{"id":1882,"date":"2025-11-25T16:17:21","date_gmt":"2025-11-25T16:17:21","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1882"},"modified":"2026-08-21T00:26:00","modified_gmt":"2026-08-21T00:26:00","slug":"listy-do-zdewastowanego-wyniszczonego-chrzescijanina","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1882","title":{"rendered":"Listy do zdewastowanego [wyniszczonego] chrze\u015bcijanina"},"content":{"rendered":"\n

Fragment pochodzi z ksi\u0105\u017cki Gene Edwardsa –
„Letters to a Devastated Christian” 1984<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dedykacja<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Barbarze Kloos, uroczej damie, kt\u00f3ra przez kilka lat zarz\u0105dza\u0142a Christian Books i kt\u00f3ra wspiera\u0142a mnie przy pisaniu tej ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n\n\n\n

Podzi\u0119kowania<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Setkom chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy napisali do mnie z pro\u015bb\u0105 o pomoc w ich poszukiwaniach, by otrz\u0105sn\u0105\u0107 si\u0119 ze stanu rozbitk\u00f3w, by odnale\u017a\u0107 na nowo Gwiazd\u0119 Polarn\u0105 swojej wiary i powr\u00f3ci\u0107 jeszcze raz na chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 drog\u0119.

Od autora<\/strong>

Je\u015bli ktokolwiek i kiedykolwiek wykorzysta te listy, aby wyrz\u0105dzi\u0107 krzywd\u0119 jakiejkolwiek grupie lub ruchowi, spotka si\u0119 to z moim sprzeciwem. Widzia\u0142em w swoim \u017cyciu kilku przera\u017caj\u0105cych Sauli, ale spotka\u0142em te\u017c kilku Absalom\u00f3w r\u00f3wnie z\u0142ych. Nie ma grupy, ruchu ani zwyk\u0142ego spotkania domowego, kt\u00f3rego nie mo\u017cna by wykorzysta\u0107 przeciwko \u201eOpowie\u015bci o trzech kr\u00f3lach\u201d (i tym listom).  Napisane w j\u0119zyku hebrajskim, te dwa dzie\u0142a literackie mog\u0142yby zosta\u0107 wykorzystane przeciwko Szymonowi Piotrowi, albo Paw\u0142owi 2000 lat temu. Mam problem z lud\u017ami wykorzystuj\u0105cymi w ten spos\u00f3b s\u0142owa drugiego cz\u0142owieka. I g\u0142\u0119boko podejrzewam ka\u017cdego cz\u0142owieka \u2013 gdziekolwiek si\u0119 znajduje \u2013 kt\u00f3ry sieje niepok\u00f3j w jakimkolwiek ruchu. Kropka. Bez wzgl\u0119du na to, jak niestosowne mo\u017ce si\u0119 to wydawa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

List pierwszy<\/strong><\/h2>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Drogi Kenie:

<\/strong>Zapyta\u0142e\u015b mnie, co wiem o \u201euczniostwie\u201d, \u201eautorytaryzmie\u201d, \u201epasterstwie\u201d i\/lub \u201earcystarsze\u0144stwie\u201d. C\u00f3\u017c, m\u00f3g\u0142bym na to trafnie odpowiedzie\u0107, nie wiedz\u0105c niczego o \u017cadnym ruchu autorytarnym, kt\u00f3ry powsta\u0142 w ci\u0105gu ostatnich 200 lat. Podstawowe cechy tego ruchu istniej\u0105 od najbardziej pierwotnych czas\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a; autorytarna opresja wydaje si\u0119 by\u0107 rzecz\u0105 genetyczn\u0105, nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0142owiekowi. Jestem pewien, \u017ce ruchy autorytarne b\u0119d\u0105 pojawia\u0107 si\u0119 wielokrotnie w przysz\u0142ych pokoleniach, tak jak mia\u0142o to miejsce w przesz\u0142o\u015bci. I \u015bpiesz\u0119 doda\u0107, \u017ce b\u0119dzie wielu zwolennik\u00f3w, kt\u00f3rzy to zaakceptuj\u0105. Historycznie ta koncepcja narodzi\u0142a si\u0119 poza \u2013 i przed \u2013 chrze\u015bcija\u0144stwem. Rzymianie mieli zwyczaj przyk\u0142adania zaci\u015bni\u0119tej pi\u0119\u015bci do serca i wyg\u0142aszania czego\u015b w rodzaju: \u201eza Rzym\u201d. Przekazywany sens brzmia\u0142: \u201eJest co\u015b, czego jeste\u015bmy cz\u0119\u015bci\u0105, co jest wi\u0119ksze ni\u017c my i za wszelk\u0105 cen\u0119 jest najwa\u017cniejsze\u201d. Idea ta by\u0142a tak wszechogarniaj\u0105ca, \u017ce nikt nie pyta\u0142, czym to \u201eco\u015b\u201d jest… chocia\u017c ankieta mog\u0142aby wykaza\u0107, \u017ce tak naprawd\u0119 nikt nie zdawa\u0142 sobie z tego sprawy.

Ko\u015bci\u00f3\u0142 rzymskokatolicki sta\u0142 si\u0119 odbiorc\u0105, spadkobierc\u0105, inkubatorem i propagatorem tej rzymskiej mentalno\u015bci. Ka\u017cdy cz\u0142owiek \u017cyj\u0105cy w Europie egzystowa\u0142 we  wszechogarniaj\u0105cym \u015brodowisku, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0142o: \u201eJeste\u015b winien wierno\u015b\u0107 matce Ko\u015bcio\u0142owi\u201d. Na jakiej podstawie? Na \u017cadnej innej podstawie, ni\u017c fakt, \u017ce je\u015bli oddycha\u0142e\u015b i \u017cy\u0142e\u015b w Europie, Ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 twoj\u0105 niekwestionowan\u0105 matk\u0105.

Inne ruchy, kt\u00f3re pod\u0105\u017ca\u0142y za Ko\u015bcio\u0142em rzymskokatolickim i stworzy\u0142y ten sam scenariusz. Niekt\u00f3re \u015bwiadomie, inne nie\u015bwiadomie. Niekt\u00f3re ruchy mia\u0142y charakter \u015bwiecki, inne polityczny, a jeszcze inne religijny. My, kt\u00f3rzy poruszamy si\u0119 w sferze religijnej, jeste\u015bmy jej najbardziej podatni, poniewa\u017c w jaki\u015b spos\u00f3b dochodzimy do wniosku, \u017ce to wszechogarniaj\u0105ce nas \u201eco\u015b\u201d, w co jeste\u015bmy uwik\u0142ani,  mo\u017ce pochodzi\u0107 od Boga… mo\u017ce nawet by\u0107 Jego g\u0142\u00f3wnym celem… a poniewa\u017c Go kochamy, szczerze pragniemy Mu si\u0119 podoba\u0107; a je\u015bli nie p\u00f3jdziemy za tym \u201eczym\u015b\u201d, mo\u017cemy Go nie zadowoli\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Aha, i jeszcze jeden pow\u00f3d! My, upad\u0142e stworzenia, uwielbiamy my\u015ble\u0107, \u017ce to w\u0142a\u015bnie my jeste\u015bmy tymi wybranymi: \u201eJestem cz\u0119\u015bci\u0105 ruchu\u201d. Na d\u0142ugo przed nadej\u015bciem obecnego stulecia ukszta\u0142towa\u0142y si\u0119 cechy charakterystyczne autorytarnych ruch\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich. Sp\u00f3jrzmy na niekt\u00f3re z najcz\u0119\u015bciej spotykanych cech, podkre\u015blanych w\u015br\u00f3d autorytarnych grup chrze\u015bcijan, niezale\u017cnie od tego, czy s\u0105 to ewangelicy, protestanci z Wysokiego Ko\u015bcio\u0142a, katolicy, czy te\u017c jakikolwiek inny gatunek z mena\u017cerii chrze\u015bcija\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

Specjalizacja:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201eJeste\u015bmy wyj\u0105tkowi.\u201d
\u201eJeste\u015bmy jedyn\u0105 grup\u0105…\u201d;

lub: \u201eNie jeste\u015bmy jedyn\u0105 grup\u0105, ale w oczach Boga jeste\u015bmy grup\u0105 bardzo szczeg\u00f3ln\u0105.\u201d
lub: \u201eJeste\u015bmy pionierami dzie\u0142a Bo\u017cego w tym pokoleniu\u201d
lub, co gorsze: \u201eNikt opr\u00f3cz nas nie zna i nie ma prawdy.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cesz pomy\u015ble\u0107, \u017ce w\u0142a\u015bnie opisa\u0142em motto grupy, z kt\u00f3r\u0105 jeste\u015b zwi\u0105zany. Wcale nie. W\u0142a\u015bnie opisa\u0142em wiele najs\u0142ynniejszych ruch\u00f3w w historii Ko\u015bcio\u0142a. Obecnie, lub w przesz\u0142o\u015bci, wielu \u2013 je\u015bli nie wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u2013 podziela\u0142o ten pogl\u0105d. (Niekt\u00f3re grupy g\u0142osz\u0105 te idee wprost. Inne tylko je sugeruj\u0105… przy czym to drugie podej\u015bcie jest r\u00f3wnie skuteczne.) Kto? Katolicy, luteranie, Ko\u015bci\u00f3\u0142 Anglii, prezbiterianie, kwakrzy, bapty\u015bci, metody\u015bci, morawianie, waldensi, bracia z Plymouth, zielono\u015bwi\u0105tkowcy i tak dalej. Wszystkie te ruchy w pewnym momencie przedstawia\u0142y si\u0119 jako jedyne prawdziwe. Jestem got\u00f3w uwierzy\u0107, \u017ce \u2013 bior\u0105c pod uwag\u0119 fakty z historii Ko\u015bcio\u0142a \u2013 nie da si\u0119 przyci\u0105gn\u0105\u0107 du\u017cej liczby ludzi do ruchu chrze\u015bcija\u0144skiego, je\u015bli nie wprowadzi si\u0119 i z zapa\u0142em nie upowszechni tego podej\u015bcia, \u201eto w\u0142a\u015bnie my\u201d, \u201emy jedynie jeste\u015bmy tym ruchem\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\u201eSpecjalizacja\u201d jest powszechnie akceptowanym, cho\u0107 rzadko werbalizowanym, narz\u0119dziem pracy. Trudno b\u0119dzie ci znale\u017a\u0107 grup\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105, kt\u00f3ra nigdy z niego nie korzysta\u0142a.

Kenie, prawda jest bliska temu stwierdzeniu: Niekt\u00f3re z najpot\u0119\u017cniejszych, wstrz\u0105saj\u0105cych ziemi\u0105, zmieniaj\u0105cych histori\u0119 ruch\u00f3w w kronikach naszej wiary czerpa\u0142y swoj\u0105 niesamowit\u0105 moc nie tyle z mocy Ducha \u015awi\u0119tego, co z entuzjazmu, potu i po\u015bwi\u0119cenia idealistycznych m\u0142odych ludzi, poch\u0142oni\u0119tych marzeniem, \u017ce s\u0105 wybranym dzie\u0142em Boga w tamtym czasie.  Wizja i ludzkie wysi\u0142ki zrobi\u0142y w historii Ko\u015bcio\u0142a znacznie wi\u0119cej ni\u017c z\u0142amanie i pokora.<\/p>\n\n\n\n

Rzadki, rzadszy, najrzadszy jest cz\u0142owiek lub ruch, kt\u00f3ry nie wykorzystuje tego narz\u0119dzia. Prosz\u0119, wymie\u0144 mi ludzi i ruchy, kt\u00f3rzy nap\u0119dzali ludzi wy\u0142\u0105cznie przez wprowadzanie ich w codzienne spotkania z bogactwem Jezusa Chrystusa. To bardzo kr\u00f3tka lista. Dlaczego wi\u0119c wi\u0119cej os\u00f3b nie motywuje chrze\u015bcijan, zanurzaj\u0105c ich Chrystusem? Sk\u0105d tak wielkie uzale\u017cnienie od \u201especjalizacji\u201d? Odpowied\u017a jest oczywista. Ludzie nie mog\u0105 rozdawa\u0107 tego, czego sami nie maj\u0105 w nadmiarze.<\/p>\n\n\n\n

Niestety, ta sytuacja b\u0119dzie si\u0119 utrzymywa\u0107, je\u015bli przysz\u0142o\u015b\u0107 b\u0119dziemy ocenia\u0107 na podstawie przesz\u0142o\u015bci. \u201eSpecjalizacja\u201d b\u0119dzie nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 przysz\u0142ych ruch\u00f3w, cho\u0107by z tego powodu, \u017ce niedo\u015bwiadczeni m\u0142odzi ludzie uwierz\u0105, i\u017c ma\u0142y k\u0105sek, kt\u00f3ry daj\u0105 im ich przyw\u00f3dcy religijni, jest bezprecedensow\u0105 uczt\u0105. Dojd\u0105 zatem do wniosku, \u017ce ruch, w kt\u00f3rym s\u0105, musi by\u0107 \u201etym\u201d, poniewa\u017c ma tak wiele \u015bwiat\u0142a i \u017cycia, nie zdaj\u0105c sobie sprawy, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 tego, co otrzymuj\u0105, jest zapo\u017cyczona, jest czym\u015b starym.<\/p>\n\n\n\n

Miejmy nadziej\u0119, \u017ce pewnego dnia pojawi\u0105 si\u0119 uczciwi ludzie, kt\u00f3rzy nie b\u0119d\u0105 handlowa\u0107 tymi podrobionymi towarami… i kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 g\u0142osi\u0107 Chrystusa. Chrystusa bez marketingu sprzeda\u017cy \u201eruchu\u201d. Miejmy nadziej\u0119, \u017ce ci ludzie b\u0119d\u0105 mieli Go… w obfito\u015bci. Potrzebni s\u0105 ludzie z\u0142amani; m\u0119\u017cczy\u017ani \u2013 i kobiety \u2013 bez ukrytych motyw\u00f3w, bez \u017cadnego \u201eruchu\u201d, kt\u00f3rym mogliby handlowa\u0107, ale z Chrystusem jako centrum i kt\u00f3ry jest wszystkim we wszystkim. Potrzebni s\u0105 r\u00f3wnie\u017c ludzie, kt\u00f3rzy odpowiedz\u0105 ca\u0142ym swoim sercem i dusz\u0105, bez tego, by cz\u0119\u015bci\u0105 ich motywacji by\u0142a ekskluzywno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Dodam jeszcze jedno zdanie. Uciekaj, gdy kto\u015b lub jaka\u015b grupa ludzi og\u0142asza: \u201eJeste\u015bmy wyj\u0105tkowym, dzie\u0142em Boga dla tego pokolenia\u201d. Zauwa\u017c, \u017ce praktycznie w ka\u017cdej epoce istniej\u0105 grupy, kt\u00f3re s\u0105 dzie\u0142em Boga. Ale nikt, powtarzam, nikt nie wie, kt\u00f3re lub jakie to jest dzie\u0142o. Dopiero po latach, z perspektywy czasu, historia to potwierdza… ale nast\u0119puje to co najmniej 100 lat p\u00f3\u017aniej. W ci\u0105gu naszego \u017cycia po prostu nie mo\u017cemy tego wiedzie\u0107! Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry og\u0142asza, \u017ce ruch, w kt\u00f3rym uczestniczy, jest dzie\u0142em Boga w jego pokoleniu, jest albo oszustem, wr\u00f3\u017cbit\u0105, albo… no c\u00f3\u017c.<\/p>\n\n\n\n

Drugim najcz\u0119\u015bciej spotykanym charakterystycznym elementem ruch\u00f3w autorytarnych w ka\u017cdej epoce jest wezwanie do jedno\u015bci w ciele Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n

Potrzeba jedno\u015bci w ciele Chrystusa:

<\/strong>W pewnym sensie ta idea jest zupe\u0142nie nowa. W innym, jest jednym z najstarszych narz\u0119dzi wykorzystywanych przez ukryte zamiary ludzkich serc. Katolicy utrzymywali \u015bwiat zachodni w ryzach za pomoc\u0105 koncepcji jedno\u015bci przez ponad tysi\u0105c lat. To naprawd\u0119 pot\u0119\u017cna idea! Kto mo\u017ce j\u0105 pot\u0119pia\u0107? Ja nie mog\u0119. Jedno\u015b\u0107 w ciele Chrystusa jest  z pewno\u015bci\u0105 marzeniem nawet anio\u0142\u00f3w. Niestety, nie przypominam sobie, \u017cebym kiedykolwiek spotka\u0142 jak\u0105kolwiek znacz\u0105c\u0105 grup\u0119, kt\u00f3ra u\u017cywa\u0142a tego apelu z czystych pobudek. Na przyk\u0142ad, rzymscy katolicy u\u017cywali tortur i stos\u00f3w, aby \u201eutrzyma\u0107 jedno\u015b\u0107\u201d cia\u0142a Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n

Obecnie narz\u0119dzie to jest nadu\u017cywane, zw\u0142aszcza przez niekt\u00f3re ruchy \u2013 z przykro\u015bci\u0105 musz\u0119 to powiedzie\u0107 \u2013 nawet, te kt\u00f3re s\u0105 poza systemem religijnym. Wykorzystywanie tematu jedno\u015bci do budowania \u201eruchu\u201d jest smutnym widowiskiem. Ze wszystkich miejsc, w kt\u00f3rych czysto\u015b\u0107 intencji w kwestii jedno\u015bci powinna mie\u0107 miejsce, to w\u0142a\u015bnie w\u015br\u00f3d chrze\u015bcijan spoza sformalizowanego chrze\u015bcija\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

W ci\u0105gu ostatnich kilku lat, metody i oszustwa stosowane pod p\u0142aszczykiem jedno\u015bci sta\u0142y si\u0119 nauk\u0105. A odbywa si\u0119 to tak:<\/p>\n\n\n\n

Zanosz\u0105c modlitw\u0119 Chrystusa do Ojca, chrze\u015bcija\u0144ski pracownik zaczyna nawo\u0142ywa\u0107 do jedno\u015bci w ciele Chrystusa. Za ka\u017cdym razem, gdy on \u2013 lub jego grupa \u2013 natknie si\u0119 na ma\u0142\u0105 grup\u0119 chrze\u015bcijan gdzie\u015b tam borykaj\u0105cych si\u0119 na swoich ma\u0142ych spotkaniach, pracownik ruchu zaczyna si\u0119 z nimi spotyka\u0107 i m\u00f3wi\u0107 im o jedno\u015bci cia\u0142a Chrystusa \u201ew tych dniach ostatnich\u201d. Ta zmagaj\u0105ca si\u0119 ma\u0142a grupa odpowiada na to wezwanie i do\u0142\u0105cza do wi\u0119kszego ruchu. Przecie\u017c ide\u0105 jest jedno\u015b\u0107 w ca\u0142ym ciele Chrystusa. W praktyce jednak jest to tylko metoda  wzrostu przez wch\u0142anianie.<\/p>\n\n\n\n

Inni cz\u0142onkowie tego ruchu dostrzegaj\u0105 skuteczno\u015b\u0107 tej nieoficjalnej metody rozwoju i zaczynaj\u0105 robi\u0107 to samo. Wkr\u00f3tce jedna z najwi\u0119kszych nadziei chrze\u015bcija\u0144skiego serca \u2013 jedno\u015b\u0107 w ciele Chrystusa \u2013 zostaje zredukowana do w\u0105tpliwej metody zwi\u0119kszania rozmiar\u00f3w ruchu [np. ekumenicznego przyp.. t\u0142um.]. Musz\u0119 doda\u0107, \u017ce ka\u017cdy, kto stosuje t\u0119 metod\u0119, w celu zwi\u0119kszenia rozmiar\u00f3w swojego ruchu, zniewala \u2013 by\u0107 mo\u017ce nie\u015bwiadomie \u2013 swoje sumienie i czyni ogromny krok w kierunku nauczenia si\u0119 jak by\u0107 nieuczciwym pracownikiem chrze\u015bcija\u0144skim.<\/p>\n\n\n\n

Szczerze m\u00f3wi\u0105c, mam znacznie wi\u0119kszy szacunek dla jawnego z\u0142odzieja \u201eowiec\u201d ni\u017c dla pracownika, kt\u00f3ry zabiega o poparcie innych grup poprzez nawo\u0142ywanie do jedno\u015bci. Wiesz, \u017ce mo\u017cna znale\u017a\u0107 biblijny argument uzasadniaj\u0105cy jawn\u0105 kradzie\u017c owiec. (Zobacz, jak Pawe\u0142 zostaje wypuszczony na wolno\u015b\u0107 w synagodze!) Lewicowe wezwanie do jedno\u015bci w ciele Chrystusa jest w jaki\u015b spos\u00f3b wykorzystywaniem czego\u015b, co jest zbyt drogie dla naszych serc, dla czego\u015b, co jest tak naprawd\u0119 tylko s\u0142abo zamaskowan\u0105 metod\u0105 na zwi\u0119kszenie liczby wiernych<\/p>\n\n\n\n

Jeszcze jedna obserwacja. Niezwykle du\u017cy nacisk na jedno\u015b\u0107 pozwala osi\u0105gn\u0105\u0107 dwie rzeczy, kt\u00f3re s\u0105 bliskie sercu wi\u0119kszo\u015bci pracownik\u00f3w, cho\u0107 niekoniecznie o tym m\u00f3wi\u0105. Po pierwsze, wezwanie do jedno\u015bci zamiata pod dywan problemy, nieporozumienia i spory. (Nikt przecie\u017c nie chce wprowadza\u0107 podzia\u0142u do Ko\u015bcio\u0142a.) Po drugie, utrzymuje liczb\u0119 cz\u0142onk\u00f3w. (Odej\u015bcie to dzielenie cia\u0142a.) Ludzie boj\u0105 si\u0119 \u201ezburzy\u0107 jedno\u015b\u0107\u201d. Jak ju\u017c wspomnia\u0142em, jest to pot\u0119\u017cne narz\u0119dzie.<\/p>\n\n\n\n

Podsumowuj\u0105c, w obecnym pokoleniu nale\u017cy uwa\u017ca\u0107 na pracownik\u00f3w, kt\u00f3rzy nadmiernie k\u0142ad\u0105 nacisk na jedno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Potrzebujemy hierarchii, bycia pod czyim\u015b autorytetem:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

To wezwanie jest bli\u017aniaczym bratem tego, o czym wcze\u015bniej wspomnia\u0142em. Zamiast nawo\u0142ywa\u0107 do jedno\u015bci, pracownik zwraca si\u0119 do zmagaj\u0105cej si\u0119, niezale\u017cnej ma\u0142ej grupy chrze\u015bcijan,  opieraj\u0105c si\u0119 na za\u0142o\u017ceniu, \u017ce \u201ewszyscy ludzie musz\u0105 by\u0107 poddani komu\u015b\u201d. \u201eLud Bo\u017cy w tej grupie musi by\u0107 obj\u0119ty nadzorem, \u201eby\u0107 pod autorytetem\u201d lokalnych starszych… ale starsi te\u017c musz\u0105 by\u0107 pod autorytetem. Musz\u0105 by\u0107 obj\u0119ci opiek\u0105 przez ___________  (Jakie s\u0142owo pasuje w to miejsce?) Biskup\u00f3w? Aposto\u0142\u00f3w? Arcypasterzy? Wielebnych Pastor\u00f3w? Pracownik\u00f3w? Mentor\u00f3w? To zale\u017cy to od s\u0142ownictwa w danym ruchu [denominacji].<\/p>\n\n\n\n

Ci na samym szczycie hierarchii ko\u015bcielnej, m\u00f3wi\u0105 nam, \u017ce \u201es\u0105 pod autorytetem Chrystusa, a Chrystus jest pod autorytetem Boga\u201d.

Je\u015bli uwa\u017casz, \u017ce jest to co\u015b nowego pod s\u0142o\u0144cem, to nie doceniasz staro\u017cytnych, kt\u00f3rzy byli r\u00f3wnie sprytni jak wsp\u00f3\u0142cze\u015bni ludzie w wymy\u015blaniu plan\u00f3w zwi\u0119kszania liczby cz\u0142onk\u00f3w, zachowania jedno\u015bci, chowania pod dywan problem\u00f3w i og\u00f3lnie straszenia nas na \u015bmier\u0107. Ta koncepcja jest tak stara jak si\u0119gaj\u0105ce stuleci wezwanie rzymskiego katolicyzmu do powrotu do Ko\u015bcio\u0142a Matki, Papie\u017ca i kardyna\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

I takie nawo\u0142ywanie dzia\u0142a. To jest niesamowite. Grupy tak odmienne, jak rzymscy papie\u017ce, a\u017c po pracownik\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich, kt\u00f3rzy s\u0105 poza systemem religijnym, u\u017cywaj\u0105 tej samej pozbawionej skrupu\u0142\u00f3w, nieuczciwej i niezgodnej z Pismem \u015awi\u0119tym metody, aby tylko zachowa\u0107 jedno\u015b\u0107 ruchu [denominacji].<\/p>\n\n\n\n

Te trzy sk\u0142adniki \u2014 specjalizacja, jedno\u015b\u0107, hierarchia w ko\u015bcio\u0142ach \u2014 razem tworz\u0105 du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 bigosu zwanego \u201eautorytaryzmem\u201d.  Wystarczy, [synod],  uroczyste spotkanie starszych [rady zboru] lub wyg\u0142oszenie przes\u0142ania na temat biblijnych nauk o \u201epodporz\u0105dkowaniu si\u0119 boskiemu autorytetowi\u201d, a otrzymasz co\u015b tak nowego, jak wsp\u00f3\u0142czesny ruch autorytarny, i tak starego, jak budz\u0105cy wielkie obawy dekret czy bulla papieska.<\/p>\n\n\n\n

Informacja dodatkowa t\u0142umacza:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Christian movement <\/strong>– Ruch chrze\u015bcija\u0144ski to teologiczna, polityczna lub filozoficzna interpretacja chrze\u015bcija\u0144stwa, kt\u00f3ra nie jest zazwyczaj reprezentowana przez \u017caden konkretny ko\u015bci\u00f3\u0142, sekt\u0119 ani wyznanie. Lista chrze\u015bcija\u0144skich ruch\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/List_of_Christian_movements<\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ksi\u0105\u017cka w pliku PDF jest dost\u0119pna pod adresem
– https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Listy-do-zdewastowanego-chrzescijanina-PL.pdf<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Fragment pochodzi z ksi\u0105\u017cki Gene Edwardsa – „Letters to a Devastated Christian” 1984 Dedykacja Barbarze Kloos, uroczej damie, kt\u00f3ra przez kilka lat zarz\u0105dza\u0142a Christian Books i kt\u00f3ra wspiera\u0142a mnie przy pisaniu tej ksi\u0105\u017cki. Podzi\u0119kowania Setkom chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy napisali do mnie z pro\u015bb\u0105 o pomoc w ich poszukiwaniach, by otrz\u0105sn\u0105\u0107 si\u0119 ze stanu rozbitk\u00f3w, by odnale\u017a\u0107 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1886,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[34],"tags":[],"class_list":["post-1882","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zdewastowane-chrzescijanstwo"],"yoast_head":"\nListy do zdewastowanego [wyniszczonego] chrze\u015bcijanina -<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1882\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Listy do zdewastowanego [wyniszczonego] chrze\u015bcijanina -\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Fragment pochodzi z ksi\u0105\u017cki Gene Edwardsa – „Letters to a Devastated Christian” 1984 Dedykacja Barbarze Kloos, uroczej damie, kt\u00f3ra przez kilka lat zarz\u0105dza\u0142a Christian Books i kt\u00f3ra wspiera\u0142a mnie przy pisaniu tej ksi\u0105\u017cki. Podzi\u0119kowania Setkom chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy napisali do mnie z pro\u015bb\u0105 o pomoc w ich poszukiwaniach, by otrz\u0105sn\u0105\u0107 si\u0119 ze stanu rozbitk\u00f3w, by odnale\u017a\u0107 […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1882\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-11-25T16:17:21+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-08-21T00:26:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/5673232487a.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1005\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"350\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Andrzej z DG\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Andrzej z DG\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1882#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1882\"},\"author\":{\"name\":\"Andrzej z DG\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569\"},\"headline\":\"Listy do zdewastowanego [wyniszczonego] chrze\u015bcijanina\",\"datePublished\":\"2025-11-25T16:17:21+00:00\",\"dateModified\":\"2026-08-21T00:26:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1882\"},\"wordCount\":2390,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1882#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/5673232487a.jpg\",\"articleSection\":[\"Zdewastowane chrze\u015bcija\u0144stwo\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1882#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1882\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1882\",\"name\":\"Listy do zdewastowanego [wyniszczonego] chrze\u015bcijanina -\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1882#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1882#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/5673232487a.jpg\",\"datePublished\":\"2025-11-25T16:17:21+00:00\",\"dateModified\":\"2026-08-21T00:26:00+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1882#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1882\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1882#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/5673232487a.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/5673232487a.jpg\",\"width\":1005,\"height\":350},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1882#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Listy do zdewastowanego [wyniszczonego] chrze\u015bcijanina\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/\",\"name\":\"\",\"description\":\"Pozwól, \u017ce zajm\u0119 Ci tylko kilka minut...\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569\",\"name\":\"Andrzej z DG\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Andrzej z DG\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Listy do zdewastowanego [wyniszczonego] chrze\u015bcijanina -","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1882","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Listy do zdewastowanego [wyniszczonego] chrze\u015bcijanina -","og_description":"Fragment pochodzi z ksi\u0105\u017cki Gene Edwardsa – „Letters to a Devastated Christian” 1984 Dedykacja Barbarze Kloos, uroczej damie, kt\u00f3ra przez kilka lat zarz\u0105dza\u0142a Christian Books i kt\u00f3ra wspiera\u0142a mnie przy pisaniu tej ksi\u0105\u017cki. Podzi\u0119kowania Setkom chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy napisali do mnie z pro\u015bb\u0105 o pomoc w ich poszukiwaniach, by otrz\u0105sn\u0105\u0107 si\u0119 ze stanu rozbitk\u00f3w, by odnale\u017a\u0107 […]","og_url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1882","article_published_time":"2025-11-25T16:17:21+00:00","article_modified_time":"2026-08-21T00:26:00+00:00","og_image":[{"width":1005,"height":350,"url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/5673232487a.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Andrzej z DG","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Andrzej z DG","Szacowany czas czytania":"12 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1882#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1882"},"author":{"name":"Andrzej z DG","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#\/schema\/person\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569"},"headline":"Listy do zdewastowanego [wyniszczonego] chrze\u015bcijanina","datePublished":"2025-11-25T16:17:21+00:00","dateModified":"2026-08-21T00:26:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1882"},"wordCount":2390,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1882#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/5673232487a.jpg","articleSection":["Zdewastowane chrze\u015bcija\u0144stwo"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1882#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1882","url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1882","name":"Listy do zdewastowanego [wyniszczonego] chrze\u015bcijanina -","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1882#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1882#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/5673232487a.jpg","datePublished":"2025-11-25T16:17:21+00:00","dateModified":"2026-08-21T00:26:00+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#\/schema\/person\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1882#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1882"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1882#primaryimage","url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/5673232487a.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/5673232487a.jpg","width":1005,"height":350},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1882#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Listy do zdewastowanego [wyniszczonego] chrze\u015bcijanina"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#website","url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/","name":"","description":"Pozwól, \u017ce zajm\u0119 Ci tylko kilka minut...","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#\/schema\/person\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569","name":"Andrzej z DG","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g","caption":"Andrzej z DG"},"sameAs":["https:\/\/www.kilkaminut.pl"],"url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1882","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1882"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1882\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3197,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1882\/revisions\/3197"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1886"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1882"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1882"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1882"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}