![\"\"](\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/potrait_labadie.jpg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\nAle wracaj\u0105c do Labadiego: zaproszenie od takich ludzi i w tak sprzyjaj\u0105cych warunkach przem\u00f3wi\u0142o do niego tak bardzo, \u017ce pomimo wielu pr\u00f3b zatrzymania go w Genewie, przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 z powrotem do Holandii. Podr\u00f3\u017c by\u0142a niebezpieczna; ale w Genewie by\u0142a grupa osiemdziesi\u0119ciu zaopatrzonych w paszporty waldens\u00f3w podr\u00f3\u017cuj\u0105cych do Palatynatu (Pfalz); trzech z nich musia\u0142o pozosta\u0107 w Genewie z powodu choroby, wi\u0119c zajmuj\u0105c ich miejsce, Labadie ze swoimi przyjaci\u00f3\u0142mi o nazwiskach Yvon i Dulignon, podr\u00f3\u017cowali niezauwa\u017cenie. W Heidelbergu do\u0142\u0105czy\u0142 do nich Menuret i tam ca\u0142a czw\u00f3rka \u015blubowa\u0142a ca\u0142kowite u\u015bwi\u0119cenie, odrzucenie \u015bwiata z jego pragnieniami, dobrami, przyjemno\u015bciami i przyjaci\u00f3\u0142mi; p\u00f3j\u015bcie za Jezusem Chrystusem jako ubodzy, wzgardzeni i prze\u015bladowani, aby wzrasta\u0107 na Jego podobie\u0144stwo i nie\u015b\u0107 Jego krzy\u017c i ha\u0144b\u0119; oddanie si\u0119 Bogu i Jego ewangelii, najpierw praktykuj\u0105c j\u0105 sami, aby potem m\u00f3c pomaga\u0107 w tym innym.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
Po dotarciu do Holandii Voet i inni udali si\u0119 najpierw do Utrechtu, gdzie zostali zaproszeni i ciep\u0142o przyj\u0119ci w domu Anny Marii van Sch\u00fcrman i pozostali tam dziesi\u0119\u0107 dni. W tym czasie Labadie g\u0142osi\u0142 z moc\u0105 i wyra\u017anym skutkiem. Ich gospodyni by\u0142a zachwycona jego nauk\u0105, ale Voet i van Lodensteyn zauwa\u017cyli, \u017ce duch Labadiego bardzo r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 od ducha Teelincka; zastanawiali si\u0119, czy b\u0119d\u0105 w stanie z nim wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 i w\u0105tpili w to, czy \u015bwiat mo\u017ce zosta\u0107 z Ko\u015bcio\u0142a ca\u0142kowicie usuni\u0119ty, jak s\u0105dzi\u0142 Labadie.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy systemem prezbiteria\u0144skim i niezale\u017cnym zacz\u0119\u0142a si\u0119 ujawnia\u0107 ju\u017c na tym wczesnym etapie; pierwszy by\u0142 praktykowany przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 reformowany, drugi by\u0142 bardziej rozpowszechniony w Anglii i zyskiwa\u0142 coraz wyra\u017aniejsz\u0105 aprobat\u0119 Labadiego. Niezale\u017cni odm\u00f3wili autorytetu synodom, uwa\u017caj\u0105c ka\u017cde zgromadzenie jako bezpo\u015brednio podleg\u0142e Chrystusowi i odpowiedzialne przed Nim, podczas gdy holenderskie i francuskie Ko\u015bcio\u0142y reformowane zorganizowa\u0142y system p\u00f3\u0142rocznych synod\u00f3w, na kt\u00f3re ka\u017cdy Ko\u015bci\u00f3\u0142 wysy\u0142a\u0142 dw\u00f3ch przedstawicieli, kt\u00f3rzy nast\u0119pnie przekazywali decyzje synodu Ko\u015bcio\u0142owi. Ko\u015bci\u00f3\u0142 reformowany przywi\u0105zywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c wielk\u0105 wag\u0119 do stanowiska i praw swoich kaznodziej\u00f3w oraz do ich przygotowania do tego urz\u0119du, a uchybienia, kt\u00f3re widzieli w pos\u0142udze w\u015br\u00f3d innych zgromadze\u0144, takich jak mennonici, utwierdzi\u0142y ich we w\u0142asnych przekonaniach. <\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
Niezale\u017cni nie uwa\u017cali \u017cadnego urz\u0119du ko\u015bcielnego za absolutnie konieczny czy wyznaczony przez Boga i, podobnie jak Labadie, uwa\u017cali, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest zgromadzeniem ludzi wierz\u0105cych, a taki warunek wiary uwa\u017cali za niezb\u0119dn\u0105 podstaw\u0119 nauczania i \u015bwiadectwa. Teelinck i Voet natomiast postrzegali Ko\u015bci\u00f3\u0142 jako pole, na kt\u00f3rym moc ewangelii ma by\u0107 skuteczna, a celem ich pracy by\u0142o nawr\u00f3cenie jego cz\u0142onk\u00f3w, a nast\u0119pnie prowadzenie ich w godnym \u017cyciu. Van Lodensteyn chcia\u0142 nazwa\u0107 Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u201ctym, kt\u00f3ry ma by\u0107 zreformowany\u201d (reformanda) zamiast \u201ereformowanym\u201d (reformata). On i Voet d\u0142ugo mieli nadziej\u0119, \u017ce uda im si\u0119 znale\u017a\u0107 z\u0142oty \u015brodek mi\u0119dzy tymi dwoma idea\u0142ami. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich uwa\u017ca\u0142a, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 upad\u0142 tak nisko, \u017ce nie mo\u017cna go ju\u017c znale\u017a\u0107 na \u015bwiecie, a jedyne, co pozosta\u0142o, to czeka\u0107 na przyj\u015bcie Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
Wkr\u00f3tce po dotarciu do Middelburga, Labadie poczu\u0142 si\u0119 g\u0142\u0119boko rozczarowany niskim poziomem duchowym zgromadze\u0144, zar\u00f3wno holenderskich, jak i francuskich. Zaniedbano dyscyplin\u0119 ko\u015bcieln\u0105, a Ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 daleki od idea\u0142u Labadiego. Zacz\u0105\u0142 wi\u0119c reformowa\u0107 go poprzez nauczanie, katechez\u0119, dyscyplin\u0119 i spotkania w ma\u0142ych grupach, ale to jego osobista pobo\u017cno\u015b\u0107 i samozaparcie by\u0142y najskuteczniejsze w oddzia\u0142ywaniu na ludzi. Nalega\u0142 na cz\u0142onk\u00f3w rady, aby, poprzez post i modlitw\u0119 oraz ca\u0142kowite oddzielenie od wszelkiego z\u0142a, skutecznie wykorzystali klucze \u201erozwi\u0105zywania i zwi\u0105zywania\u201d, kt\u00f3re powierzy\u0142 im Chrystus, wyrzekaj\u0105c si\u0119 siebie i po\u015bwi\u0119caj\u0105c czas na rozmy\u015blanie i modlitw\u0119, gdy\u017c tylko w ten spos\u00f3b zgromadzenie mog\u0142oby ulec zmianie.<\/p>\n\n\n\n
W Holandii nigdy wcze\u015bniej nie s\u0142yszano nauczania takiego jak Labadiego. Jego zwyczaj spontanicznej modlitwy, do kt\u00f3rej zach\u0119ca\u0142 tak\u017ce innych, by\u0142 w Ko\u015bciele nowy, a o zjednoczeniu duszy z Bogiem naucza\u0142 w spos\u00f3b nadzwyczajny. Pod jego kierownictwem zgromadzenie stara\u0142o si\u0119 realizowa\u0107 zasady nowotestamentowe. \u201eProroctwo\u201d by\u0142o w\u015br\u00f3d nich rozumiane jako dar, dzia\u0142aj\u0105cy przez dowolnego brata, kt\u00f3ry pod natchnieniem Ducha mo\u017ce powsta\u0107 na spotkaniu, wyja\u015bnia\u0107 s\u0142owo i stosowa\u0107 je w spos\u00f3b odpowiedni do potrzeb Ko\u015bcio\u0142a. Labadie napisa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 zatytu\u0142owan\u0105 \u201eRozeznanie prawdziwego ko\u015bcio\u0142a wed\u0142ug Pisma \u015awi\u0119tego, zawieraj\u0105ce trzydzie\u015bci niezwyk\u0142ych znak\u00f3w, dzi\u0119ki kt\u00f3rym mo\u017ce by\u0107 dobrze poznany\u201d. Pokazuje, \u017ce tylko grupa tych, kt\u00f3rzy naprawd\u0119 narodzili si\u0119 na nowo, mo\u017ce by\u0107 uwa\u017cana za prawdziwy Ko\u015bci\u00f3\u0142; taki, w kt\u00f3rym wszyscy przez Ducha \u015awi\u0119tego s\u0105 zjednoczeni w jednym ciele i gdzie wszyscy cz\u0142onkowie zgromadzenia s\u0105 prowadzeni przez Ducha Chrystusowego.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
Jego nauczanie podbi\u0142o serca ogromnej liczby ludzi nie tylko w Middelburgu, ale tak\u017ce w ca\u0142ej Holandii. Jednocze\u015bnie stawa\u0142o si\u0119 coraz bardziej oczywiste, \u017ce przestrzeganie tego nauczania, naciskaj\u0105cego w pewnym sensie na wewn\u0119trzne \u017cycie w spo\u0142eczno\u015bci z Bogiem, do kt\u00f3rego zgromadzenia nie by\u0142y przyzwyczajone, ca\u0142kowicie zmieni charakter Ko\u015bcio\u0142\u00f3w reformowanych. Wierni obawiali si\u0119, \u017ce taki nacisk zagrozi odpoczynkowi duszy w dziele Chrystusa, czyni\u0105c Chrystusa jego cz\u0119\u015bci\u0105 zamiast stawiaj\u0105c Chrystusa w jego miejsce, wywy\u017cszaj\u0105c uczynki kosztem wiary, rozwodz\u0105c si\u0119 bardziej na u\u015bwi\u0119ceniu ni\u017c na usprawiedliwieniu. Widzieli r\u00f3wnie\u017c, \u017ce dozwolona wolno\u015b\u0107 pos\u0142ugi dotknie w\u0142adzy i wp\u0142ywu wy\u015bwi\u0119conych duszpasterzy Ko\u015bcio\u0142a. Sprzeciw wobec tego, co Labadie uwa\u017ca\u0142 za niezb\u0119dn\u0105 reform\u0119, a kt\u00f3ra przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 przyw\u00f3dc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a by\u0142a uwa\u017cana za odpowiedzialn\u0105 za wprowadzenie dziwnych i niepokoj\u0105cych zmian, sta\u0142 si\u0119 zdecydowany, zorganizowany i gorzki. <\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
Na synodzie francuskim, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 w Amsterdamie w 1667 roku, chciano zmusi\u0107 Labadiego do podpisania Belgijskiego Wyznania Wiary. Odm\u00f3wi\u0142, popieraj\u0105c swoj\u0105 decyzj\u0119 tym, i\u017c znalaz\u0142 w wyznaniu wiele niebiblijnych wyra\u017ce\u0144, chocia\u017c wcze\u015bniej podpisa\u0142 identyczne wyznanie francuskie w Montauban, Orange i Genewie. Ta odmowa tak wzmocni\u0142a sprzeciw wobec niego, \u017ce na synodzie w Leyden zdecydowano, \u017ce je\u015bli nie podpisze belgijskiego wyznania na nast\u0119pnym synodzie, kt\u00f3ry mia\u0142 odby\u0107 si\u0119 we Vlissingen, i nie zobowi\u0105\u017ce si\u0119 do przyj\u0119cia zwyczaj\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a reformowanego, powinien zosta\u0107 zawieszony w sprawowaniu urz\u0119du. Mieszka\u0144cy Middelburga byli tak tym oburzeni, \u017ce podczas synodu we Vlissingen magistrat zosta\u0142 zmuszony do podj\u0119cia dzia\u0142a\u0144, w wyniku kt\u00f3rych usuni\u0119to skargi przeciwko Labadiemu z synodu z Leyden.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
Mniej wi\u0119cej w tym czasie pewien lekarz z Amsterdamu, Ludwig Meijer, opublikowa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 dowodz\u0105c\u0105, \u017ce podstaw\u0105 wszelkiej egzegezy Pisma \u015awi\u0119tego powinno by\u0107 naturalne zrozumienie. Ta racjonalistyczna nauka wywo\u0142a\u0142a w Niderlandach taki sprzeciw w\u015br\u00f3d wszystkich, kt\u00f3rzy wierzyli w natchnienie Pisma \u015awi\u0119tego, \u017ce w\u0142adze cywilne wyznaczy\u0142y uczonego i znanego profesora Cocceiusa do napisania mowy odpieraj\u0105cej. Pisali tak\u017ce inni, a w\u015br\u00f3d nich Ludwig Wolzogen, kaznodzieja francuskiego Ko\u015bcio\u0142a reformowanego w Utrechcie. Jednak ksi\u0105\u017cka Wolzogena, chocia\u017c napisana rzekomo w celu przeciwstawienia si\u0119 racjonalizmowi, tak bardzo odbiega\u0142a od przyj\u0119tego nauczania Ko\u015bcio\u0142a, \u017ce wierz\u0105cy w natchnienie Biblii postrzegali t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 raczej jako apologi\u0119 wspomnianego nauczania. Napisa\u0142 r\u00f3wnie\u017c Labadie, a rada ko\u015bcielna francuskiego Ko\u015bcio\u0142a w Middelburgu uzna\u0142a jego ksi\u0105\u017ck\u0119 za tak przekonuj\u0105c\u0105, \u017ce odrzuci\u0142a racjonalistyczne nauczanie i postanowi\u0142a wyst\u0105pi\u0107 z wnioskiem o formalne pot\u0119pienie ksi\u0105\u017cki Meijera na nast\u0119pnym synodzie w Vlissingen. W konsekwencji tego synod wyznaczy\u0142 rady ko\u015bcielne trzech miast, z kt\u00f3rych jednym by\u0142 Middelburg, aby na nast\u0119pny synod, kt\u00f3ry mia\u0142 si\u0119 odby\u0107 w Naarden (1668), przygotowa\u0142y sprawozdanie z tej ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
Sprawozdania trzech konsyli\u00f3w znacznie r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 od siebie, ale zaskoczeniem by\u0142o to, \u017ce znaczna wi\u0119kszo\u015b\u0107 synodu uzna\u0142a ksi\u0105\u017ck\u0119 Meijera za skrajn\u0105 i usprawiedliwi\u0142a Wolzogena. Labadie opu\u015bci\u0142 synod, aby skonsultowa\u0107 si\u0119 ze swoj\u0105 rad\u0105 ko\u015bcieln\u0105 w Middelburgu, ale w mi\u0119dzyczasie synod przyst\u0105pi\u0142 do tymczasowego zawieszenia go w jego urz\u0119dzie, jako osoby, kt\u00f3ra wprowadzi\u0142a do Ko\u015bcio\u0142a dziwne nauki i praktyki. Postawiono mu dalsze zarzuty, a mianowicie, \u017ce naucza\u0142, i\u017c obecny czas jest czasem \u0142aski i \u017ce tysi\u0105cletnie panowanie Chrystusa nie rozpocznie si\u0119, dop\u00f3ki nie pokona On wszystkich wrog\u00f3w i nie osi\u0105gnie celu stworzenia, pomimo upadku cz\u0142owieka, i nie przywr\u00f3ci wszystkich rzeczy do stanu, w kt\u00f3rym B\u00f3g je stworzy\u0142. Gdyby Labadie nie podda\u0142 si\u0119 decyzji synodu, mia\u0142 zosta\u0107 ostatecznie usuni\u0119ty z urz\u0119du. Komisja synodu zosta\u0142a wys\u0142ana do Middelburga z w\u0142adz\u0105 zawieszenia wszystkich cz\u0142onk\u00f3w rady ko\u015bcielnej, kt\u00f3rzy oparliby si\u0119 jej dekretowi, ale rada ko\u015bcielna w Middelburgu odm\u00f3wi\u0142a przyj\u0119cia dekretu, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce Labadie nie zosta\u0142 skazany za odst\u0119pstwo od nauczania i porz\u0105dku Ko\u015bcio\u0142a. Rada zosta\u0142a zawieszona. Zdecydowano, \u017ce na nast\u0119pnym synodzie Labadie otrzyma zakaz wyg\u0142aszania kaza\u0144.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
To ze wzgl\u0119du na jego niezwyk\u0142e talenty uwa\u017cano go za tak niebezpiecznego. On sam nigdy nie pomy\u015bla\u0142 o poddaniu si\u0119, ale nadal g\u0142osi\u0142 i napisa\u0142, \u017ce nie mo\u017ce mie\u0107 spo\u0142eczno\u015bci z synodem, kt\u00f3ry ca\u0142kowicie popad\u0142 w b\u0142\u0105d i z\u0142o. Nie tylko znalaz\u0142 b\u0142\u0105d w wyznaniu belgijskim, ale twierdzi\u0142, \u017ce synod odrzuci\u0142 nauczanie I Listu do Koryntian 14. Pot\u0119pi\u0142 tak\u017ce ca\u0142y system synod\u00f3w i konsystori\u00f3w, stereotypowe formy liturgiczne, czytanie Pisma bez wyja\u015bniania, nadu\u017cycie sakrament\u00f3w poprzez przyjmowanie jako \u015bwiadk\u00f3w chrzt\u00f3w tych, kt\u00f3rzy nie narodzili si\u0119 na nowo i dopuszczanie ich do wieczerzy Pa\u0144skiej. Zwr\u00f3ci\u0142 te\u017c uwag\u0119, \u017ce podczas zawierania ma\u0142\u017ce\u0144stw notorycznie bezbo\u017cni ludzie byli zmuszani do sk\u0142adania \u015blub\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich i obiecywano im Bo\u017ce b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo, \u017ce w\u0142adze ko\u015bcielne przejmowa\u0142y dla siebie w\u0142adz\u0119 papiesk\u0105 i wi\u0105za\u0142y sumienia ludzi swoimi obrz\u0119dami. Powiedzia\u0142, \u017ce w Ko\u015bciele nie ma innego autorytetu pr\u00f3cz Ducha i S\u0142owa Bo\u017cego, czyli tego, co zawiera Pismo \u015awi\u0119te, oraz wewn\u0119trznego \u015bwiadectwa S\u0142owa, kt\u00f3re temu odpowiada. Poniewa\u017c sumienie chrze\u015bcija\u0144skie kieruje si\u0119 jedynie autorytetem S\u0142owa Bo\u017cego, odrzucanie zarz\u0105dze\u0144 synod\u00f3w i innych ludzkich instytucji, gdy s\u0105 z nim sprzeczne, nie jest buntem; odwrotnie, raczej obowi\u0105zkiem zgromadzenia chrze\u015bcija\u0144skiego jest, aby czyni\u0107 to w interesie wolno\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej i sprzeciwia\u0107 si\u0119 ustanowieniu nowego papiestwa, kt\u00f3re dzia\u0142a tak, jakby by\u0142o ponad s\u0142owem Bo\u017cym.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n