{"id":1708,"date":"2025-11-09T09:50:00","date_gmt":"2025-11-09T09:50:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1708"},"modified":"2025-11-21T10:33:53","modified_gmt":"2025-11-21T10:33:53","slug":"zamerykanizowane-chrzescijanstwo-rozdzial-piaty","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1708","title":{"rendered":"Zamerykanizowane chrze\u015bcija\u0144stwo \u2013 Rozdzia\u0142 pi\u0105ty"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Musicie wiedzie\u0107, \u017ce ameryka\u0144skie metody ewangelizacyjne nie s\u0105 ani \u015bwi\u0119te, ani biblijne. I nie s\u0105 zbyt skuteczne. A nasze ko\u015bcio\u0142y s\u0105 przesi\u0105kni\u0119te nud\u0105. (A wy chcecie na\u015bladowa\u0107 ameryka\u0144skie chrze\u015bcija\u0144stwo?)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To my wymy\u015blili\u015bmy szko\u0142\u0119 biblijn\u0105, ale zacz\u0119\u0142a si\u0119 ona dopiero pod koniec lat 80. XIX wieku. Szko\u0142y biblijne wyros\u0142y z ewangelicznego ruchu chrze\u015bcija\u0144skiego lub wzrostu modernizmu. Co ciekawe, okres ten oznacza\u0142 pocz\u0105tek ameryka\u0144skiego my\u015blenia ewangelicznego. <strong>Wy\u0142ania\u0142o si\u0119 ono jako bardzo skoncentrowane na Biblii, ale s\u0142abe pod wzgl\u0119dem g\u0142\u0119bi duchowej i praktycznie \u015blepe na centralne miejsce eklezji.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po rozpocz\u0119ciu ruchu szk\u00f3\u0142 biblijnych powsta\u0142y dwa inne ruchy. Ruchy te coraz bardziej oddala\u0142y umys\u0142 ewangeliczny od doceniania eklezji i coraz bardziej kierowa\u0142y go w stron\u0119 b\u0142yskawicznej ewangelizacji.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po pierwsze, &nbsp;John R. Mott za\u0142o\u017cy\u0142 Mi\u0119dzynarodowy Ruch Wolontariatu Studenckiego. Motto tej organizacji brzmia\u0142o: \u201eEwangelizacja \u015bwiata w jednym pokoleniu\u201d. Oko\u0142o 1890 roku. Ruch ten opanowa\u0142 umys\u0142y m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn w ca\u0142ym angloj\u0119zycznym \u015bwiecie. Do tego czasu imperialistyczna mentalno\u015b\u0107 kolonizatora ogranicza\u0142a si\u0119 do wyzna\u0144, kt\u00f3re prowadzi\u0142y swoje inkluzyjne [sekciarskie], wyznaniowe \u201emisje zagraniczne\u201d do kraj\u00f3w nieangloj\u0119zycznych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ruch Wolontariatu Studenckiego da\u0142 pocz\u0105tek pierwszej organizacji parako\u015bcielnej. By\u0142 to ruch nieko\u015bcielny, bez \u017cadnego \u201eko\u015bcielnego\u201d interesu. Jego jedynym celem by\u0142o zbawienie dusz. Poza zbawieniem ludzi nie istnia\u0142a \u017cadna my\u015bl przewodnia. <strong>Doktryny mia\u0142y by\u0107 utrzymywane w minimalnym zakresie. <\/strong>Budynki ko\u015bcielne nie by\u0142y potrzebne. <strong>Mi\u0119dzynarodowy Ruch Wolontariatu Studenckiego musia\u0142 zreinterpretowa\u0107 Nowy Testament, aby nie widzie\u0107 Ko\u015bcio\u0142a, a jedynie ewangelizacj\u0119 i misje.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To zadzia\u0142a\u0142o. Ameryka\u0144skie my\u015blenie ewangeliczne dojrzewa\u0142o. Pojawi\u0142 si\u0119 problem. Denominacje i ko\u015bcio\u0142y mia\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142a finansowania. Ten ruch, kt\u00f3ry nie by\u0142 ruchem ko\u015bcielnym, nie mia\u0142 takiego \u017ar\u00f3d\u0142a ani pieni\u0119dzy. W ten spos\u00f3b narodzi\u0142y si\u0119 takie rzeczy jak \u201esiedziby g\u0142\u00f3wne\u201d \u2013 listy modlitewne \u2013 listy mailingowe \u2013 mailingi z pro\u015bb\u0105 o wsparcie finansowe \u2013 organizacje non-profit, status zwolniony z podatku \u2013 wszystko po to, by zbiera\u0107 pieni\u0105dze poza ko\u015bcio\u0142ami. <strong>My\u015bl ewangeliczna przenios\u0142a si\u0119 tam, gdzie Amerykanie pracuj\u0105 najlepiej: w atmosferze indywidualizmu po\u015br\u00f3d wolnej przedsi\u0119biorczo\u015bci \u2013 blichtru i reklamy!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po drugie, wynaleziono r\u00f3wnie\u017c wielkie konferencje misyjne. By\u0142y to pe\u0142ne napi\u0119cia, bardzo emocjonalne, tygodniowe konferencje, podczas kt\u00f3rych misjonarze opowiadali jedn\u0105 poruszaj\u0105c\u0105 histori\u0119 za drug\u0105. Zaproszono m\u0142ode serca do wyjazdu na misje. Gdy m\u0142odzi ludzie nap\u0142ywali na wyspy i zg\u0142aszali si\u0119 jako wolontariusze do ewangelizacji \u015bwiata, przynie\u015bli ze sob\u0105 umys\u0142, kt\u00f3ry widzia\u0142 ewangeli\u0119, w kt\u00f3rej nie by\u0142o Ko\u015bcio\u0142a. I nie\u015bwiadomie postrzegali siebie jako ludzi, kt\u00f3rzy wyruszaj\u0105, by pomaga\u0107 poganom w innych krajach, niezdolnym do g\u0142oszenia Ewangelii czy podniesienia Ko\u015bcio\u0142a na duchu. Mieli uda\u0107 si\u0119 do kraj\u00f3w, by zbawi\u0107 pogan, a nast\u0119pnie ich prowadzi\u0107. Kierowa\u0107 nimi na zawsze.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Po trzecie, ci wolontariusze przekazywali nawr\u00f3conym poganom ameryka\u0144skie\/brytyjskie chrze\u015bcija\u0144stwo. Wszystkie nasze rytua\u0142y i tradycje, nasz\u0105 kultur\u0119, nasze praktyki, nasz\u0105 osobowo\u015b\u0107, nasz\u0105 matryc\u0119, nasze obyczaje i zwyczaje spo\u0142eczne oraz nasz\u0105 muzyk\u0119. Niech wasza kultura p\u00f3jdzie do lamusa!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat p\u00f3\u017aniej, kiedy ko\u015bcio\u0142y w Ameryce zacz\u0119\u0142y akceptowa\u0107 mentalno\u015b\u0107 para-ko\u015bcieln\u0105, zacz\u0119\u0142y uwzgl\u0119dnia\u0107 organizacje para-ko\u015bcielne w swoich bud\u017cetach i przekazywa\u0107 im pieni\u0105dze!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dopiero po II wojnie \u015bwiatowej organizacje para-ko\u015bcielne sta\u0142y si\u0119 liczne. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 najbardziej znanych organizacji powsta\u0142a w latach 1948-1950. (Od tego czasu powsta\u0142o kilka znanych organizacji para-ko\u015bcielnych, g\u0142\u00f3wnie pod koniec lat 60. Oba te okresy by\u0142y czasami odnowy duchowej w Ameryce).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W latach 70. XX wieku niezale\u017cne organizacje para-ko\u015bcielne sta\u0142y si\u0119 najbardziej dynamiczn\u0105 si\u0142\u0105 w \u015bwiecie chrze\u015bcija\u0144skim. Ich \u201epersonel\u201d przewy\u017csza\u0142 liczebnie wszystkich protestanckich misjonarzy w \u015bwiecie zachodnim. Ich bud\u017cety s\u0105 obecnie wi\u0119ksze ni\u017c bud\u017cety wszystkich niezale\u017cnych zarz\u0105d\u00f3w misyjnych razem wzi\u0119tych. Przewy\u017cszy\u0142y one inne wyznania w zakresie ewangelizacji za granic\u0105. Ale opr\u00f3cz imponuj\u0105cych statystyk, s\u0105 dynamiczne, odnosz\u0105 sukcesy i maj\u0105 du\u017cy wp\u0142yw. Ich obecno\u015b\u0107 i wp\u0142yw s\u0105 odczuwalne na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wraz ze wzrostem ich wp\u0142yw\u00f3w pojawi\u0142a si\u0119 ciemna strona. Potrafi\u0105 oni rozkr\u0119ci\u0107 krytyk\u0119 swoich rdzennych konkurent\u00f3w z pr\u0119dko\u015bci\u0105 \u015bwiat\u0142a&#8230; na ca\u0142ym \u015bwiecie. Natychmiastowo. Nie s\u0105 ju\u017c onie\u015bmielone przez tradycyjny ko\u015bci\u00f3\u0142, jak to mia\u0142o miejsce na pocz\u0105tku. &nbsp;Jednak niszcz\u0105 wszystko, co jest tak p\u0142ynne, elastyczne i dynamiczne jak one same&#8230; o ile nazywa si\u0119 to \u201eko\u015bcio\u0142em\u201d. Czy dotyczy to ko\u015bcio\u0142\u00f3w tradycyjnych? \u2013 nie. Takie ko\u015bcio\u0142y s\u0105 zbyt stabilne. Czy dotyczy to eklezji? \u2013 tak. Niszcz\u0105 j\u0105. Walcz\u0105 z ni\u0105!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u0105 szczeg\u00f3lnie surowi wobec wszelkich lokalnych inicjatyw. W ka\u017cdym kraju, do kt\u00f3rego wkraczaj\u0105, gdzie istnieje silny ko\u015bci\u00f3\u0142 nie-zachodni, widz\u0105 tylko przeszkod\u0119 w ewangelizacji tego kraju. &nbsp;Nie nale\u017cy lekcewa\u017cy\u0107 ich zdolno\u015bci do niszczenia reputacji innych rdzennych pracownik\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Rozs\u0105dniej i ostro\u017cniej jest przy\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 do organizacji para-ko\u015bcielnych \u2013 lub przynajmniej je wspiera\u0107 \u2013 ni\u017c p\u0142yn\u0105\u0107 pod pr\u0105d.<\/strong> Nie podoba im si\u0119, gdy miejscowi pracownicy zak\u0142adaj\u0105 lokalne, rdzenne, organiczne ko\u015bcio\u0142y. &nbsp;Rozs\u0105dniej jest popiera\u0107 amerykanizacj\u0119 chrze\u015bcija\u0144stwa ni\u017c si\u0119 jej sprzeciwia\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u015bli chcesz przetrwa\u0107 w swoich wysi\u0142kach na rzecz tworzenia rodzimej pracy w swojej ojczy\u017anie, rozs\u0105dnie by\u0142oby; po pierwsze, zachowa\u0107 bardzo nisk\u0105 pozycj\u0119 i po drugie, nigdy nie krytykowa\u0107 zachodnich organizacji. <strong>Pami\u0119taj: s\u0105 one wi\u0119ksze od ciebie; maj\u0105 w\u0142adz\u0119, pieni\u0105dze, mo\u017cliwo\u015bci i umiej\u0119tno\u015bci, aby zrujnowa\u0107 twoj\u0105 reputacj\u0119 w ci\u0105gu kilku godzin.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czy jeste\u015b gotowy na wyzwanie i niebezpiecze\u0144stwo zwi\u0105zane z prawdziwie lokalnym wyra\u017caniem ko\u015bcio\u0142a w swojej ojczy\u017anie? Wszystko jest przeciwko tobie, podobnie jak fala. B\u0119dziesz porusza\u0142 si\u0119 w kierunku przeciwnym do trendu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z drugiej strony, b\u0119dzie to ogromna szkoda, je\u015bli pewnego dnia obudzimy si\u0119 i zobaczymy, \u017ce ca\u0142a chrze\u015bcija\u0144ska spo\u0142eczno\u015b\u0107 jest wiern\u0105 kopi\u0105 ameryka\u0144skiej wersji chrze\u015bcija\u0144stwa.<strong> Je\u015bli tak si\u0119 stanie i nigdzie nie b\u0119dzie mo\u017cna znale\u017a\u0107 unikalnego, organicznego wyrazu ko\u015bcio\u0142a, a idea organicznego ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry organizuje organiczne spotkania, zostanie utracona dla naszej planety&#8230; wtedy wiara chrze\u015bcija\u0144ska wkroczy w er\u0119 znacznie gorsz\u0105 ni\u017c najciemniejsze dni \u015bredniowiecza.<\/strong> W rzeczywisto\u015bci prawdziwy wyraz naszej wiary zniknie z powierzchni ziemi. Pojawi si\u0119 spos\u00f3b my\u015blenia, kt\u00f3ry b\u0119dzie praktycznie nie do powstrzymania i nie do z\u0142amania.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A je\u015bli ten spos\u00f3b my\u015blenia ogarnie ca\u0142\u0105 ziemi\u0119, niech B\u00f3g zmi\u0142uje si\u0119 nad tym, kto b\u0119dzie chcia\u0142 si\u0119 mu przeciwstawi\u0107. <strong>Nigdy nie lekcewa\u017c zdolno\u015bci ameryka\u0144skiego chrze\u015bcija\u0144stwa do prze\u015bladowania innych wierz\u0105cych.<\/strong> Robimy to z zemst\u0105&#8230; zw\u0142aszcza je\u015bli czujemy si\u0119 zagro\u017ceni!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Taka jest historia i obecny spos\u00f3b my\u015blenia ameryka\u0144skich chrze\u015bcijan ewangelicznych, kt\u00f3ry nawet teraz ogarnia \u015bwiat. Co prowadzi nas do pytania: jak mo\u017cna prze\u0142ama\u0107 obecny spos\u00f3b my\u015blenia ewangelicznych chrze\u015bcijan? W tobie, we mnie. W nas wszystkich?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rozdzia\u0142 pochodzi z ksi\u0105\u017cki Gene Edwardsa<br>\u201eThe Americanization of Christianity\u201d 1993<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Musicie wiedzie\u0107, \u017ce ameryka\u0144skie metody ewangelizacyjne nie s\u0105 ani \u015bwi\u0119te, ani biblijne. I nie s\u0105 zbyt skuteczne. A nasze ko\u015bcio\u0142y s\u0105 przesi\u0105kni\u0119te nud\u0105. (A wy chcecie na\u015bladowa\u0107 ameryka\u0144skie chrze\u015bcija\u0144stwo?) To my wymy\u015blili\u015bmy szko\u0142\u0119 biblijn\u0105, ale zacz\u0119\u0142a si\u0119 ona dopiero pod koniec lat 80. XIX wieku. Szko\u0142y biblijne wyros\u0142y z ewangelicznego ruchu chrze\u015bcija\u0144skiego lub wzrostu modernizmu. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1584,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[34],"tags":[],"class_list":["post-1708","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zdewastowane-chrzescijanstwo"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Zamerykanizowane chrze\u015bcija\u0144stwo \u2013 Rozdzia\u0142 pi\u0105ty -<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1708\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Zamerykanizowane chrze\u015bcija\u0144stwo \u2013 Rozdzia\u0142 pi\u0105ty -\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Musicie wiedzie\u0107, \u017ce ameryka\u0144skie metody ewangelizacyjne nie s\u0105 ani \u015bwi\u0119te, ani biblijne. I nie s\u0105 zbyt skuteczne. A nasze ko\u015bcio\u0142y s\u0105 przesi\u0105kni\u0119te nud\u0105. (A wy chcecie na\u015bladowa\u0107 ameryka\u0144skie chrze\u015bcija\u0144stwo?) To my wymy\u015blili\u015bmy szko\u0142\u0119 biblijn\u0105, ale zacz\u0119\u0142a si\u0119 ona dopiero pod koniec lat 80. XIX wieku. Szko\u0142y biblijne wyros\u0142y z ewangelicznego ruchu chrze\u015bcija\u0144skiego lub wzrostu modernizmu. [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1708\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-11-09T09:50:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-11-21T10:33:53+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/9573572834a.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1256\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"391\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Andrzej z DG\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Andrzej z DG\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1708#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1708\"},\"author\":{\"name\":\"Andrzej z DG\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569\"},\"headline\":\"Zamerykanizowane chrze\u015bcija\u0144stwo \u2013 Rozdzia\u0142 pi\u0105ty\",\"datePublished\":\"2025-11-09T09:50:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-11-21T10:33:53+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1708\"},\"wordCount\":1250,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1708#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/10\\\/9573572834a.jpg\",\"articleSection\":[\"Zdewastowane chrze\u015bcija\u0144stwo\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1708#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1708\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1708\",\"name\":\"Zamerykanizowane chrze\u015bcija\u0144stwo \u2013 Rozdzia\u0142 pi\u0105ty -\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1708#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1708#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/10\\\/9573572834a.jpg\",\"datePublished\":\"2025-11-09T09:50:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-11-21T10:33:53+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1708#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1708\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1708#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/10\\\/9573572834a.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/10\\\/9573572834a.jpg\",\"width\":1256,\"height\":391},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1708#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Zamerykanizowane chrze\u015bcija\u0144stwo \u2013 Rozdzia\u0142 pi\u0105ty\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/\",\"name\":\"\",\"description\":\"Pozw&oacute;l, \u017ce zajm\u0119 Ci tylko kilka minut...\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569\",\"name\":\"Andrzej z DG\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Andrzej z DG\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Zamerykanizowane chrze\u015bcija\u0144stwo \u2013 Rozdzia\u0142 pi\u0105ty -","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1708","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Zamerykanizowane chrze\u015bcija\u0144stwo \u2013 Rozdzia\u0142 pi\u0105ty -","og_description":"Musicie wiedzie\u0107, \u017ce ameryka\u0144skie metody ewangelizacyjne nie s\u0105 ani \u015bwi\u0119te, ani biblijne. I nie s\u0105 zbyt skuteczne. A nasze ko\u015bcio\u0142y s\u0105 przesi\u0105kni\u0119te nud\u0105. (A wy chcecie na\u015bladowa\u0107 ameryka\u0144skie chrze\u015bcija\u0144stwo?) To my wymy\u015blili\u015bmy szko\u0142\u0119 biblijn\u0105, ale zacz\u0119\u0142a si\u0119 ona dopiero pod koniec lat 80. XIX wieku. Szko\u0142y biblijne wyros\u0142y z ewangelicznego ruchu chrze\u015bcija\u0144skiego lub wzrostu modernizmu. [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1708","article_published_time":"2025-11-09T09:50:00+00:00","article_modified_time":"2025-11-21T10:33:53+00:00","og_image":[{"width":1256,"height":391,"url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/9573572834a.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Andrzej z DG","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Andrzej z DG","Szacowany czas czytania":"7 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1708#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1708"},"author":{"name":"Andrzej z DG","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#\/schema\/person\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569"},"headline":"Zamerykanizowane chrze\u015bcija\u0144stwo \u2013 Rozdzia\u0142 pi\u0105ty","datePublished":"2025-11-09T09:50:00+00:00","dateModified":"2025-11-21T10:33:53+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1708"},"wordCount":1250,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1708#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/9573572834a.jpg","articleSection":["Zdewastowane chrze\u015bcija\u0144stwo"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1708#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1708","url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1708","name":"Zamerykanizowane chrze\u015bcija\u0144stwo \u2013 Rozdzia\u0142 pi\u0105ty -","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1708#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1708#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/9573572834a.jpg","datePublished":"2025-11-09T09:50:00+00:00","dateModified":"2025-11-21T10:33:53+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#\/schema\/person\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1708#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1708"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1708#primaryimage","url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/9573572834a.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/9573572834a.jpg","width":1256,"height":391},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1708#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Zamerykanizowane chrze\u015bcija\u0144stwo \u2013 Rozdzia\u0142 pi\u0105ty"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#website","url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/","name":"","description":"Pozw&oacute;l, \u017ce zajm\u0119 Ci tylko kilka minut...","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#\/schema\/person\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569","name":"Andrzej z DG","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g","caption":"Andrzej z DG"},"sameAs":["https:\/\/www.kilkaminut.pl"],"url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1708","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1708"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1708\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1839,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1708\/revisions\/1839"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1584"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1708"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1708"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1708"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}