{"id":2310,"date":"2026-01-24T03:58:52","date_gmt":"2026-01-24T03:58:52","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2310"},"modified":"2026-01-24T03:58:54","modified_gmt":"2026-01-24T03:58:54","slug":"william-tyndale","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2310","title":{"rendered":"William Tyndale"},"content":{"rendered":"\n

Ruch lollard\u00f3w by\u0142 pozornie t\u0142umiony, ale zawsze pozostawa\u0142y jego resztki i od czasu do czasu ludzie byli karani za spotykanie si\u0119 w celu czytania Pisma \u015awi\u0119tego. Nowa Nauka i Reformacja o\u017cywi\u0142y zainteresowanie s\u0142owem i w\u0142a\u015bnie nowy przek\u0142ad Biblii by\u0142 tym czynnikiem, kt\u00f3ry najpot\u0119\u017cniej przyczyni\u0142 si\u0119 do szerzenia powszechnego przebudzenia w\u015br\u00f3d ludzi. William Tyndale <\/strong>, kt\u00f3ry studiowa\u0142 w Oksfordzie i Cambridge i by\u0142 pod ogromnym wp\u0142ywem nauk Lutra, mia\u0142 zwyczaj dyskutowa\u0107 z duchownymi, kt\u00f3rzy przychodzili do domu, w kt\u00f3rym by\u0142 guwernerem, i pokazywa\u0107 im, jak bardzo b\u0142\u0105dz\u0105 w naukach Pisma \u015awi\u0119tego. Wywo\u0142a\u0142o to prze\u015bladowania, kt\u00f3re zmusi\u0142y go do opuszczenia kraju, ale widzia\u0142, \u017ce zapoznanie si\u0119 z Bibli\u0105 by\u0142o piln\u0105 potrzeb\u0105 ludzi i obieca\u0142, \u017ce \u201eje\u015bli B\u00f3g oszcz\u0119dzi jego \u017cycie, niebawem sprawi, \u017ce ch\u0142opcy pchaj\u0105cy p\u0142ug poznaj\u0105 Pisma lepiej ni\u017c duchowni, kt\u00f3rzy je przed nimi ukryli!\u201d <\/strong>\u017byj\u0105c na wygnaniu na starym kontynencie i \u201ep\u0142on\u0105c czu\u0142\u0105 trosk\u0105 i gorliwo\u015bci\u0105 ku swojemu krajowi, bada\u0142, jak wszelkimi mo\u017cliwymi sposobami doprowadzi\u0107 swoich rodak\u00f3w do tego samego zami\u0142owania i zrozumienia \u015bwi\u0119tego s\u0142owa i prawdy Bo\u017cej, jakie Pan da\u0142 jemu samemu\u201d. Pierwsze wydanie jego przek\u0142adu Nowego Testamentu ukaza\u0142o si\u0119 w 1525 roku, a po nim drugie, wydrukowane rok p\u00f3\u017aniej w Kolonii. <\/strong>Potem przysz\u0142a kolej na Pi\u0119cioksi\u0105g i inne cz\u0119\u015bci Starego Testamentu, przet\u0142umaczone w Antwerpii i Hamburgu, a tak\u017ce cz\u0119ste wydania Nowego Testamentu. Trudno\u015bci i niebezpiecze\u0144stwa zwi\u0105zane z dostarczaniem takiej ilo\u015bci tom\u00f3w do Anglii by\u0142y niemal tak wielkie, jak te, kt\u00f3re utrudnia\u0142y ich dystrybucj\u0119. Duchowni z ca\u0142ych si\u0142 sprzeciwiali si\u0119 nowemu przek\u0142adowi. Sir Thomas More by\u0142 tym, kt\u00f3ry ostro sprzeciwia\u0142 mu si\u0119 pisemnie. Chocia\u017c to t\u0142umaczenie bardziej ni\u017c jakiekolwiek inne wp\u0142yn\u0119\u0142o na Wersj\u0119 Autoryzowan\u0105 [AVKJV], kt\u00f3ra w istocie jest w du\u017cej cz\u0119\u015bci oparta na nim, pocz\u0105tkowo uznano je za pe\u0142ne b\u0142\u0119d\u00f3w. Wielkie protesty wywo\u0142a\u0142o u\u017cycie s\u0142owa \u201ekongregacja\u201d w miejsce \u201eko\u015bcio\u0142a\u201d; More powiedzia\u0142, \u017ce t\u0142umaczenie to jest tak pe\u0142ne b\u0142\u0119d\u00f3w, \u017ce \u201eom\u00f3wienie wszystkiego by\u0142oby braniem pod lup\u0119 ca\u0142ej ksi\u0105\u017cki\u201d, \u201eposzukiwanie jednego b\u0142\u0119du by\u0142oby jak badanie tego, gdzie znale\u017a\u0107 wod\u0119 w morzu\u201d.

Testamenty zosta\u0142y przemycone do Anglii, a stowarzyszenie o nazwie \u201eChrze\u015bcija\u0144scy Bracia\u201d przewozi\u0142o je przez kraj. Kupowano je wsz\u0119dzie i czytano z zapa\u0142em, wkr\u00f3tce znalaz\u0142y si\u0119 na uniwersytetach, gdzie tworzy\u0142y si\u0119 stowarzyszenia, maj\u0105ce na celu spotykanie si\u0119 i czytanie ich.<\/strong> Biskup Londynu bardzo wcze\u015bnie wyda\u0142 dekret zabraniaj\u0105cy ich, m\u00f3wi\u0105c: \u201ePrzy czym my, rozumiej\u0105c z relacji r\u00f3\u017cnych wiarygodnych os\u00f3b, a tak\u017ce z ewidentnego stanu rzeczy, \u017ce wiele dzieci niegodziwo\u015bci\u2026 za\u015blepionych skrajn\u0105 nikczemno\u015bci\u0105, b\u0142\u0105dz\u0105c z drogi prawdy i wiary katolickiej, podst\u0119pnie przet\u0142umaczy\u0142o Nowy Testament na nasz j\u0119zyk angielski\u2026. W t\u0142umaczeniu tym jest wiele ksi\u0105g napi\u0119tnowanych, niekt\u00f3re z przypisami, inne bez, zawieraj\u0105cych w j\u0119zyku angielskim t\u0119 zgubn\u0105 i najbardziej zara\u017aliw\u0105 trucizn\u0119 rozproszon\u0105 w ca\u0142ej naszej diecezji londy\u0144skiej w wielkiej liczbie, kt\u00f3ra\u2026 bez w\u0105tpienia zarazi i zainfekuje powierzone nam stado najbardziej \u015bmierteln\u0105 trucizn\u0105 i herezj\u0105\u2026<\/strong> nakazujemy, aby w ci\u0105gu trzydziestu dni\u2026 pod gro\u017ab\u0105 ekskomuniki i podejrzenia o herezj\u0119, przynie\u015bli i dostarczyli naszemu Generalnemu Wikariuszowi wszystkie te ksi\u0119gi co do jednej, kt\u00f3re zawieraj\u0105 t\u0142umaczenie Nowego Testamentu na j\u0119zyk angielski\u201d. Stwierdzi\u0142, \u017ce w tym t\u0142umaczeniu jest ponad dwa tysi\u0105ce herezji. Znaj\u0105c kupca o nazwisku Packington zwi\u0105zanego z dystrybucj\u0105, mia\u0142 nadziej\u0119, \u017ce za jego po\u015brednictwem zniszczy ksi\u0119gi, a oto relacja: \u201eBiskup, my\u015bl\u0105c, \u017ce chwyci\u0142 Pana Boga za nogi, podczas gdy w rzeczywisto\u015bci (jak my\u015bla\u0142 p\u00f3\u017aniej) wzi\u0105\u0142 diab\u0142a za pi\u0119\u015b\u0107 powiedzia\u0142: \u00bbSzanowny panie Packington, prosz\u0119 si\u0119 postara\u0107 je zdoby\u0107, a ja z ca\u0142ego serca zap\u0142ac\u0119 za nie, bez wzgl\u0119du na cen\u0119, poniewa\u017c ksi\u0105\u017cki te s\u0105 fa\u0142szywe i karygodne i z pewno\u015bci\u0105 zamierzam je wszystkie zniszczy\u0107 i spali\u0107 przy krzy\u017cu \u015bw. Paw\u0142a\u00ab\u201d. Ta transakcja zosta\u0142a zrealizowana i w ten spos\u00f3b zapewniono pieni\u0105dze na wydrukowanie znacznie wi\u0119kszej liczby Testament\u00f3w. <\/strong>Wi\u0119zie\u0144 oskar\u017cony o herezj\u0119, zapytany o to jak wspierany jest Tyndale i jego przyjaciele, powiedzia\u0142: \u201eTo biskup Londynu udzieli\u0142 nam pomocy, poniewa\u017c przekaza\u0142 nam du\u017co pieni\u0119dzy na spalenie Nowego Testamentu, i by\u0142 i jest nasz\u0105 jedyn\u0105 pomoc\u0105 i pociech\u0105\u201d. Przeprowadzono skrupulatne \u015bledztwo w sprawie zakazanych ksi\u0105g i wielu ludzi zosta\u0142o ukaranych grzywnami, uwi\u0119zionych lub skazanych na \u015bmier\u0107 za ich posiadanie. Odnotowano, \u017ce \u201ewiele os\u00f3b czytaj\u0105cych Nowy Testament udost\u0119pniony przez Tyndale\u2019a, kt\u00f3re wykryto, zosta\u0142o ukaranych\u2026 ale ich liczba wci\u0105\u017c codziennie wzrasta\u0142a\u201d.
<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Z pomoc\u0105 szpiega wys\u0142anego z Anglii, Tyndale zosta\u0142 ostatecznie schwytany, w Vilvoord w Belgii skazany, uduszony, a jego cia\u0142o spalone (1536). Ale jego praca zosta\u0142a wykonana, mia\u0142 sw\u00f3j dzielny udzia\u0142 z tymi wszystkimi, kt\u00f3rzy t\u0142umacz\u0105c i rozpowszechniaj\u0105c Bibli\u0119, praktykuj\u0105c i nauczaj\u0105c prawd, kt\u00f3re ona objawia, pomogli nie\u015b\u0107 ludziom poznanie Boga i wskazywa\u0107 im Drog\u0119 \u017bycia.<\/p>\n\n\n\n

W tym czasie w Anglii zachodzi\u0142y wielkie zmiany. W 1531 roku kr\u00f3l Henryk VIII zosta\u0142 uznany za Najwy\u017csz\u0105 G\u0142ow\u0119 Ko\u015bcio\u0142a anglika\u0144skiego, kt\u00f3ry tym sposobem zaj\u0105\u0142 miejsce Ko\u015bcio\u0142a rzymskiego, a miejsce papie\u017ca zaj\u0105\u0142 kr\u00f3l. Konflikt mi\u0119dzy papie\u017cem a kr\u00f3lem by\u0142 konfliktem mi\u0119dzy Ko\u015bcio\u0142em a pa\u0144stwem z jednej strony a pa\u0144stwem i Ko\u015bcio\u0142em z drugiej, mi\u0119dzy pogl\u0105dami papist\u00f3w i erastian *. Plan doprowadzenia do reformy przez wyniesienie w\u0142adzy cywilnej nad w\u0142adz\u0119 ko\u015bcieln\u0105 (erastianizm) zosta\u0142 ju\u017c wprowadzony w ko\u015bcio\u0142ach Brandenburgii i Saksonii. Cranmer uwa\u017ca\u0142, \u017ce jest to najlepszy kierunek, a Henryk VIII przyj\u0105\u0142 to jako swoj\u0105 polityk\u0119 w Anglii.

* Eriastianizm \u2013 koncepcja polityczna g\u0142osz\u0105ca zale\u017cno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a od pa\u0144stwa, kt\u00f3rej nazwa pochodzi od nazwiska Thomasa Erastusa (przyp. t\u0142umacza).

W roku \u015bmierci Tyndale\u2019a, jego przek\u0142ad Biblii, zrewidowany i zredagowany przez Milesa Coverdale’a na polecenie kr\u00f3la, zosta\u0142 obj\u0119ty kr\u00f3lewskim patronatem, nakazany jako podstawa wiary narodowej i umieszczony w ko\u015bcio\u0142ach w ca\u0142ym kraju. Ta przychylno\u015b\u0107 zosta\u0142a jednak wkr\u00f3tce wycofana. W 1543 roku zarz\u0105dzenie zatytu\u0142owane \u201eUstawa na rzecz rozwoju prawdziwej religii i zniesienia pozosta\u0142ych\u201d uchwali\u0142o, \u017ce \u201eWszelkie ksi\u0119gi Starego i Nowego Testamentu w j\u0119zyku angielskim, b\u0119d\u0105ce podst\u0119pnym, fa\u0142szywym i nieprawdziwym t\u0142umaczeniem Tyndale\u2019a, zostan\u0105 dobitnie i ca\u0142kowicie zniesione, wyt\u0119pione i zakazane do przechowywania lub u\u017cywania\u201d.<\/strong> Kary za niepos\u0142usze\u0144stwo by\u0142y bardzo surowe, sprowadzaj\u0105ce si\u0119 w niekt\u00f3rych przypadkach do do\u017cywotniego wi\u0119zienia. Mo\u017cna by\u0142o czyta\u0107 inne ksi\u0105\u017cki, ale odczyty Pisma \u015awi\u0119tego zosta\u0142y ograniczone do s\u0119dzi\u00f3w, szlachcic\u00f3w, kapitan\u00f3w i najwy\u017cszych s\u0119dzi\u00f3w, kt\u00f3rzy mogli czyta\u0107 Bibli\u0119 swoim rodzinom. \u201eKupcy mog\u0105 czyta\u0107 je na osobno\u015bci, dla siebie, ale \u017cadne kobiety, rzemie\u015blnicy, czeladnicy, dni\u00f3wkarze, s\u0142udzy ze stopniem dzier\u017cawcy lub ni\u017cszym, \u017caden rolnik ani robotnicy nie mog\u0105 w granicach kr\u00f3lestwa czyta\u0107 Biblii ani Nowego Testamentu w j\u0119zyku angielskim, ani sobie sami ani komukolwiek innemu, ani prywatnie ani publicznie\u201d<\/strong>. Szlachcianki lub damy mog\u0142y czyta\u0107 j\u0105 dla siebie. Kr\u00f3l o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce oczy\u015bci swoje kr\u00f3lestwo ze wszystkich tych ksi\u0105g straszliwymi i karnymi przepisami. Ale bez wzgl\u0119du na to, czy by\u0142o to dozwolone, czy zabronione, nie mo\u017cna by\u0142o teraz uniemo\u017cliwi\u0107 ludziom czytania Pisma \u015awi\u0119tego. Kiedy w Ko\u015bcio\u0142ach czytano je na g\u0142os, t\u0142umy przychodzi\u0142y s\u0142ucha\u0107; kiedy by\u0142o zakazane, podejmowano wszelkie ryzyko, aby je zdoby\u0107. Pewien robotnik zapisa\u0142 w swoim egzemplarzu Testamentu: \u201eNa wynalezieniu rzeczy, Oksford roku 1546, przywiezione do Seynbury przez Johna Darbyego, cena 14 pens\u00f3w. Kiedy opiekowa\u0142em si\u0119 owcami Pana Letymera kupi\u0142em t\u0119 ksi\u0119g\u0119 kiedy Testament by\u0142 zabroniony, aby pasterze nie mogli go czyta\u0107: modl\u0119 si\u0119 do Boga by zmieni\u0142 t\u0119 \u015blepot\u0119. Napisane przez Roberta Wyllyamsa, pasterza owiec na Wzg\u00f3rzu Seynbury\u201d.

Ludzie byli nauczani przez Moj\u017cesza i prorok\u00f3w, przez histori\u0119 i Psalmy, szczeg\u00f3lnie w Ewangeliach uczyli si\u0119 oni poznawa\u0107 Jezusa Chrystusa, a z List\u00f3w \u015bledzili konsekwencje Jego odkupie\u0144czego dzie\u0142a, i tak oto zosta\u0142 odmieniony ca\u0142y charakter narodu, poniewa\u017c w ka\u017cdym narodzie poziom sprawiedliwo\u015bci i wsp\u00f3\u0142czucia jest miar\u0105 tego w jakim stopniu ta ksi\u0119ga wp\u0142yn\u0119\u0142a na serca i umys\u0142y ludzi. W ci\u0105gu sze\u015bciu lat panowania Edwarda VI rz\u0105dz\u0105cy skierowali rozw\u00f3j Ko\u015bcio\u0142a Anglii, bardziej zdecydowanie ni\u017c wcze\u015bniej, ku protestantyzmowi, ale w ci\u0105gu nast\u0119pnych sze\u015bciu lat panowania kr\u00f3lowej Marii polityka ta zosta\u0142a odwr\u00f3cona, a Anglia wr\u00f3ci\u0142a do swojej lojalno\u015bci wobec papie\u017ca, otrzymuj\u0105c rozgrzeszenie za herezj\u0119 i schizm\u0119. Jednak tam, gdzie rz\u0105d by\u0142 uleg\u0142y, ludzie byli nieugi\u0119ci. \u017badne wysi\u0142ki nie mog\u0142y sk\u0142oni\u0107 ich do poddania si\u0119 praktykom wyra\u017anie sprzecznym ze s\u0142owem Bo\u017cym. W miastach i wsiach Anglii zosta\u0142y publicznie spalone setki ludzi, nie tylko tych wysoko postawionych, ale tak\u017ce spo\u015br\u00f3d najskromniejszych, zar\u00f3wno m\u0119\u017cczyzn, jak i kobiet. Cierpienia tych m\u0119czennik\u00f3w by\u0142y bardziej skuteczne w \u0142amaniu pot\u0119gi Rzymu ni\u017c polityka w\u0142adc\u00f3w czy argumenty duchownych. Te po\u017cary wci\u0105\u017c p\u0142on\u0105 w pami\u0119ci Anglik\u00f3w jak latarnie, ostrzegaj\u0105ce ich przed powrotem do systemu, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by przynie\u015b\u0107 takie w\u0142a\u015bnie owoce.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Fragment pochodzi z Ksi\u0105\u017cki \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 Pielgrzym\u201d \u2013
z rozdzia\u0142u XI Angielscy nonkonformi\u015bci 1525-1689<\/p>\n\n\n\n








<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ruch lollard\u00f3w by\u0142 pozornie t\u0142umiony, ale zawsze pozostawa\u0142y jego resztki i od czasu do czasu ludzie byli karani za spotykanie si\u0119 w celu czytania Pisma \u015awi\u0119tego. Nowa Nauka i Reformacja o\u017cywi\u0142y zainteresowanie s\u0142owem i w\u0142a\u015bnie nowy przek\u0142ad Biblii by\u0142 tym czynnikiem, kt\u00f3ry najpot\u0119\u017cniej przyczyni\u0142 si\u0119 do szerzenia powszechnego przebudzenia w\u015br\u00f3d ludzi. William Tyndale , kt\u00f3ry […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2311,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[33,31],"tags":[],"class_list":["post-2310","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-biblia","category-historia-chrzescijanstwa"],"yoast_head":"\nWilliam Tyndale -<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2310\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"William Tyndale -\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ruch lollard\u00f3w by\u0142 pozornie t\u0142umiony, ale zawsze pozostawa\u0142y jego resztki i od czasu do czasu ludzie byli karani za spotykanie si\u0119 w celu czytania Pisma \u015awi\u0119tego. Nowa Nauka i Reformacja o\u017cywi\u0142y zainteresowanie s\u0142owem i w\u0142a\u015bnie nowy przek\u0142ad Biblii by\u0142 tym czynnikiem, kt\u00f3ry najpot\u0119\u017cniej przyczyni\u0142 si\u0119 do szerzenia powszechnego przebudzenia w\u015br\u00f3d ludzi. William Tyndale , kt\u00f3ry […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2310\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-01-24T03:58:52+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-01-24T03:58:54+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/65638.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1950\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"397\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Andrzej z DG\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Andrzej z DG\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2310#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2310\"},\"author\":{\"name\":\"Andrzej z DG\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569\"},\"headline\":\"William Tyndale\",\"datePublished\":\"2026-01-24T03:58:52+00:00\",\"dateModified\":\"2026-01-24T03:58:54+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2310\"},\"wordCount\":1687,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2310#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/65638.jpg\",\"articleSection\":[\"BIBLIA\",\"Ko\u015bci\u00f3\u0142 Pielgrzym\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2310#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2310\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2310\",\"name\":\"William Tyndale -\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2310#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2310#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/65638.jpg\",\"datePublished\":\"2026-01-24T03:58:52+00:00\",\"dateModified\":\"2026-01-24T03:58:54+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2310#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2310\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2310#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/65638.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/65638.jpg\",\"width\":1950,\"height\":397},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2310#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"William Tyndale\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/\",\"name\":\"\",\"description\":\"Pozwól, \u017ce zajm\u0119 Ci tylko kilka minut...\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569\",\"name\":\"Andrzej z DG\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Andrzej z DG\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"William Tyndale -","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2310","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"William Tyndale -","og_description":"Ruch lollard\u00f3w by\u0142 pozornie t\u0142umiony, ale zawsze pozostawa\u0142y jego resztki i od czasu do czasu ludzie byli karani za spotykanie si\u0119 w celu czytania Pisma \u015awi\u0119tego. Nowa Nauka i Reformacja o\u017cywi\u0142y zainteresowanie s\u0142owem i w\u0142a\u015bnie nowy przek\u0142ad Biblii by\u0142 tym czynnikiem, kt\u00f3ry najpot\u0119\u017cniej przyczyni\u0142 si\u0119 do szerzenia powszechnego przebudzenia w\u015br\u00f3d ludzi. William Tyndale , kt\u00f3ry […]","og_url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2310","article_published_time":"2026-01-24T03:58:52+00:00","article_modified_time":"2026-01-24T03:58:54+00:00","og_image":[{"width":1950,"height":397,"url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/65638.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Andrzej z DG","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Andrzej z DG","Szacowany czas czytania":"9 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2310#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2310"},"author":{"name":"Andrzej z DG","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#\/schema\/person\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569"},"headline":"William Tyndale","datePublished":"2026-01-24T03:58:52+00:00","dateModified":"2026-01-24T03:58:54+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2310"},"wordCount":1687,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2310#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/65638.jpg","articleSection":["BIBLIA","Ko\u015bci\u00f3\u0142 Pielgrzym"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2310#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2310","url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2310","name":"William Tyndale -","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2310#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2310#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/65638.jpg","datePublished":"2026-01-24T03:58:52+00:00","dateModified":"2026-01-24T03:58:54+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#\/schema\/person\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2310#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2310"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2310#primaryimage","url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/65638.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/65638.jpg","width":1950,"height":397},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2310#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"William Tyndale"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#website","url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/","name":"","description":"Pozwól, \u017ce zajm\u0119 Ci tylko kilka minut...","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#\/schema\/person\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569","name":"Andrzej z DG","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g","caption":"Andrzej z DG"},"sameAs":["https:\/\/www.kilkaminut.pl"],"url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2310","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2310"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2310\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2313,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2310\/revisions\/2313"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2311"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2310"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2310"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2310"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}