka jest znacznie bardziej podatny na b\u0142\u0119dy. Na pierwszy rzut oka wygl\u0105da to dobrze.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Niemniej jednak kwestionuj\u0119 t\u0119 hipotez\u0119. Po pierwsze, jeden cz\u0142owiek nie jest w stanie kierowa\u0107 \u017cadnym ruchem. Musi mie\u0107 pomoc. Jest wi\u0119c nieuniknione, \u017ce b\u0119dzie mia\u0142 wp\u0142yw na ludzi wok\u00f3\u0142 siebie. Bardzo \u0142atwo jest mu zidentyfikowa\u0107 osoby, na kt\u00f3re ma wp\u0142yw, nada\u0107 im etykiety (starszy, diakon, lider itp.), a nast\u0119pnie og\u0142osi\u0107, \u017ce istnieje pluralizm przyw\u00f3dztwa, a zatem istnieje system kontroli i r\u00f3wnowagi. Niekoniecznie tak jest.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie przypominam sobie \u017cadnego ruchu w historii Ko\u015bcio\u0142a (przynajmniej \u017cadnego, kt\u00f3ry mia\u0142by trwa\u0142y wp\u0142yw na histori\u0119 ludu Bo\u017cego), kt\u00f3ry nie powsta\u0142by pod dynamicznym przyw\u00f3dztwem jednego m\u0119\u017cczyzny lub jednej kobiety. Chodzi mi o to, \u017ce ka\u017cdy nowy ruch chrze\u015bcija\u0144ski prawie na pewno zostanie za\u0142o\u017cony przez jedn\u0105 centraln\u0105 posta\u0107. Nie oznacza to jednak, \u017ce monolityczne przyw\u00f3dztwo lub przyw\u00f3dztwo wieloosobowe wskazuje kierunek, w kt\u00f3rym ten ruch pod\u0105\u017cy. Kiedy ruch (wsp\u00f3lnota, spo\u0142eczno\u015b\u0107, organizacja parako\u015bcielna, zb\u00f3r) jest m\u0142ody, gdzie\u015b na g\u00f3rze znajduje si\u0119 jeden cz\u0142owiek, kt\u00f3ry nim kieruje, a inni pod\u0105\u017caj\u0105 za nim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Istot\u0105 sprawy nie jest to, czy istniej\u0105 mechanizmy kontroli i r\u00f3wnowagi, czy istnieje pluralizm przyw\u00f3dztwa, czy te\u017c rz\u0105dzi jedna osoba, a nawet demokracja. Ka\u017cda z tych opcji mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 koszmarem&#8230; lub czym\u015b pi\u0119knym. Nietrudno znale\u017a\u0107 grupy, kt\u00f3re s\u0105 bardzo b\u0142ogos\u0142awione i kt\u00f3re s\u0105 kontrolowane przez jednego chrze\u015bcijanina. Takie grupy istniej\u0105 na ca\u0142ym \u015bwiecie, a niekt\u00f3re z nich ciesz\u0105 si\u0119 szacunkiem chrze\u015bcijan we wszystkich g\u0142\u00f3wnych ruchach ewangelicznych. To samo dotyczy ruch\u00f3w, zazwyczaj znacznie starszych, w kt\u00f3rych istnieje prawdziwa pluralistyczna struktura przyw\u00f3dztwa. R\u00f3wnie \u0142atwo mo\u017cna znale\u017a\u0107 grupy kierowane przez jedn\u0105 osob\u0119, kt\u00f3re s\u0105 katastrof\u0105, oraz grupy szczyc\u0105ce si\u0119 pluralistyczn\u0105 struktur\u0105 przyw\u00f3dztwa, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c s\u0105 katastrof\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kenie, nie ma takiej metody, systemu ani struktury, kt\u00f3re mog\u0142yby zagwarantowa\u0107 pe\u0142n\u0105 ochron\u0119 i bezpiecze\u0144stwo ludu Bo\u017cego. W rzeczywisto\u015bci nie maj\u0105 one praktycznie \u017cadnego wp\u0142ywu na to, jak lud Bo\u017cy poradzi sobie w jakimkolwiek ruchu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To, czym b\u0119dzie grupa chrze\u015bcijan, czym jest grupa chrze\u015bcijan, czym ostatecznie stanie si\u0119 ten ruch, ma niewiele wsp\u00f3lnego z doktryn\u0105, struktur\u0105 organizacyjn\u0105 ani metod\u0105, wed\u0142ug kt\u00f3rej dzia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zasada funkcjonowania ruchu, jego rozw\u00f3j i przysz\u0142o\u015b\u0107 znajduje si\u0119 tylko w jednym miejscu, a mianowicie w ukrytych zakamarkach serca cz\u0142owieka, kt\u00f3ry kieruje t\u0105 grup\u0105. Na dobre lub na z\u0142e, to ukryte motywy jego serca decyduj\u0105 o tym, czym ten ruch si\u0119 stanie. Je\u015bli w sercu tego cz\u0142owieka czai si\u0119 tyran, grupa ta ostatecznie do\u015bwiadczy tyranii. Je\u015bli ten cz\u0142owiek ma w sobie z\u0142amane serce, wsp\u00f3\u0142czuj\u0105ce serce, z\u0142aman\u0105 wol\u0119&#8230; c\u00f3\u017c, ludzie b\u0119d\u0105 prawdopodobnie raczej bezpieczni.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">(Kolejnym wa\u017cnym czynnikiem b\u0119dzie to, co dzieje si\u0119 w ukrytych zakamarkach serc tych, kt\u00f3rzy za nim pod\u0105\u017caj\u0105!)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ken, to serce, motywy, cele i psychika przyw\u00f3dcy decyduj\u0105 o kierunku ruchu oraz bezpiecze\u0144stwie lub niebezpiecze\u0144stwie, w jakim \u017cyje lud Bo\u017cy. Doktryny i nauki maj\u0105 tutaj bardzo niewielkie znaczenie. Najbardziej podkre\u015blane doktryny i praktyki b\u0119d\u0105 w najlepszym razie odzwierciedla\u0107 psychik\u0119 danego cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chcia\u0142bym, aby\u015bcie wiedzieli, \u017ce wierz\u0119, i\u017c je\u015bli cz\u0142owiek zosta\u0142 naprawd\u0119 dotkni\u0119ty przez Pana, jego doktryny i nauki nie b\u0119d\u0105 generalnie odzwierciedla\u0107 jego w\u0142asnej natury, ale b\u0119d\u0105 prawdziwie i autentycznie odzwierciedla\u0107 to, jaki naprawd\u0119 jest prawdziwy i \u017bywy B\u00f3g.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To z\u0142amanie serce lub jego brak, to niesamowita g\u0142\u0119bia duchowa lub jej brak, s\u0105 niewidzialnymi nawigatorami ka\u017cdego ruchu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Niestety, nikt jeszcze nie wynalaz\u0142 licznika Geigera, kt\u00f3ry mo\u017cna by umie\u015bci\u0107 nad sercem cz\u0142owieka i uzyska\u0107 dobry odczyt tego, jakie naprawd\u0119 jest w \u015brodku. Tylko czas mo\u017ce to pokaza\u0107. A zazwyczaj potrzeba od dziesi\u0119ciu do dwunastu lat, \u017ceby si\u0119 o tym przekona\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>********<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jaki jest wi\u0119c tw\u00f3j wyb\u00f3r, Ken? Tw\u00f3j wyb\u00f3r to, czy zaryzykowa\u0107, czy nie. Czy jeste\u015b gotowy?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">We\u017amy na przyk\u0142ad 22-letniego m\u0142odego m\u0119\u017cczyzn\u0119. Oto m\u0142ody cz\u0142owiek, kt\u00f3ry chce sta\u0107 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 czego\u015b, czego prawdziwym autorem jest B\u00f3g. W pewnym momencie b\u0119dzie musia\u0142 zaryzykowa\u0107 i postawi\u0107 na cz\u0142owieka i ruch (wsp\u00f3lnot\u0119, zb\u00f3r, organizacj\u0119 parako\u015bcieln\u0105). Bez wzgl\u0119du na to, czym jest ten ruch, bez wzgl\u0119du na to, co m\u00f3wi ten cz\u0142owiek, ten m\u0142ody chrze\u015bcijanin ryzykuje dziesi\u0119\u0107 do dwunastu lat swojego \u017cycia. Mija dziesi\u0119\u0107 lub dwana\u015bcie lat i ma on teraz 32 lub 34 lata; powinien ju\u017c dobrze wiedzie\u0107, do jakiego ruchu do\u0142\u0105czy\u0142. By\u0107 mo\u017ce stoi teraz przed konieczno\u015bci\u0105 ponownego podj\u0119cia decyzji.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W twoim przypadku, Ken, musisz zdecydowa\u0107, czy twoje ryzyko op\u0142aci\u0142o si\u0119. Czy sta\u0142e\u015b si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 naprawd\u0119 wspania\u0142ego dzie\u0142a Boga? Je\u015bli odpowied\u017a brzmi \u201etak\u201d, to przypuszczam, \u017ce chcesz pozosta\u0107 z tymi lud\u017ami. Ale je\u015bli twoja gra zako\u0144czy\u0142a si\u0119 niepowodzeniem, musisz podj\u0105\u0107 nowe decyzje. Je\u015bli uwa\u017casz, \u017ce ryzykowne po\u015bwi\u0119cenie dziesi\u0119ciu lat swojego \u017cycia by\u0142o b\u0142\u0119dem, to prawdopodobnie powiniene\u015b opu\u015bci\u0107 t\u0119 grup\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ale Ken, oto prawdziwe sedno sprawy. Je\u015bli uwa\u017casz, \u017ce \u201ezmarnowa\u0142e\u015b\u201d dwana\u015bcie lat swojego \u017cycia, to czy fakt, \u017ce zaryzykowa\u0142e\u015b i (najwyra\u017aniej) przegra\u0142e\u015b, zniszczy\u0142o twoje \u017cycie?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ken, to ty podj\u0105\u0142e\u015b ryzyko. To ty podj\u0105\u0142e\u015b decyzj\u0119. Ken, to ty musisz ponie\u015b\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107. Je\u015bli by\u0142a to z\u0142a decyzja, nie mo\u017cesz wini\u0107 nikogo poza sob\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Uwa\u017cam, \u017ce chrze\u015bcijanin, kt\u00f3ry do\u0142\u0105czy\u0142 do najgorszej z mo\u017cliwych grup, je\u015bli z niej wyjdzie, powinien wykorzysta\u0107 to, czego si\u0119 nauczy\u0142, i traktowa\u0107 te lekcje jak z\u0142oto. Powinien wierzy\u0107, \u017ce te lekcje pochodzi\u0142y bezpo\u015brednio od Boga, \u017ce Pan mia\u0142 pi\u0119kny cel, pozwalaj\u0105c mu by\u0107 cz\u0119\u015bci\u0105 tej brzydkiej rzeczy. Powinien odej\u015b\u0107, wierz\u0105c, \u017ce nauczy\u0142 si\u0119 cennych lekcji, \u017ce Pan wykorzysta\u0142 i mo\u017ce wykorzysta\u0107 te lekcje, aby zmieni\u0107 jego \u017cycie. Ken, je\u015bli nie potrafisz spojrze\u0107 na swoje do\u015bwiadczenia z ostatnich lat w ten spos\u00f3b, to naprawd\u0119 masz k\u0142opoty. Wi\u0119ksze k\u0142opoty ni\u017c te, kt\u00f3re kiedykolwiek zada\u0142a ci ta grupa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u015bli jeste\u015b rozczarowany tym ruchem, je\u015bli dos\u0142ownie niszczy on twoje \u017cycie, to mo\u017ce dzieje si\u0119 tu co\u015b g\u0142\u0119bszego ni\u017c tylko oddanie \u017cycia przez dwudziestoletniego m\u0119\u017cczyzn\u0119 ruchowi. (Tymczasowe rozczarowanie spowodowane przez grup\u0119 to jedno. Trwa\u0142e zniszczenie oznacza co\u015b zupe\u0142nie innego. Szczerze m\u00f3wi\u0105c, bracie, my\u015bl\u0119, \u017ce gdyby tak si\u0119 sta\u0142o, to prawdopodobnie nigdy nie odni\u00f3s\u0142by\u015b sukcesu w znacznie bezpieczniejszym ruchu). Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry staje si\u0119 zgorzknia\u0142y, ma co\u015b nie tak z sercem. Ken, nie ma absolutnie nic, co powinno ci\u0119 zgorzknie\u0107. Absolutnie nic. Powiedzia\u0142bym wi\u0119c tobie lub ka\u017cdemu chrze\u015bcijaninowi, kt\u00f3ry do\u0142\u0105czy\u0142 do ruchu i czuje, \u017ce ten ruch nie pochodzi od Pana, \u017ce chrze\u015bcijanin musi bardzo dok\u0142adnie zbada\u0107 swoje serce.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jakie by\u0142y twoje sekretne, wewn\u0119trzne motywy, aby do\u0142\u0105czy\u0107 do tego ruchu? Jakie by\u0142y twoje ambicje? Co naprawd\u0119 by\u0142o w twoim sercu, czego nie pozwoli\u0142e\u015b us\u0142ysze\u0107 swojemu umys\u0142owi? Co naprawd\u0119 ci\u0119 rozczarowa\u0142o? Czy to, \u017ce ruch nie pochodzi\u0142 od Boga i teraz nigdy nie zostaniesz kr\u00f3lem, jak potajemnie mia\u0142e\u015b nadziej\u0119? Czy jeste\u015b zgorzknia\u0142y z tego powodu? Ken, pami\u0119taj, \u017ce nie tylko przyw\u00f3dcy s\u0105 podatni na zgni\u0142e serca i ukryte motywy. To dzia\u0142a w obie strony.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ken, jestem po twojej stronie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie sied\u017a ze zgorzknia\u0142ymi lud\u017ami, kt\u00f3rzy sp\u0119dz\u0105 reszt\u0119 \u017cycia analizuj\u0105c \u201eco posz\u0142o nie tak\u201d. Nie sied\u017a, wymy\u015blaj\u0105c teoretyczny spos\u00f3b na stworzenie ruchu, kt\u00f3ry nie pope\u0142ni b\u0142\u0119d\u00f3w poprzednich ruch\u00f3w. Powtarzam, Ken, to nie doktryna ani metoda tego ruchu, ale ilo\u015b\u0107 pracy, jak\u0105 B\u00f3g wykona\u0142 w sercach tych, kt\u00f3rzy przewodz\u0105, decyduje o przysz\u0142o\u015bci ka\u017cdego dzie\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, Ken, je\u015bli w p\u00f3\u017aniejszym \u017cyciu spr\u00f3bujesz poprowadzi\u0107 grup\u0119 ludzi, mog\u0119 niemal zagwarantowa\u0107, \u017ce w ci\u0105gu sze\u015bciu miesi\u0119cy od rozpocz\u0119cia przejdziesz jedn\u0105 z najwi\u0119kszych przemian teologicznych, jakich cz\u0142owiek mo\u017ce do\u015bwiadczy\u0107&#8230; nie wspominaj\u0105c ju\u017c o intensywnym kursie pokory, kt\u00f3ry otrzymasz. Z pewno\u015bci\u0105 b\u0119dziesz mia\u0142 wielk\u0105 pokus\u0119, aby zrobi\u0107 niekt\u00f3re z rzeczy, kt\u00f3rymi teraz pogardzasz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Niepowodzenia, kt\u00f3re obserwowali\u015bmy w naszym kraju w ci\u0105gu ostatnich kilku dekad, wynika\u0142y z ludzkich serc i s\u0142abego przygotowania. Gorycz nie wynika\u0142a z niesprawiedliwo\u015bci, jakiej do\u015bwiadczyli chrze\u015bcijanie, ale z niezdolno\u015bci serca do zaakceptowania tych trudno\u015bci i oddania tych tragicznych lat Panu. Je\u015bli twoje serce nie zostanie oczyszczone, w podobnych warunkach, jakich do\u015bwiadczyli twoi poprzedni przyw\u00f3dcy, pope\u0142nisz podobne grzechy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dzi\u0119kujcie Mu za to, przez co przeszli\u015bcie. Odejd\u017acie z rado\u015bci\u0105&#8230; wierz\u0105c, \u017ce te rzeczy zosta\u0142y wam dane przez suwerenn\u0105 r\u0119k\u0119 Boga. Dla waszego dobra.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>List 7<br>Drogi Kenie<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">By\u0107 mo\u017ce dochodz\u0119 do sedna sprawy. Ka\u017cdy z nas musi pod\u0105\u017ca\u0107 za swoim wewn\u0119trznym poczuciem Pana, kt\u00f3ry w nas mieszka.<br><br>Wywodzisz si\u0119 z ruchu, kt\u00f3ry uczy\u0142 ludzi, aby \u201ekonsultowali si\u0119 ze swoim prze\u0142o\u017conym\u201d. Jak ktokolwiek m\u00f3g\u0142 wywnioskowa\u0107 to z Pisma \u015awi\u0119tego? Z drugiej strony musz\u0119 pami\u0119ta\u0107, \u017ce zgodzi\u0142e\u015b si\u0119 na takie rozwi\u0105zanie, kiedy sta\u0142e\u015b si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 tego dzie\u0142a, podobnie jak setki innych os\u00f3b takich jak ty.<br><br>Nie musz\u0119 ci m\u00f3wi\u0107, \u017ce zawsze \u0142atwiej jest, gdy kto\u015b inny og\u0142asza, jaka jest wola Bo\u017ca dla twojego \u017cycia, ni\u017c gdy sam musisz j\u0105 odkry\u0107.<br><br>Dziel\u0119 si\u0119 z tob\u0105 moim w\u0142asnym do\u015bwiadczeniem z ostatnich trzydziestu lat. Wola Bo\u017ca nie zawsze by\u0142a \u0142atwa do poznania w moim \u017cyciu. Cz\u0119sto musia\u0142em czeka\u0107. Czeka\u0107 d\u0142ugo \u2013 znacznie d\u0142u\u017cej, ni\u017c bym sobie tego \u017cyczy\u0142 \u2013 aby pozna\u0107 Jego wol\u0119. Pr\u00f3bowa\u0142em s\u0142ucha\u0107 Jego g\u0142osu, ale s\u0142ysza\u0142em tylko echo ca\u0142kowitej ciszy. Przede wszystkim jednak musia\u0142em przebi\u0107 si\u0119 przez tysi\u0105ce ukrytych motyw\u00f3w mojego serca. Musia\u0142em zmierzy\u0107 si\u0119 ze wszystkimi logicznymi procesami my\u015blowymi, kt\u00f3re pojawi\u0142y si\u0119 w tej zniszczonej i upad\u0142ej rzeczy zwanej moim intelektem. Musia\u0142em przedrze\u0107 si\u0119 przez widma setek moich w\u0142asnych ambicji. Musia\u0142em po omacku szuka\u0107 jakiego\u015b sposobu \u2013 nie potrafi\u0119 powiedzie\u0107 jakiego \u2013 aby wej\u015b\u0107 w g\u0142\u0105b mojej duszy i tam czeka\u0107, a\u017c w ko\u0144cu zrozumiem by by\u0107 pos\u0142usznym.<br><br>Pan zasia\u0142 co\u015b g\u0142\u0119boko w tobie, Ken. Tw\u00f3j duch, wewn\u0119trzny g\u0142os Bo\u017cy, &nbsp;jest najwy\u017csz\u0105 rad\u0105 we wszech\u015bwiecie. Nigdy nie pozw\u00f3l, aby ta rada ust\u0105pi\u0142a miejsca jakiejkolwiek innej radzie. Nie, nie woli innego cz\u0142owieka. Ken, r\u00f3wnie\u017c nie swojej w\u0142asnej woli. Gdzie\u015b g\u0142\u0119boko w twoim duchu znajduje si\u0119 wola Boga.<br><br>Ken, przesta\u0144 s\u0142ucha\u0107 grzmi\u0105cych okrzyk\u00f3w swojej straszliwie logicznej logiki. Przekrocz i przejd\u017a ponad swoje uczucia. Przejd\u017a ponad swoje pragnienia i rozumowanie i odnajd\u017a na nowo swojego Boga. Najwy\u017cszy S\u0105d we wszech\u015bwiecie nadal znajduje si\u0119 w tobie. S\u0142uchaj. W ko\u0144cu us\u0142yszysz. A potem b\u0105d\u017a pos\u0142uszny. Jemu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Fragment pochodzi z ksi\u0105\u017cki Gene Edwardsa \u2013<br>\u201eLetters to a Devastated Christian\u201d 1984<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>List 6Drogi Kenie Chcia\u0142bym odnie\u015b\u0107 si\u0119 do komentarza cz\u0119sto wypowiadanego przez m\u0119\u017cczyzn na temat mechanizm\u00f3w kontroli i stabilizacji w ruchu religijnym. Zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce m\u0119\u017cczy\u017ani stoj\u0105cy na czele autorytarnych grup (i, szczerze m\u00f3wi\u0105c, jest to spostrze\u017cenie cz\u0119sto spotykane r\u00f3wnie\u017c w grupach nieautorytarnych) twierdz\u0105, \u017ce wi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 starszych (lider\u00f3w) i wsp\u00f3\u0142istnienie odmiennych pogl\u0105d\u00f3w w\u015br\u00f3d nich stanowi ochron\u0119 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1886,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[34],"tags":[],"class_list":["post-2437","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zdewastowane-chrzescijanstwo"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>List sz\u00f3sty i si\u00f3dmy -<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2437\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"List sz\u00f3sty i si\u00f3dmy -\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"List 6Drogi Kenie Chcia\u0142bym odnie\u015b\u0107 si\u0119 do komentarza cz\u0119sto wypowiadanego przez m\u0119\u017cczyzn na temat mechanizm\u00f3w kontroli i stabilizacji w ruchu religijnym. Zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce m\u0119\u017cczy\u017ani stoj\u0105cy na czele autorytarnych grup (i, szczerze m\u00f3wi\u0105c, jest to spostrze\u017cenie cz\u0119sto spotykane r\u00f3wnie\u017c w grupach nieautorytarnych) twierdz\u0105, \u017ce wi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 starszych (lider\u00f3w) i wsp\u00f3\u0142istnienie odmiennych pogl\u0105d\u00f3w w\u015br\u00f3d nich stanowi ochron\u0119 [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2437\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-03-07T07:28:54+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-03-07T07:33:50+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/5673232487a.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1005\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"350\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Andrzej z DG\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Andrzej z DG\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"11 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2437#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2437\"},\"author\":{\"name\":\"Andrzej z DG\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569\"},\"headline\":\"List sz\u00f3sty i si\u00f3dmy\",\"datePublished\":\"2026-03-07T07:28:54+00:00\",\"dateModified\":\"2026-03-07T07:33:50+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2437\"},\"wordCount\":2067,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2437#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/5673232487a.jpg\",\"articleSection\":[\"Zdewastowane chrze\u015bcija\u0144stwo\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2437#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2437\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2437\",\"name\":\"List sz\u00f3sty i si\u00f3dmy -\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2437#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2437#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/5673232487a.jpg\",\"datePublished\":\"2026-03-07T07:28:54+00:00\",\"dateModified\":\"2026-03-07T07:33:50+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2437#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2437\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2437#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/5673232487a.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/5673232487a.jpg\",\"width\":1005,\"height\":350},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2437#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"List sz\u00f3sty i si\u00f3dmy\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/\",\"name\":\"\",\"description\":\"Pozw&oacute;l, \u017ce zajm\u0119 Ci tylko kilka minut...\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569\",\"name\":\"Andrzej z DG\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Andrzej z DG\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"List sz\u00f3sty i si\u00f3dmy -","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2437","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"List sz\u00f3sty i si\u00f3dmy -","og_description":"List 6Drogi Kenie Chcia\u0142bym odnie\u015b\u0107 si\u0119 do komentarza cz\u0119sto wypowiadanego przez m\u0119\u017cczyzn na temat mechanizm\u00f3w kontroli i stabilizacji w ruchu religijnym. Zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce m\u0119\u017cczy\u017ani stoj\u0105cy na czele autorytarnych grup (i, szczerze m\u00f3wi\u0105c, jest to spostrze\u017cenie cz\u0119sto spotykane r\u00f3wnie\u017c w grupach nieautorytarnych) twierdz\u0105, \u017ce wi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 starszych (lider\u00f3w) i wsp\u00f3\u0142istnienie odmiennych pogl\u0105d\u00f3w w\u015br\u00f3d nich stanowi ochron\u0119 [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2437","article_published_time":"2026-03-07T07:28:54+00:00","article_modified_time":"2026-03-07T07:33:50+00:00","og_image":[{"width":1005,"height":350,"url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/5673232487a.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Andrzej z DG","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Andrzej z DG","Szacowany czas czytania":"11 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2437#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2437"},"author":{"name":"Andrzej z DG","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#\/schema\/person\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569"},"headline":"List sz\u00f3sty i si\u00f3dmy","datePublished":"2026-03-07T07:28:54+00:00","dateModified":"2026-03-07T07:33:50+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2437"},"wordCount":2067,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2437#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/5673232487a.jpg","articleSection":["Zdewastowane chrze\u015bcija\u0144stwo"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2437#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2437","url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2437","name":"List sz\u00f3sty i si\u00f3dmy -","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2437#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2437#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/5673232487a.jpg","datePublished":"2026-03-07T07:28:54+00:00","dateModified":"2026-03-07T07:33:50+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#\/schema\/person\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2437#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2437"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2437#primaryimage","url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/5673232487a.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/5673232487a.jpg","width":1005,"height":350},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2437#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"List sz\u00f3sty i si\u00f3dmy"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#website","url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/","name":"","description":"Pozw&oacute;l, \u017ce zajm\u0119 Ci tylko kilka minut...","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#\/schema\/person\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569","name":"Andrzej z DG","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g","caption":"Andrzej z DG"},"sameAs":["https:\/\/www.kilkaminut.pl"],"url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2437","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2437"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2437\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2440,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2437\/revisions\/2440"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1886"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2437"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2437"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2437"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}