Szwajcaria \u2013 kolebka anabaptyzmu<\/strong><\/p>\n\n\n\n Reformacja w Niemczech i w Szwajcarii by\u0142a \u015bci\u015ble powi\u0105zana z systemami politycznymi. Marcin Luter korzysta\u0142 z ochrony elektora Fryderyka M\u0105drego oraz ze wsparcia wielu ksi\u0105\u017c\u0105t niemieckich, kt\u00f3rzy popierali spraw\u0119 ich reformatora, w nadziei na wi\u0119ksz\u0105 niezale\u017cno\u015b\u0107 polityczn\u0105 i zyski materialne.<\/p>\n\n\n\n Nie inaczej by\u0142o z reformatorem Zurychu (Szwajcaria), Ulrichem Zwingli (1484-1531), kt\u00f3ry mia\u0142 silne zaplecze polityczne w postaci Rady Miejskiej. Pierwszymi anabaptystami byli uczniowie i najbli\u017csi wsp\u00f3\u0142pracownicy Ulricha Zwingliego, jak Konrad Grebel i Feliks Manz. Najpierw gorliwie popierali swego duchowego mentora, kt\u00f3ry z pocz\u0105tku sk\u0142onny by\u0142 g\u0142osi\u0107 ustnie i pisemnie radykalny powr\u00f3t do ewangelicznej czysto\u015bci pierwszego Ko\u015bcio\u0142a. Niew\u0105tpliwie Zwingli by\u0142 o wiele bardziej radykalny od Lutra, co sprawi\u0142o rozej\u015bcie si\u0119 ich dr\u00f3g na tle rozumienia Wieczerzy Pa\u0144skiej. Ulrich nie mia\u0142 zbyt wiele szacunku dla tradycyjnych wyk\u0142adni Biblii, kt\u00f3re do pewnego stopnia akceptowa\u0142 Luter, tak\u017ce w przypadku wiary w odrodzenie duchowe przez chrzest. Jednak Zwingli ca\u0142kowicie podda\u0142 si\u0119 procedurze uzgodnionej z zurysk\u0105 Rad\u0105 Miejsk\u0105, w ramach kt\u00f3rej propozycje kolejnych reform Ko\u015bcio\u0142a mia\u0142y by\u0107 rozwa\u017cane podczas debat, nadzorowanych przez ow\u0105 Rad\u0119. Najwyra\u017aniej uwa\u017ca\u0142 si\u0119 za realist\u0119 i by\u0142 zwolennikiem stawiania drobnych krok\u00f3w, by reforma Ko\u015bcio\u0142a nie sta\u0142a si\u0119 kamieniem obrazy dla niedojrza\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa i jego w\u0142adz.<\/p>\n\n\n\n Jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce uczniowie Zwingliego rozstali si\u0119 z nim? Ot\u00f3\u017c, nie chcieli oni zamieni\u0107 Rzymu z papie\u017cem na czele na Rad\u0119 Miejsk\u0105 Zurychu, od kt\u00f3rej uzale\u017cni\u0142 si\u0119 Ulrich, ostro\u017cnie wprowadzaj\u0105c wszelkie reformy religijne, na ile mu owa Rada pozwala\u0142a. Uznali, \u017ce reformator kieruje si\u0119 \u201efa\u0142szyw\u0105 pow\u015bci\u0105gliwo\u015bci\u0105\u201d, czekaj\u0105c, a\u017c wszyscy b\u0119d\u0105 gotowi na kolejne zmiany w doktrynach lub praktykach Ko\u015bcio\u0142a. Ju\u017c w 1523 roku odsun\u0119li si\u0119 od Zwingliego, bowiem \u2013 cho\u0107 zgadza\u0142 si\u0119 z nimi w kwestii zast\u0105pienia tradycyjnej Mszy Wieczerz\u0105 Pa\u0144sk\u0105 \u2013 przyzna\u0142 racj\u0119 rajcom miejskim, i\u017c ludzie nie byli gotowi na tak drastyczny krok. Wola\u0142 wi\u0119c poczeka\u0107. Lecz jego m\u0142odzi uczniowie nie chcieli czeka\u0107.<\/p>\n\n\n\n P\u00f3\u017aniej ko\u015bci\u0105 niezgody sta\u0142a si\u0119 kwestia chrztu niemowl\u0105t, kt\u00f3rego biblijn\u0105 zasadno\u015b\u0107 zakwestionowali dot\u0105d przychylni reformatorowi Zurychu jego wsp\u00f3lnicy. Zreszt\u0105, pocz\u0105tkowo sam Ulrich wykazywa\u0142 si\u0119 pewn\u0105 otwarto\u015bci\u0105 w kwestii zniesienia chrztu niemowl\u0105t, lecz potem zmieni\u0142 zdanie. Jego oponenci mieli silne przekonanie, \u017ce Biblia jednoznacznie naucza wy\u0142\u0105cznie o chrzcie os\u00f3b doros\u0142ych (\u015bwiadomych) i wysun\u0119li \u017c\u0105danie, by sta\u0142o si\u0119 to og\u00f3ln\u0105 praktyk\u0105. Konsultowali si\u0119 ju\u017c wcze\u015bniej z opozycyjnymi wobec Lutra my\u015blicielami z Niemiec, jak Thomas Muntzer i Andreas Karlstadt, co ich tylko utwierdzi\u0142o w ich przekonaniach. W dniu 17 stycznia 1525 roku odby\u0142a si\u0119 debata w kwestii chrztu, podczas kt\u00f3rej postawiono tam\u0119 wszelkim reformom w tej sferze i zakazano niezale\u017cnych studi\u00f3w biblijnych, nakazuj\u0105c ponadto, by inni radyka\u0142owie, Reublin i Brotli w ci\u0105gu 8 dni opu\u015bcili okolice Zurychu. Gdy w dniu 21 stycznia 1525 roku Rada Miejska zarz\u0105dzi\u0142a, \u017ce przyw\u00f3dcy grupy opowiadaj\u0105cej si\u0119 za chrztem doros\u0142ych maj\u0105 zako\u0144czy\u0107 debatowanie nad tym, w\u00f3wczas cz\u0142onkowie tej frakcji uznali, \u017ce w\u0142adze polityczne nie maj\u0105 prawa ingerowa\u0107 w ich \u017cycie duchowe. Tego samego zimowego wieczora owi bracia, niezadowoleni z taktyki Zwingliego, udali si\u0119 do pobliskiej wsi i wzajemnie si\u0119 ochrzcili. W\u00f3wczas by\u0142 to chrzest polegaj\u0105cy na polaniu g\u0142owy chrzczonego. Anabapty\u015bci <\/em>to by\u0142o uw\u0142aczaj\u0105ce przezwisko dla tych braci, a oni sami nazwali si\u0119 bra\u0107mi szwajcarskimi.<\/p>\n\n\n\n Podobny ruch powsta\u0142 w Niemczech, a p\u00f3\u017aniej tak\u017ce w Niderlandach, itp. Trzeba przy tym pami\u0119ta\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 pierwszych aktywist\u00f3w tego ruchu nie zd\u0105\u017cy\u0142a pozostawi\u0107 po sobie \u017cadnego pi\u015bmiennictwa, bowiem w kwiecie wieku zostali straceni na rozkaz lutera\u0144skich, reformowanych czy katolickich przyw\u00f3dc\u00f3w. Warto tak\u017ce doda\u0107, \u017ce ich teologia zbawienia by\u0142a zdecydowanie arminia\u0144ska, sprzeczna z doktryn\u0105 kalwinizmu.<\/p>\n\n\n\n Dlaczego powsta\u0142 ten kierunek i dlaczego spotka\u0142 si\u0119 z prze\u015bladowaniem?<\/strong><\/p>\n\n\n Reformatorzy urz\u0119dowi uwa\u017cali, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 apostolski zosta\u0142 po drodze ska\u017cony i trzeba go jedynie oczy\u015bci\u0107 z niebiblijnych nalecia\u0142o\u015bci. Anabapty\u015bci uwa\u017cali jednak istniej\u0105cy Ko\u015bci\u00f3\u0142 za niereformowalny i postulowali powr\u00f3t do jego pierwotnego stanu. Pragn\u0119li odrodzenia czystej wsp\u00f3lnoty wierz\u0105cych, opartej na prawdziwym braterstwie, do kt\u00f3rej wst\u0119pem nie by\u0142 chrzest niemowl\u0105t, lecz g\u0142\u0119boka pokuta, odwr\u00f3cenie si\u0119 od grzechu, \u015bwiata i diab\u0142a, wiara w Chrystusa, poddanie si\u0119 Mu jako Panu i chrzest na wyznanie wiary. Reformatorzy r\u00f3wnie\u017c g\u0142osili potrzeb\u0119 nawr\u00f3cenia, lecz anabaptyst\u00f3w uwa\u017cali za zbyt radykalnych i skrajnych, nielicz\u0105cych si\u0119 z realiami \u00f3wczesnego \u015bwiata. Co do wielu doktryn, to pa\u0144stwowi reformatorzy s\u0105 og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c naszymi poprzednikami, lecz co do idei wolnego Ko\u015bcio\u0142a, to naszymi protoplastami byli w\u0142a\u015bnie zwolennicy chrztu doros\u0142ych z XVI wieku.<\/p>\n\n\n\n Oficjalna Reformacja upatrywa\u0142a wielkiej si\u0142y w dobrym kaznodziejstwie i edukacji. Jednak reformatorzy kierowali si\u0119 zasad\u0105: \u201eCzyj kraj, tego religia\u201d. Pr\u00f3bowali pozyska\u0107 dla sprawy Reformacji ca\u0142e spo\u0142ecze\u0144stwa mieszkaj\u0105ce w ich sferze oddzia\u0142ywania. Musieli jednak si\u0119 przekona\u0107, \u017ce moralno\u015b\u0107 og\u00f3\u0142u \u2013 przynajmniej w Niemczech \u2013 spad\u0142a ni\u017cej ni\u017c za czas\u00f3w panowania katolicyzmu. Sama edukacja, bez potrzeby g\u0142oszenia radykalnego nawr\u00f3cenia i zerwania z grzechem nie wystarczy\u0142a, natomiast tak zwani anabapty\u015bci <\/em>uchodzili za wz\u00f3r moralno\u015bci i prawego \u017cycia w oczach wielu ich przeciwnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Zdaniem profesora Leonarda Verduin wszyscy urz\u0119dowi reformatorzy byli zwolennikami kodeksu \u201echrze\u015bcija\u0144skiego\u201d cesarza Justyniana, kt\u00f3ry m.in. przewidywa\u0142 kar\u0119 \u015bmierci za herezj\u0119 i za ponowny chrzest. W swym dziele pt. Anatomia hybrydy <\/em>profesor Verduin (by\u0142y kalwinista nawr\u00f3cony na anabaptyzm) przytacza liczne przyk\u0142ady dowodz\u0105ce, \u017ce czo\u0142owi Reformatorzy mieli krew niewinnych ofiar na swych r\u0119kach. Natomiast anabapty\u015bci uznani zostali za rewolucjonist\u00f3w, gdy\u017c g\u0142osili konieczno\u015b\u0107 rozdzia\u0142u Ko\u015bcio\u0142a od pa\u0144stwa. Nie bardzo wierzyli w mo\u017cliwo\u015b\u0107 istnienia \u201echrze\u015bcija\u0144skiego spo\u0142ecze\u0144stwa\u201d, kt\u00f3remu w\u0142adze polityczne ogranicza\u0142y wolno\u015b\u0107 sumienia i wyznania. Ich nabo\u017ce\u0144stwa od pocz\u0105tku uchodzi\u0142y za nielegalne. Byli te\u017c bardzo gorliwi w dziele ewangelizacji, a nawet przerywali kazania reformowanym pastorom, by g\u0142osi\u0107 swoje zrozumienie Ewangelii.<\/p>\n\n\n\n Jest te\u017c jednak ujemna strona anabaptyzmu, jak\u0105 by\u0142y niekt\u00f3re niezdrowe nauki, niepokoj\u0105ce reformator\u00f3w. Przyk\u0142adowo Jan Kalwin ustosunkowa\u0142 si\u0119 do jednej z nich, jak\u0105 jest wiara w sen duszy po \u015bmierci w swoim traktacie Psychopannychia<\/em>. Nawet wa\u017cny przyw\u00f3dca anabaptyst\u00f3w, Menno Simmons zb\u0142\u0105dzi\u0142 w istotnej kwestii, bowiem g\u0142osi\u0142 nieprawid\u0142owy pogl\u0105d na Wcielenie Chrystusa. Mo\u017cemy to zrozumie\u0107, \u017ce s\u0142ysz\u0105c o takich naukach reformatorzy odnosili si\u0119 do nowego ruchu z du\u017c\u0105 nieufno\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n Ponadto w dobie autentycznego zagro\u017cenia wojn\u0105 w Europie ze strony muzu\u0142ma\u0144skich Turk\u00f3w, anabapty\u015bci g\u0142osili zasad\u0119 niestosowania przemocy, odp\u0142acania dobrem za z\u0142o, i mi\u0142owania nieprzyjaci\u00f3\u0142, czym narazili si\u0119 na straszny gniew \u00f3wczesnych w\u0142adz. Unikali te\u017c sk\u0142adania wszelkich przysi\u0105g, w dos\u0142ownym pos\u0142usze\u0144stwie wzgl\u0119dem Kazania na G\u00f3rze i Listu Jakuba. A przecie\u017c bardzo wiele spraw opiera\u0142o si\u0119 w \u00f3wczesnych spo\u0142ecze\u0144stwach w\u0142a\u015bnie na przysi\u0119dze.<\/p>\n\n\n\n Najbardziej zaci\u0119tymi wrogami anabaptyzmu w\u015br\u00f3d protestant\u00f3w byli Marcin Luter i Ulrich Zwingli. Lutra mo\u017cna t\u0142umaczy\u0107 tym, \u017ce zetkn\u0105\u0142 si\u0119 z lud\u017ami wyznaj\u0105cymi co prawda chrzest doros\u0142ych, ale g\u0142osz\u0105cymi skrajne pogl\u0105dy. Zatem \u201ewrzuci\u0142 do jednego worka\u201d prawowiernych anabaptyst\u00f3w z tak zwanymi \u201emarzycielami\u201d. Nie mamy te\u017c pewno\u015bci, jakie nauki wyznawa\u0142y r\u00f3\u017cne grupy braci niemieckich, bowiem reformator Niemiec wytyka im powa\u017cne b\u0142\u0119dy, kt\u00f3re i my by\u015bmy odrzucili. Ulrich Zwingli uzna\u0142 braci szwajcarskich za nie\u017cyciowych i niem\u0105drych fanatyk\u00f3w, stanowi\u0105cych zagro\u017cenie dla porz\u0105dku spo\u0142ecznego, kt\u00f3rzy \u2013 gdyby bardzo rozwin\u0119li sw\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 \u2013 mogliby wywo\u0142a\u0107 gniew katolickich kanton\u00f3w[2]<\/a> w Szwajcarii, kt\u00f3re ruszy\u0142yby przeciw jego kantonowi do wojny. Cho\u0107 Jan Kalwin potrafi\u0142 doprowadzi\u0107 do wygnania z Genewy niekt\u00f3rych anabaptyst\u00f3w i uwa\u017ca\u0142 ich ruch za \u201ezaraz\u0119\u201d, to ch\u0119tnie przekonywa\u0142 ich do teologii reformowanej i prowadzi\u0142 z nimi debaty oraz pisa\u0142 przeciwko nim traktaty polemiczne. W rezultacie niekt\u00f3rzy anabapty\u015bci przy\u0142\u0105czyli si\u0119 b\u0105d\u017a powr\u00f3cili do reformowanego Ko\u015bcio\u0142a. Co ciekawe, pozyska\u0142 dla g\u0142\u00f3wnego nurtu Reformacji pewn\u0105 rodzin\u0119 braci szwajcarskich, a gdy zmar\u0142 ojciec tej rodziny, w\u00f3wczas po\u015blubi\u0142 wdow\u0119 po nim, Idelette de Bure. Tak, to nie pomy\u0142ka, \u017con\u0105 Kalwina zosta\u0142a by\u0142a anabaptystka.<\/p>\n\n\n\n Dzisiejsi spadkobiercy anabaptyzmu <\/em>\u2013 czego si\u0119 od nich uczymy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Obecnie menonici licz\u0105 oko\u0142o 1 miliona cz\u0142onk\u00f3w w skali \u015bwiata, przy czym nie stanowi\u0105 jednej, ujednoliconej organizacji ko\u015bcielnej, lecz zalicza si\u0119 do nich szereg wyzna\u0144. Dzia\u0142aj\u0105 w wielu krajach i rozwijaj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 misyjn\u0105 oraz charytatywn\u0105. Mi\u0119dzynarodowa Misja Anabaptystyczna utworzy\u0142a tak\u017ce plac\u00f3wk\u0119 w Polsce, ju\u017c w roku 2000. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce menonici powr\u00f3cili do Polski po blisko sze\u015b\u0107dziesi\u0119cioletniej przerwie, gdy\u017c mieszkali tutaj od czas\u00f3w Reformacji a\u017c do lat czterdziestych XX wieku. Zamieszkiwali teren od Gda\u0144ska a\u017c do okolic Torunia. Znani byli z osuszania bagien i uszlachetniania ziemi pod grunty rolne. Pozostawili po sobie wiele dom\u00f3w i grob\u00f3w[3]<\/a>. W Mi\u0144sku Mazowieckim dzia\u0142a Wsp\u00f3lnota Menonit\u00f3w \u201eAgape\u201d, kt\u00f3ra regularnie spotyka si\u0119 na nabo\u017ce\u0144stwach w centrum miasta. Po\u0142o\u017cona niedaleko Mi\u0144ska Mazowieckiego menonicka Fundacja \u201eDziedzictwo\u201d od kilku lat z powodzeniem publikuje i rozsy\u0142a po zborach ewangelicznych znakomity miesi\u0119cznik Ziarno Prawdy<\/em>. Co dwa lata wyst\u0119puje w wielu zborach i publicznych miejscach \u015bwietny ch\u00f3r menonit\u00f3w Hope Singers. Co dwa lata organizowane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c buduj\u0105ce konferencje biblijne w Olesinie, niedaleko Mi\u0144ska Mazowieckiego. Wielu chrze\u015bcijan czuje si\u0119 bardzo zainspirowanych wk\u0142adem, jaki wnosi w \u017cycie polskich wierz\u0105cych menonicka misja. Sporo mo\u017cna si\u0119 od nich nauczy\u0107 na temat wychowania dzieci, relacji w ma\u0142\u017ce\u0144stwie, potrzeby radykalnego nawr\u00f3cenia i prowadzenia dobrego \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego, w oddzieleniu od brud\u00f3w tego \u015bwiata i jego kr\u0119tych dr\u00f3g.<\/p>\n\n\n\n Oto przyk\u0142ad z \u017cycia menonickiej rodziny, ukazuj\u0105cy praktyczne dzia\u0142anie ich zasady, by odp\u0142aca\u0107 dobrem za z\u0142o. W listopadzie 2005 roku Jeff Schrock jecha\u0142 samochodem autostrad\u0105 w pobli\u017cu miasta Spokane, w stanie Waszyngton. Niespodziewanie uderzy\u0142a w jego samoch\u00f3d jad\u0105ca z przeciwka ci\u0119\u017car\u00f3wka. Kierowca zjecha\u0142 na niew\u0142a\u015bciwy pas. W wyniku wypadku zgin\u0119\u0142y wszystkie dzieci brata Jeffa, a by\u0142o ich w samochodzie pi\u0119cioro (Carmen, Jana, Carinna, Jerry i Craig). Jeff trafi\u0142 do szpitala.<\/p>\n\n\n\n \u017bona Jeffa, Carolyn uda\u0142a si\u0119 do sprawcy wypadku i o\u015bwiadczy\u0142a, \u017ce nie wniesie przeciwko niemu sprawy do s\u0105du i nie b\u0119dzie si\u0119 ubiega\u0142a o odszkodowanie. Powiedzia\u0142a, \u017ce przebaczy\u0142a mu i pogodzi\u0142a si\u0119 z tym, skoro dopu\u015bci\u0142 to B\u00f3g. R\u00f3wnie\u017c Jeff przebaczy\u0142 temu winowajcy. Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry nieumy\u015blnie spowodowa\u0142 to nieszcz\u0119\u015bcie nale\u017cy do mormon\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Sprawa ta odbi\u0142a si\u0119 szerokim echem w mediach. W rezultacie ludzie zacz\u0119li sobie wzajemnie przebacza\u0107, nawet zadawnione urazy. Wielu m\u00f3wi\u0142o: \u201eSkoro matka mog\u0142a przebaczy\u0107 zab\u00f3jcy swych wszystkich pi\u0119ciorga dzieci, to tym bardziej ja\u201d. Gdy ch\u00f3r menonit\u00f3w odwiedzi\u0142 dom spokojnej staro\u015bci, jego starszy wiekiem mieszkaniec wyjawi\u0142, \u017ce pod wp\u0142ywem przyk\u0142adu Carolyn przebaczy\u0142 swemu lekarzowi, kt\u00f3ry \u017ale wykona\u0142 zabieg, powoduj\u0105c u tego pana powa\u017cny uszczerbek na zdrowiu.<\/p>\n\n\n\n Dzi\u0119ki Bogu, Jeffowi i Carolyn urodzi\u0142o si\u0119 dwoje dzieci. Oboje nie zniech\u0119cili si\u0119 do s\u0142u\u017cenia Bogu, lecz przez pewien czas byli misjonarzami w Belize.<\/p>\n\n\n\n Uwaga: istniej\u0105 te\u017c liberalne ugrupowania menonit\u00f3w, lecz nie daj\u0105 one tak dobrego \u015bwiadectwa, jak menonici konserwatywni.<\/p>\n\n\n\n \u201eArtyku\u0142 XVII. O unikaniu wykluczonych z Ko\u015bcio\u0142a<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli chodzi o unikanie tego, kto zosta\u0142 wykluczony, wyznajemy, \u017ce zgodnie z nauk\u0105 Jezusa musz\u0105 go unika\u0107 wszyscy cz\u0142onkowie Ko\u015bcio\u0142a (szczeg\u00f3lnie ci, kt\u00f3rym jego z\u0142e uczynki s\u0105 znane). Nie mamy mie\u0107 z nim nic do czynienia, aby si\u0119 zawstydzi\u0142, i w ten spos\u00f3b zosta\u0142 sk\u0142oniony do poprawy swego post\u0119powania. 1 Koryntian 5,9-11; 2 Tesaloniczan 3,14.<\/p>\n\n\n\n Jednak\u017ce przy unikaniu i strofowaniu nale\u017cy pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 umiarkowaniem i rozwag\u0105, aby takie unikanie nie przyczyni\u0142o si\u0119 do jego ruiny, lecz pomog\u0142o jego poprawie. A je\u015bli znalaz\u0142by si\u0119 w potrzebie \u2013 g\u0142odny, spragniony, chory \u2013 jeste\u015bmy zobowi\u0105zani nauk\u0105 Chrystusa udzieli\u0107 mu pomocy, w przeciwnym bowiem razie unikanie go spowodowa\u0142oby jego zgub\u0119, a nie popraw\u0119.<\/p>\n\n\n\n Nie powinni\u015bmy takich grzesznik\u00f3w traktowa\u0107 jak wrog\u00f3w, lecz napomina\u0107 jak braci, a\u017ceby zrozumieli sw\u00f3j grzech i pokutowali, by znowu zostali pojednani z Bogiem i Ko\u015bcio\u0142em oraz by zostali do niego ponownie przyj\u0119ci \u2013 w ten spos\u00f3b okazuj\u0105c im mi\u0142o\u015b\u0107, jak przysta\u0142o na wierz\u0105cych. 2 Tesaloniczan 3,15.\u201d (Dordrechckie Wyznanie Wiary z 1632 r., na podstawie przek\u0142adu doktora Jana Wierszy\u0142owskiego).<\/p>\n\n\n\n My\u015bl\u0119, \u017ce i my, jako ewangeliczni chrze\u015bcijanie mo\u017cemy zaczerpn\u0105\u0107 z powy\u017cszego opracowania zr\u00f3wnowa\u017cone stanowisko.<\/p>\n\n\n\n W wyniku ostrego podej\u015bcia amisz\u00f3w w tej kwestii, wielu chrze\u015bcijan uznaje ich praktyk\u0119 unikania wykluczonych za sekciarskie nadu\u017cycie, tym bardziej, i\u017c mo\u017cna by\u0107 wykluczonym np. za zainstalowanie w domu telefonu stacjonarnego.<\/p>\n\n\n\n Amisze s\u0105 nam najbardziej znani z tego, \u017ce z racji swego skrajnego konserwatyzmu zatrzymali si\u0119 w rozwoju cywilizacyjnym gdzie\u015b na XVII wieku, odrzucaj\u0105c takie zdobycze techniki, jak telefon, telewizor, radio, a nawet guziki w ubraniach. Ich spo\u0142eczno\u015bci, tworz\u0105ce zamkni\u0119te enklawy, budz\u0105 ciekawo\u015b\u0107 ludzi z zewn\u0105trz. Odbywa si\u0119 wiele wycieczek do osad amisz\u00f3w, a ich naturalna, zdrowo pozyskiwana \u017cywno\u015b\u0107 cieszy si\u0119 wielkim popytem, podobnie, jak ich r\u0119czne wyroby lub przetwory. Wiele film\u00f3w wykorzystuje motyw amisz\u00f3w, jako ciekawe t\u0142o dla sensacyjnej akcji, np. film \u015awiadek <\/em>Petera Weira (1985 r.), czy chrze\u015bcija\u0144ski obraz Mi\u0142o\u015b\u0107 odnajdzie ci\u0119 wsz\u0119dzie <\/em>(2014 r.), opublikowany przez Telewizj\u0119 Trwam i dost\u0119pny na kanale Youtube.<\/p>\n\n\n\n Amisze zas\u0142yn\u0119li w minionych latach z czego\u015b z go\u0142a innego, co zosta\u0142o ukazane w filmie Amish Grace <\/em>(\u0141aska amisz\u00f3w) z 2010 r., tak\u017ce umieszczonego na kanale Youtube. 2 pa\u017adziernika 2006 roku, w Nickel Mines w stanie Pensylwania dosz\u0142o do tragedii \u2013 Charles Roberts wtargn\u0105\u0142 do szko\u0142y amisz\u00f3w, i zastrzeli\u0142 pi\u0119\u0107 dziewczynek, a na ko\u0144cu pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo. Zaraz po morderstwie delegacja amisz\u00f3w posz\u0142a do domu wdowy po mordercy i z\u0142o\u017cy\u0142a jej kondolencje. Potem amisze zorganizowali zbi\u00f3rk\u0119 pieni\u0119dzy na pomoc dla tej kobiety. Ich s\u0105siad powiedzia\u0142, \u017ce go to nie dziwi, bo \u201eOni tacy s\u0105\u201d.<\/p>\n\n\n\n Marek Osiecimski, dziennikarz nowojorskiego \u201eNowego Dziennika\u201d przeprowadzi\u0142 rozmowy z mieszka\u0144cami Nickel Mines. Fragment wywiadu ze sprzedawczyni\u0105 nale\u017c\u0105c\u0105 do amisz\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n \u2013 Oczywi\u015bcie, \u017ce strasznie to prze\u017cyli\u015bmy, ale pomaga nam modlitwa \u2013 odpowiada na cisn\u0105ce mi si\u0119 na usta pytanie. \u2013 Zna\u0142am niekt\u00f3re z tych dziewczynek. Znacznie lepiej zna\u0142am jednak ich rodzic\u00f3w. Przetrwamy \u2013 m\u00f3wi, zn\u00f3w u\u015bmiechaj\u0105c si\u0119 \u0142agodnie. \u2013 Przetrwamy, bo ju\u017c przebaczyli\u015bmy \u2013 dodaje [\u2026].<\/em><\/p>\n\n\n\n Pod sklep rozklekotan\u0105 mazd\u0105 podje\u017cd\u017ca 70-letni Don Reese, kt\u00f3ry do Georgetown przyjecha\u0142 na urlop z Arizony. \u2013 Znam ich od dziecka. Wychowywa\u0142em si\u0119 w tych okolicach. Oczywi\u015bcie, \u017ce przetrwaj\u0105. Powiem wi\u0119cej: to ich umocni. W nich nie ma gniewu, jest sama dobro\u0107 i pogodzenie si\u0119 z wyrokami Boga. Modl\u0105 si\u0119, kiedy jest ci\u0119\u017cko, a ludziom, kt\u00f3rzy wyrz\u0105dzaj\u0105 im krzywd\u0119, po prostu przebaczaj\u0105. I tak te\u017c jest teraz \u2013 m\u00f3wi z przekonaniem. \u2013 Life goes on!<\/em><\/p>\n\n\n\n Reese zaznacza, \u017ce gdy dosz\u0142o do tragedii, poczu\u0142 wielki wstyd za cywilizacj\u0119, kt\u00f3rej jeste\u015bmy reprezentantami. Zwraca uwag\u0119, \u017ce \u201eoni\u201d, amisze, nigdy niczego nie chcieli. Jedyne, czego pragn\u0119li i dalej pragn\u0105, to m\u00f3c spokojnie \u017cy\u0107 po swojemu. A w zamian daj\u0105 czyst\u0105 dobro\u0107.<\/em><\/p>\n\n\n\n \u2013 I nagle nasza cywilizacja wesz\u0142a w ich \u017cycie z butami w najgorszej z mo\u017cliwych postaci. Taka zbrodnia, taka zbrodnia\u2026 \u2013 g\u0142os mu si\u0119 za\u0142amuje, ale ci\u0105gnie dalej: \u2013 I zobacz. Przebaczyli! <\/em>(\u201eI zobacz. Przebaczyli!\u201d. Amisze: jak by\u0142o, tak jest i b\u0119dzie<\/em>, Tygodnik Powszechny<\/em>, 29 pa\u017adziernika 2006, s. 25).<\/p>\n\n\n\n Bracia amisze s\u0105 dla nas przyk\u0142adem pos\u0142usze\u0144stwa S\u0142owu Bo\u017cemu. Cho\u0107 trudno im by\u0142o znie\u015b\u0107 b\u00f3l po tej strasznej tragedii, modlitwa pomog\u0142a im znie\u015b\u0107 cierpienie i przebaczy\u0107. B\u00f3g w odpowiedzi na ich pro\u015bby uzdolni\u0142 ich do okazania mi\u0142osierdzia. Dzi\u0119ki przebaczeniu przetrwaj\u0105 i trudne do\u015bwiadczenia nawet ich umocni\u0105. Zamiast si\u0119 gniewa\u0107, przejawiaj\u0105 dobro\u0107 i godz\u0105 si\u0119 z wyrokami Boga.<\/p>\n\n\n\n Duch odwetu i braku przebaczenia najbardziej szkodzi temu, kto go w sobie hoduje.<\/p>\n\n\n\n Zatem lekcje, jakich uczymy si\u0119 od wsp\u00f3\u0142czesnych anabaptyst\u00f3w maj\u0105 wymiar bardzo praktyczny i mog\u0105 przyczyni\u0107 si\u0119 do dobrych relacji w rodzinie, ko\u015bciele i spo\u0142ecze\u0144stwie.<\/p>\n\n\n\n Warto te\u017c odnotowa\u0107, \u017ce poza wymienionymi g\u0142\u00f3wnymi nurtami dzisiejszego anabaptyzmu istnieje wiele r\u00f3\u017cnych ugrupowa\u0144 o rozmaitych nazwach, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c trzymaj\u0105 si\u0119 jego zasad wiary.<\/p>\n\n\n\n R\u00f3\u017cnice<\/strong><\/p>\n\n\n\n Powiedzieli\u015bmy sobie, \u017ce anabapty\u015bci w pewnym stopniu s\u0105 naszymi prekursorami, jako zwolennik\u00f3w chrztu wiary i wolnego Ko\u015bcio\u0142a, oddzielonego od wp\u0142yw\u00f3w pa\u0144stwa. Powstaje teraz pytanie, co nas r\u00f3\u017cni od anabaptyst\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Istniej\u0105 konwersje w obydwie strony. S\u0105 tacy byli ewangeliczni chrze\u015bcijanie, w kt\u00f3rych zborach by\u0142a g\u0142oszona tania \u0142aska <\/em>i \u0142atwa droga<\/em>, kt\u00f3rzy przy\u0142\u0105czyli si\u0119 do menonit\u00f3w lub nawet amisz\u00f3w, d\u0105\u017c\u0105c do wierniejszego na\u015bladowania Chrystusa. Zalicza si\u0119 do nich David W. Bercot, prawnik, p\u0142odny pisarz i autor wielu wyk\u0142ad\u00f3w. S\u0105 te\u017c tacy byli menonici i amisze, kt\u00f3rzy uznali, \u017ce w ich dawniejszych kr\u0119gach zbyt wiele by\u0142o tradycji i legalizmu, a za ma\u0142o \u0142aski, dlatego obrali ewangeliczne chrze\u015bcija\u0144stwo. Jednym z nich jest Rick Penner, znany w naszym kraju by\u0142y przewodnicz\u0105cy Ewangelicznego Ko\u015bcio\u0142a w Kanadzie. Wszystko zale\u017cy od potrzeb duchowych poszczeg\u00f3lnych jednostek lub ich preferencji. Pawe\u0142 ostrzega\u0142, \u017ce niekt\u00f3rzy nie \u015bcierpi\u0105 ju\u017c zdrowej nauki, lecz nazbieraj\u0105 sobie nauczycieli wed\u0142ug w\u0142asnych upodoba\u0144, \u017c\u0105dni nauki mi\u0142ej dla ucha (2 Tymoteusza 4,3-4).<\/p>\n\n\n\n Reasumuj\u0105c, z anabaptyzmem \u0142\u0105czy nas bardzo wiele, cho\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 ewangelicznych chrze\u015bcijan nie przyjmuje dziedzictwa anabaptyst\u00f3w w ca\u0142o\u015bci, lecz wybi\u00f3rczo. (Podobnie nie przyjmujemy ca\u0142o\u015bciowo dziedzictwa g\u0142\u00f3wnych reformator\u00f3w). Zach\u0119cam jednak wszystkich Czytelnik\u00f3w, by z kierunku anabaptystycznego zachowali wszystko, co jest zdrowe i biblijne (1 Tesaloniczan 5,21).<\/p>\n\n\n\n Wybrane \u017ar\u00f3d\u0142a dla poszerzenia wiedzy<\/strong><\/p>\n\n\n\n Menonici i ich dziedzictwo<\/em>, Harold S. Bender, przek\u0142ad dr Jan Wierszy\u0142owski, wydawca: Peniel Amish Mennonite Church, USA, bez roku wydania.<\/p>\n\n\n\n Anabapty\u015bci, <\/em>William R. Estep, Wy\u017csze Baptystyczne Seminarium Teologiczne, Warszawa 2009.<\/p>\n\n\n\n Historia teologii chrze\u015bcija\u0144skiej, <\/em>Roger Olson, rozdzia\u0142 26, \u201eAnabapty\u015bci powracaj\u0105 do korzeni chrze\u015bcija\u0144stwa\u201d, ss. 433-458, Chrze\u015bcija\u0144ski Instytut Biblijny, Warszawa 2003.<\/p>\n\n\n\n Anatomia hybrydy. Studium relacji pa\u0144stwa i Ko\u015bcio\u0142a, <\/em>Leonard Verduin, Bel Studio, Sp. z o.o., Warszawa 2005. Uwaga: polska edycja zawiera liczne przypisy polskiego wydawcy, daleko wybiegaj\u0105ce poza my\u015bl autora.<\/p>\n\n\n\n [1]<\/a> Tak nazwa\u0142 ich profesor Leonard Verduin w swym znakomitym dziele Reformatorzy i ich Pasierbowie <\/em>(The Reformers and their Stepchildren), wyd. I, Eerdmans Publishing Company, Grand Rapids, Michigan, USA 1964.<\/p>\n\n\n\n [2]<\/a> kanton<\/strong> -nu, -nie, lm<\/em> -ny, mrz<\/em> 1.<\/strong> \u00abkraj zwi\u0105zkowy wchodz\u0105cy w sk\u0142ad Szwajcarii, maj\u0105cy w\u0142asne organy ustawodawcze, wykonawcze i s\u0105dowe oraz zagwarantowany w konstytucji zwi\u0105zkowej zakres kompetencji\u00bb S\u0142ownik wyraz\u00f3w obcych PWN, <\/em>wydanie elektroniczne, Warszawa 2004.<\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/3465373a-1024x290.jpg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\n