{"id":2055,"date":"2025-12-14T07:52:34","date_gmt":"2025-12-14T07:52:34","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2055"},"modified":"2025-12-17T17:56:47","modified_gmt":"2025-12-17T17:56:47","slug":"jak-ewangelizowac-swiat-w-stylu-pierwszego-wieku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2055","title":{"rendered":"Jak ewangelizowa\u0107 \u015bwiat w stylu pierwszego wieku?"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Rozdzia\u0142 dziewi\u0105ty<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zadajmy sobie pytanie; w jaki spos\u00f3b ludzie w dawnych czasach ewangelizowali \u015bwiat?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Za\u0142o\u017cyciele ko\u015bcio\u0142\u00f3w zak\u0142adali po jednym ko\u015bciele w ka\u017cdym mie\u015bcie. Grupa ludzi, licz\u0105ca od dwudziestu pi\u0119ciu do stu os\u00f3b, zbiera\u0142a si\u0119, aby tworzy\u0107 eklezj\u0119. Byli oni eklezj\u0105 przez ca\u0142\u0105 dob\u0119. Nast\u0119pnie za\u0142o\u017cyciel ko\u015bcio\u0142a wyje\u017cd\u017ca\u0142 do innego miasta, a nawet do innej prowincji lub innego kraju. Powraca\u0142 do tej eklezji na kr\u00f3tki czas, aby pomaga\u0107 jej i dodawa\u0107 otuchy. To wszystko. To wszystko!&nbsp; Natomiast wszystkiego, co robimy dzisiaj,&nbsp; nie obejmuje powy\u017cszy akapit&#8230; i nie jest skoncentrowane na eklezji&#8230; i nie jest uzasadnione&nbsp; Pismem \u015awi\u0119tym.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W ten spos\u00f3b ewangelizowali w stylu pierwszego wieku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W przypadku Paw\u0142a, to w podesz\u0142ym wieku zgromadzi\u0142 on o\u015bmiu m\u0119\u017cczyzn, aby go zast\u0105pili, a ca\u0142kowite osi\u0105gni\u0119cia Paw\u0142a: to&nbsp; oko\u0142o tuzina ko\u015bcio\u0142\u00f3w i&nbsp; o\u015bmiu m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn, kt\u00f3rzy stali si\u0119 za\u0142o\u017cycielami ko\u015bcio\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To nie jest spos\u00f3b my\u015blenia, kt\u00f3ry opanowuje Europ\u0119 Wschodni\u0105!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Por\u00f3wnajmy scenariusz z pierwszego wieku z mentalno\u015bci\u0105 ostatnich pi\u0119ciuset lat. T\u0105, kt\u00f3ra w\u0142a\u015bnie dotar\u0142a do miast za po\u015brednictwem Ameryki.&nbsp; Umys\u0142, kt\u00f3ry zalewa Europ\u0119 Wschodni\u0105, my\u015bli w ten spos\u00f3b: buduj [budynki ko\u015bcielne], szko\u0142y biblijne i seminaria i utrzymuj je ogromnym kosztem. Wy\u015blij absolwent\u00f3w, aby zgromadzili grup\u0119 ludzi, usadzili lud Bo\u017cy w rz\u0119dach itp., a nast\u0119pnie zebrali wystarczaj\u0105c\u0105 ilo\u015b\u0107 pieni\u0119dzy na budow\u0119 ko\u015bcio\u0142a. Zad\u0142u\u017ccie si\u0119 na trzydzie\u015bci lat. Zad\u0142u\u017c si\u0119 na trzydzie\u015bci lat. W mi\u0119dzyczasie ka\u017c milcz\u0105cej wsp\u00f3lnocie pogr\u0105\u017cy\u0107 si\u0119 w bezdennym zapomnieniu. Powtarzaj to w k\u00f3\u0142ko, a\u017c do dnia, w kt\u00f3rym wszyscy [duchowo] wygin\u0105. A potem wezwij kolejnego kaznodziej\u0119, \u017ceby zrobi\u0142 to samo!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Albo za\u0142\u00f3\u017c organizacj\u0119 para-ko\u015bcieln\u0105, czerp fundusze z wy\u017cej wymienionych ko\u015bcio\u0142\u00f3w, zalej planet\u0119 ewangelizacj\u0105, ale nigdy nie spotkasz si\u0119 z eklezj\u0105&#8230; ca\u0142y czas wiedz\u0105c w g\u0142\u0119bi serca, \u017ce je\u015bli twoi nawr\u00f3ceni do\u0142\u0105cz\u0105 do ko\u015bcio\u0142\u00f3w, kt\u00f3re wspieraj\u0105 ci\u0119 finansowo, ci nowi nawr\u00f3ceni b\u0119d\u0105 siedzie\u0107&nbsp; w ko\u015bcielnych \u0142awkach [mo\u017ce nawet ta\u0144czy\u0107] i umr\u0105 duchowo.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aha, i nigdy nie licz, ilu z twojej fantastycznej liczby nawr\u00f3conych ostatecznie pod\u0105\u017ca za Chrystusem przez d\u0142ugi czas. I nigdy, przenigdy nie licz, ilu z nich \u201echodzi do ko\u015bcio\u0142a\u201d w ka\u017cd\u0105 niedziel\u0119 do ko\u0144ca \u017cycia. Poniewa\u017c liczba ta by\u0142aby niesko\u0144czenie ma\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czy mog\u0119 przedstawi\u0107 pewn\u0105 sugesti\u0119 tym ko\u015bcio\u0142om i organizacjom para-ko\u015bcielnym, a tak\u017ce wszystkim radom misyjnym i zachodnim misjonarzom? Do wszystkich: zrezygnujcie z tego! To nie dzia\u0142a. By\u0107 mo\u017ce uratuje to przed piek\u0142em&#8230; by\u0107 mo\u017ce! Ale nie ustanowi kr\u00f3lestwa Bo\u017cego \u201cw\u015br\u00f3d was\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Powr\u00f3\u0107my do zasad naszych ojc\u00f3w za\u0142o\u017cycieli.&nbsp; Je\u015bli tego nie zrobimy, nie pytajmy ju\u017c nigdy wi\u0119cej: \u201eCo dolega chrze\u015bcija\u0144stwu?\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u0142uchaj, drogi czytelniku, kimkolwiek jeste\u015b&#8230; taki wsp\u00f3\u0142czesny ko\u015bci\u00f3\u0142 jest nieciekawy. Ot\u0119piaj\u0105cy i zb\u0119dny. I, c\u00f3\u017c, niemal nieistotny. Tak by\u0142o. Tak jest. Tak b\u0119dzie. Jest w [przestrzeni duchowej] nieistotny&nbsp; od siedemnastu wiek\u00f3w. I pozostanie pozbawiony zainteresowania. By\u0107 mo\u017ce w ka\u017cdym pokoleniu pojawi\u0105 si\u0119 drobne kosmetyczne zmiany. By\u0107 mo\u017ce pojawi si\u0119 trubadur, g\u0142osz\u0105cy: \u201eB\u00f3g zamierza uczyni\u0107 co\u015b nowego w ko\u015bcio\u0142ach\u201d. Albo \u201eNadchodzi przebudzenie\u201d. Albo \u201eWidz\u0119 zach\u0119caj\u0105ce znaki!\u201d. C\u00f3\u017c, takie g\u0142osy b\u0119dziesz s\u0142ysza\u0142 przez ca\u0142e swoje chrze\u015bcija\u0144skie \u017cycie. Ja po raz pierwszy us\u0142ysza\u0142em takie s\u0142owa w wieku pi\u0119ciu lat!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wielu ludzi sp\u0119dzi\u0142o pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat w s\u0142u\u017cbie, powtarzaj\u0105c codziennie te same s\u0142owa. Przez pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat. W rzeczywisto\u015bci mo\u017cna zrobi\u0107 karier\u0119, m\u00f3wi\u0105c: \u201cNadchodzi przebudzenie\u201d i \u201eB\u00f3g zamierza wstrz\u0105sn\u0105\u0107 zorganizowanym ko\u015bcio\u0142em\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cz\u0142owiek mo\u017ce sp\u0119dzi\u0107 \u017cycie na poszukiwaniu innowacji, poprawek, dodatk\u00f3w i nowych, b\u0142yskotliwych pomys\u0142\u00f3w. Ale ostatecznie wszyscy nadal b\u0119dziecie siedzie\u0107 w r\u00f3wnych rz\u0119dach \u0142awek, patrz\u0105c przed siebie na kaznodziej\u0119 stoj\u0105cego za kazalnic\u0105. I w ko\u0144cu spotkania w tym ko\u015bciele, niezale\u017cnie od kosmetycznych zmian i sztuczek, stan\u0105 si\u0119 beznadziejne.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A organizacje para-ko\u015bcielne?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie potrzebujemy zmian. Potrzebna jest ca\u0142kowita przemiana. Potem musi nast\u0105pi\u0107 zupe\u0142nie nowy pocz\u0105tek. Powiem wam, co mnie przera\u017ca. Tradycyjne ko\u015bcio\u0142y odkry\u0142y s\u0142owo \u201eza\u0142o\u017cyciel ko\u015bcio\u0142a\u201d. To mnie przera\u017ca.<br><br>Najbardziej przera\u017caj\u0105ce w moich obawach jest to, \u017ce s\u0142owo to jest u\u017cywane w kontek\u015bcie \u201emisji zagranicznych\u201d. Obecnie mamy ameryka\u0144skich i brytyjskich misjonarzy wyje\u017cd\u017caj\u0105cych do innych kraj\u00f3w, aby \u201ezak\u0142ada\u0107 ko\u015bcio\u0142y\u201d. My (obcokrajowcy) przybywamy do miasta z nasz\u0105 angielsko -ameryka\u0144sk\u0105 mentalno\u015bci\u0105, ameryka\u0144sk\u0105 kultur\u0105, ameryka\u0144sk\u0105 praktyk\u0105 \u201eko\u015bcieln\u0105\u201d&#8230; i pi\u0119ciusetletni\u0105 tradycj\u0105 niedzielnych porannych nabo\u017ce\u0144stw: l\u0105dujemy na \u201epolu misyjnym\u201d&#8230; z \u201eamerykanizacj\u0105\u201d wyciekaj\u0105c\u0105 z ka\u017cdego poru naszego cia\u0142a. Co tworz\u0105 ci \u201eameryka\u0144scy za\u0142o\u017cyciele ko\u015bcio\u0142\u00f3w\u201d? Ameryka\u0144skie ko\u015bcio\u0142y, oto co! T\u0119 sam\u0105 niejadaln\u0105 potraw\u0119, kt\u00f3r\u0105 jedli\u015bmy przez pi\u0119\u0107set lat! Jeste\u015bmy zdeterminowani, aby wam to poda\u0107. Mamy ameryka\u0144skich zak\u0142adaczy ko\u015bcio\u0142\u00f3w, kt\u00f3rzy podr\u00f3\u017cuj\u0105 po ca\u0142ym \u015bwiecie, zak\u0142adaj\u0105c ko\u015bcio\u0142y wed\u0142ug modelu wymy\u015blonego przez Jana Kalwina 450 lat temu. Robimy to podczas nabo\u017ce\u0144stw w takich miejscach jak Albania!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pomy\u015blcie o tym:&nbsp; My odkryli\u015bmy now\u0105 ods\u0142on\u0119 \u201eza\u0142o\u017cyciela ko\u015bcio\u0142a\u201d. Ale to nadal jest tylko poj\u0119cie. Nic innego si\u0119 nie zmieni\u0142o. \u201eZa\u0142o\u017cyciel [planista] ko\u015bcio\u0142a\u201d nie wnosi nic nowego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nadal wygl\u0105da to mniej wi\u0119cej tak:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201eSied\u017acie w rz\u0119dach i s\u0142uchajcie mnie, gdy g\u0142osz\u0119 wam kazania. Ja [lub specjalna grupa] wybieram pie\u015bni. Wy \u015bpiewacie to, co wam ka\u017cemy. Opowiadam wam historie z mojego \u017cycia (lub historie zaczerpni\u0119te z ksi\u0105\u017cki z kazaniami). Mamy szk\u00f3\u0142k\u0119 niedzieln\u0105. Mamy zaj\u0119cia z Biblii. B\u0119dziemy organizowa\u0107 spotkania modlitewne, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 jeszcze bardziej straszne ni\u017c nasze nabo\u017ce\u0144stwa. Zbudujemy ko\u015bci\u00f3\u0142 taki sam, jak ten zbudowany przez naszego kochanego ojca za\u0142o\u017cyciela. A gdy za pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat umr\u0119, tak samo jak wy.&nbsp; Nic si\u0119 nie zmieni. Wasze dzieci zaprosz\u0105 tu kogo\u015b innego, aby wam g\u0142osi\u0142 kazania, a on b\u0119dzie robi\u0142 to samo, co ja&#8230; przez kolejne pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat!\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">I ten \u017ca\u0142osny cykl amerykanizacji ko\u015bcio\u0142a b\u0119dzie trwa\u0142, a\u017c ziemia \u201czostanie zwini\u0119ta\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zastanawiamy si\u0119, dlaczego ko\u015bci\u00f3\u0142 jest tak martwy? Ta praktyka w stylu reformacji go zabija! Jest to praktyka ko\u015bcielna, kt\u00f3ra wyros\u0142a z epoki, kt\u00f3ra wci\u0105\u017c pr\u00f3bowa\u0142a uwolni\u0107 si\u0119 od mentalno\u015bci ciemnych wiek\u00f3w!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Powy\u017csza mentalno\u015b\u0107 prawdopodobnie nie mo\u017ce zosta\u0107 zmieniona. Nie jest to kwestia tego, \u017ce nasze dzisiejsze ko\u015bcio\u0142y dokonuj\u0105 tu i \u00f3wdzie niewielkich korekt, zmieniaj\u0105c to i owo. Ca\u0142a mentalno\u015b\u0107 musi odej\u015b\u0107! Oznacza to gwa\u0142town\u0105 zmian\u0119 w naszym wn\u0119trzu&#8230; tak\u0105, kt\u00f3ra wymaga wstrz\u0105\u015bni\u0119cia fundamentami wszystkiego, co praktykujemy i co nazywamy \u201eko\u015bcio\u0142em\u201d!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00f3wi\u0105c pro\u015bciej: musimy porzuci\u0107 spos\u00f3b, w jaki postrzegamy praktykowanie naszej wiary! Nie nasz\u0105 wiar\u0119. Nie Pismo \u015awi\u0119te. Nawet nie teologi\u0119 reformowan\u0105. Raczej nasz\u0105 mentalno\u015b\u0107. I nasze praktyki!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u015bli uwa\u017casz, \u017ce b\u0119dzie to \u0142atwe, pos\u0142uchaj tego:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Historycy twierdz\u0105, \u017ce spos\u00f3b my\u015blenia cz\u0142owieka Zachodu zmieni\u0142 si\u0119 tylko trzy razy w ca\u0142ej historii zachodniej cywilizacji!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Za ka\u017cdym razem, gdy zmienia\u0142 si\u0119 spos\u00f3b my\u015blenia cz\u0142owieka Zachodu, zmiana ta trwa\u0142a oko\u0142o dw\u00f3ch do trzystu lat. Oznacza to, \u017ce je\u015bli zaczniemy dzisiaj, Ko\u015bci\u00f3\u0142 jako ca\u0142o\u015b\u0107 do\u015bwiadczy znacz\u0105cej zmiany dopiero za oko\u0142o trzysta lat!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00f3\u017c, zacznijmy wi\u0119c!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ksi\u0105\u017cka ta nie sugeruje ani nie proponuje, \u017ce wszyscy dokonaj\u0105 tej radykalnej zmiany. Zak\u0142ada ona, \u017ce wszystko pozostanie w zasadzie takie, jak jest. Ksi\u0105\u017cka ta akceptuje status quo; nie kwestionuje go.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ale&#8230; jest kilku wierz\u0105cych, kt\u00f3rzy nie chc\u0105 czeka\u0107 trzysta lat! By\u0107 mo\u017ce garstka z nich b\u0119dzie chcia\u0142a zacz\u0105\u0107 od nowa, od podstaw. Je\u015bli jeste\u015b jednym z nich, ta ksi\u0105\u017cka stanowi dla ciebie wyzwanie. A \u201eJak si\u0119 spotka\u0107\u201d s\u0142u\u017cy jako przewodnik! Pami\u0119taj tylko, \u017ce wyp\u0142yniesz na wody prawie ca\u0142kowicie nieznane i rzadko \u017ceglowane. Mam nadziej\u0119, \u017ce znajdzie si\u0119 kilka os\u00f3b w Anglii, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Australii i Nowej Zelandii, kt\u00f3re zdecyduj\u0105 si\u0119 na ten krok. Desperacko potrzebujemy zmian na Zachodzie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie zaszkodzi\u0142oby te\u017c, gdyby kilka g\u0142os\u00f3w spo\u015br\u00f3d nas, Amerykan\u00f3w, protestowa\u0142o przeciwko temu, co obecnie robimy w Europie Wschodniej (i co ju\u017c zrobili\u015bmy w Azji, Ameryce Po\u0142udniowej, Afryce itp.).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jednak\u017ce, mimo \u017ce Zach\u00f3d musi si\u0119 zmieni\u0107 i zaprzesta\u0107 eksportowania \u015bmierci oraz szerzenia swojej kultury, m\u0142odzi chrze\u015bcija\u0144scy pracownicy z pozosta\u0142ych cz\u0119\u015bci \u015bwiata musz\u0105 (1) odrzuci\u0107 westernizacj\u0119 i amerykanizacj\u0119 swoich ko\u015bcio\u0142\u00f3w oraz amerykanizuj\u0105ce podej\u015bcie organizacji para-ko\u015bcielnych&#8230; i by\u0107 mo\u017ce skonfrontowa\u0107 si\u0119 z nimi w ich najs\u0142abszym punkcie&#8230; w g\u0142\u0119bi duszy nie dbaj\u0105 one tak naprawd\u0119 o eklezj\u0119, ani nawet o tradycyjne ko\u015bcio\u0142y; s\u0105 oni samowystarczaln\u0105, niebiblijn\u0105 form\u0105 \u017cycia. (2) Musicie zacz\u0105\u0107 budowa\u0107 zupe\u0142nie now\u0105, organiczn\u0105, oddoln\u0105 form\u0119 \u017cycia ko\u015bcielnego. Poka\u017ccie Zachodowi, dajcie przyk\u0142ad nam, Amerykanom, jak to si\u0119 robi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A mo\u017ce przyjmiecie ameryka\u0144ski spos\u00f3b my\u015blenia chrze\u015bcijan ewangelicznych?<br><br>Ameryka\u0144ski spos\u00f3b my\u015blenia chrze\u015bcijan ewangelicznych to kultura sama w sobie. Nie jest to kultura organiczna, oddolna, odzwierciedlaj\u0105ca wyraz naszej wiary zrodzonej z matrycy naszej ziemi [Angielskie &#8222;matrix of our soil&#8221; oznacza \u015brodowisko w kt\u00f3rym wszystko co jest w glebie naturalnie oddzia\u0142uje na siebie], ale sztuczna, stworzona przez cz\u0142owieka, sztywna, ograniczaj\u0105ca, kr\u0119puj\u0105ca subkultura, kt\u00f3ra ewoluowa\u0142a przez dwie\u015bcie lat tradycji. Nie \u201epasuje\u201d do nikogo&#8230; nie jest rodzima dla \u017cadnej kultury. Jest to ameryka\u0144ska wersja 500 lat tradycyjnych rytua\u0142\u00f3w protestanckich.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Amerykan\u00f3w trzeba uczy\u0107&#8230; a nie na\u015bladowa\u0107. Nie mamy poj\u0119cia o \u017cyciu eklezji. Znamy tylko agresywne, ofensywne, mia\u017cd\u017c\u0105ce, p\u0142ytkie techniki sprzeda\u017cy. Je\u015bli chodzi o serce Boga \u2013 pi\u0119kn\u0105 oblubienic\u0119 \u2013 my, Amerykanie, jeste\u015bmy \u015blepi na jedno oko, a drugim nie widzimy. Jeste\u015bmy g\u0142usi na jedno ucho a drugim nie s\u0142yszmy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chcecie nas na\u015bladowa\u0107?&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u015bli tak, to zas\u0142ugujecie na to, co was czeka!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Albania! Rumunia, Czechy i Polska. Bu\u0142garia. Miejmy nadziej\u0119, \u017ce spo\u015br\u00f3d was znajd\u0105 si\u0119 tacy, kt\u00f3rzy wyp\u0142yn\u0105 pod wiatr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u017bywy, oddychaj\u0105cy przyk\u0142ad tego, czym jest eklezja i jak nasze spotkania wyra\u017caj\u0105 nasz\u0105 wiar\u0119&#8230; taka deklaracja jest bardzo potrzebna. Stoicie u progu nowej ery w historii chrze\u015bcija\u0144stwa waszego kraju. Nie patrzcie na nas. We\u017acie gar\u015b\u0107 swojej rodzimej ziemi. To w\u0142a\u015bnie ta ziemia zawiera wasz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">By\u0107 mo\u017ce, powracaj\u0105c do sposob\u00f3w dzia\u0142ania naszych ojc\u00f3w za\u0142o\u017cycieli, nie b\u0119dziemy ewangelizowa\u0107 \u015bwiata w ci\u0105gu jednego pokolenia! Ale b\u0119dziemy ewangelizowa\u0107 \u015bwiat prawdziw\u0105 istot\u0105 naszej wiary!&#8230; Czym ona jest? Pi\u0119kn\u0105 dziewczyn\u0105 o imieniu Ecclesia!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Powy\u017cszy rozdzia\u0142 pochodzi z ksi\u0105\u017cki Gene Edwardsa \u2013<br>\u201eThe Americanization of Christianity\u201d 1993<br>Wydanie pierwsze (preprint)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rozdzia\u0142 dziewi\u0105ty Zadajmy sobie pytanie; w jaki spos\u00f3b ludzie w dawnych czasach ewangelizowali \u015bwiat? Za\u0142o\u017cyciele ko\u015bcio\u0142\u00f3w zak\u0142adali po jednym ko\u015bciele w ka\u017cdym mie\u015bcie. Grupa ludzi, licz\u0105ca od dwudziestu pi\u0119ciu do stu os\u00f3b, zbiera\u0142a si\u0119, aby tworzy\u0107 eklezj\u0119. Byli oni eklezj\u0105 przez ca\u0142\u0105 dob\u0119. Nast\u0119pnie za\u0142o\u017cyciel ko\u015bcio\u0142a wyje\u017cd\u017ca\u0142 do innego miasta, a nawet do innej prowincji [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1584,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[34],"tags":[],"class_list":["post-2055","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zdewastowane-chrzescijanstwo"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Jak ewangelizowa\u0107 \u015bwiat w stylu pierwszego wieku? -<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2055\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Jak ewangelizowa\u0107 \u015bwiat w stylu pierwszego wieku? -\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Rozdzia\u0142 dziewi\u0105ty Zadajmy sobie pytanie; w jaki spos\u00f3b ludzie w dawnych czasach ewangelizowali \u015bwiat? Za\u0142o\u017cyciele ko\u015bcio\u0142\u00f3w zak\u0142adali po jednym ko\u015bciele w ka\u017cdym mie\u015bcie. Grupa ludzi, licz\u0105ca od dwudziestu pi\u0119ciu do stu os\u00f3b, zbiera\u0142a si\u0119, aby tworzy\u0107 eklezj\u0119. Byli oni eklezj\u0105 przez ca\u0142\u0105 dob\u0119. Nast\u0119pnie za\u0142o\u017cyciel ko\u015bcio\u0142a wyje\u017cd\u017ca\u0142 do innego miasta, a nawet do innej prowincji [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2055\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-12-14T07:52:34+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-12-17T17:56:47+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/9573572834a.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1256\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"391\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Andrzej z DG\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Andrzej z DG\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2055#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2055\"},\"author\":{\"name\":\"Andrzej z DG\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569\"},\"headline\":\"Jak ewangelizowa\u0107 \u015bwiat w stylu pierwszego wieku?\",\"datePublished\":\"2025-12-14T07:52:34+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-17T17:56:47+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2055\"},\"wordCount\":1978,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2055#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/10\\\/9573572834a.jpg\",\"articleSection\":[\"Zdewastowane chrze\u015bcija\u0144stwo\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2055#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2055\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2055\",\"name\":\"Jak ewangelizowa\u0107 \u015bwiat w stylu pierwszego wieku? -\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2055#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2055#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/10\\\/9573572834a.jpg\",\"datePublished\":\"2025-12-14T07:52:34+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-17T17:56:47+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2055#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2055\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2055#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/10\\\/9573572834a.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/10\\\/9573572834a.jpg\",\"width\":1256,\"height\":391},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=2055#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Jak ewangelizowa\u0107 \u015bwiat w stylu pierwszego wieku?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/\",\"name\":\"\",\"description\":\"Pozw&oacute;l, \u017ce zajm\u0119 Ci tylko kilka minut...\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569\",\"name\":\"Andrzej z DG\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Andrzej z DG\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Jak ewangelizowa\u0107 \u015bwiat w stylu pierwszego wieku? -","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2055","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Jak ewangelizowa\u0107 \u015bwiat w stylu pierwszego wieku? -","og_description":"Rozdzia\u0142 dziewi\u0105ty Zadajmy sobie pytanie; w jaki spos\u00f3b ludzie w dawnych czasach ewangelizowali \u015bwiat? Za\u0142o\u017cyciele ko\u015bcio\u0142\u00f3w zak\u0142adali po jednym ko\u015bciele w ka\u017cdym mie\u015bcie. Grupa ludzi, licz\u0105ca od dwudziestu pi\u0119ciu do stu os\u00f3b, zbiera\u0142a si\u0119, aby tworzy\u0107 eklezj\u0119. Byli oni eklezj\u0105 przez ca\u0142\u0105 dob\u0119. Nast\u0119pnie za\u0142o\u017cyciel ko\u015bcio\u0142a wyje\u017cd\u017ca\u0142 do innego miasta, a nawet do innej prowincji [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2055","article_published_time":"2025-12-14T07:52:34+00:00","article_modified_time":"2025-12-17T17:56:47+00:00","og_image":[{"width":1256,"height":391,"url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/9573572834a.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Andrzej z DG","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Andrzej z DG","Szacowany czas czytania":"10 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2055#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2055"},"author":{"name":"Andrzej z DG","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#\/schema\/person\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569"},"headline":"Jak ewangelizowa\u0107 \u015bwiat w stylu pierwszego wieku?","datePublished":"2025-12-14T07:52:34+00:00","dateModified":"2025-12-17T17:56:47+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2055"},"wordCount":1978,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2055#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/9573572834a.jpg","articleSection":["Zdewastowane chrze\u015bcija\u0144stwo"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2055#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2055","url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2055","name":"Jak ewangelizowa\u0107 \u015bwiat w stylu pierwszego wieku? -","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2055#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2055#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/9573572834a.jpg","datePublished":"2025-12-14T07:52:34+00:00","dateModified":"2025-12-17T17:56:47+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#\/schema\/person\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2055#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2055"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2055#primaryimage","url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/9573572834a.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/9573572834a.jpg","width":1256,"height":391},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=2055#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Jak ewangelizowa\u0107 \u015bwiat w stylu pierwszego wieku?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#website","url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/","name":"","description":"Pozw&oacute;l, \u017ce zajm\u0119 Ci tylko kilka minut...","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#\/schema\/person\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569","name":"Andrzej z DG","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g","caption":"Andrzej z DG"},"sameAs":["https:\/\/www.kilkaminut.pl"],"url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2055","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2055"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2055\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2080,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2055\/revisions\/2080"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1584"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2055"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2055"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2055"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}