{"id":1010,"date":"2025-09-12T14:17:03","date_gmt":"2025-09-12T14:17:03","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1010"},"modified":"2025-09-12T14:17:04","modified_gmt":"2025-09-12T14:17:04","slug":"taki-narodowy-kosciol-jest-bardzo-wszechstronny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1010","title":{"rendered":"Taki narodowy Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest bardzo wszechstronny"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Chocia\u017c Luter przywr\u00f3ci\u0142 nauczanie Pisma \u015awi\u0119tego o indywidualnym zbawieniu przez wiar\u0119 w Chrystusa Jezusa i Jego doskona\u0142e dzie\u0142o, nie przyj\u0105\u0142 nauczania Nowego Testamentu o Ko\u015bcio\u0142ach oddzielonych od \u015bwiata, ale pozosta\u0142 w nim jako \u015bwiadek zbawczej ewangelii Jezusa Chrystusa; <strong>przyj\u0105\u0142 rzymskokatolicki system parafii z ich duchown\u0105 administracj\u0105 \u015bwiata uwa\u017canego za schrystianizowany. Maj\u0105c po swojej stronie wielu w\u0142adc\u00f3w, utrzymywa\u0142 zasad\u0119 unii Ko\u015bcio\u0142a i pa\u0144stwa i przyj\u0105\u0142 miecz pa\u0144stwa jako w\u0142a\u015bciwy \u015brodek nawracania lub karania tych, kt\u00f3rzy sprzeciwiali si\u0119 nowej w\u0142adzy ko\u015bcielnej.<\/strong> <br><br>To w\u0142a\u015bnie na sejmie [Rzeszy], czyli soborze, w Speyer [Spirze] (1529), stronnictwo reformacyjne przedstawi\u0142o protest wobec przedstawicieli rzymskokatolickich, od kt\u00f3rego nazwa \u201eprotestant\u201d zacz\u0119\u0142a by\u0107 stosowana w odniesieniu do reformator\u00f3w. W 1531 roku zwi\u0105zek szmalkaldzki po\u0142\u0105czy\u0142 razem dziewi\u0119cioro ksi\u0105\u017c\u0105t i jedena\u015bcie wolnych miast jako si\u0142y protestanckie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Maj\u0105c na uwadze rozw\u00f3j Lutra, Staupitz ostrzeg\u0142 go: \u201eChryste, pom\u00f3\u017c nam, aby\u015bmy w ko\u0144cu mogli zacz\u0105\u0107 \u017cy\u0107 zgodnie z ewangeli\u0105, kt\u00f3ra teraz brzmi w naszych uszach i kt\u00f3r\u0105 wielu ma na ustach, bo widz\u0119, \u017ce wielu nadu\u017cywa ewangelii, aby dawa\u0107 wolno\u015b\u0107 cia\u0142u. Niech dotknie was moje b\u0142aganie, gdy\u017c kiedy\u015b by\u0142em pionierem \u015bwi\u0119tego nauczania ewangelicznego\u201d. Ostatecznie deklaruj\u0105c rozbie\u017cno\u015b\u0107 od drogi, kt\u00f3r\u0105 pod\u0105\u017ca\u0142 Luter, przeciwstawia nominalnych chrze\u015bcijan prawdziwym chrze\u015bcijanom i pisze: <strong>\u201eObecnie modne jest oddzielenie wiary od \u017cycia ewangelicznego, tak jakby mo\u017cna by\u0142o mie\u0107 prawdziw\u0105 wiar\u0119 w Chrystusa a jednak w \u017cyciu pozostawa\u0107 niepodobnym do Niego. O, przebieg\u0142o\u015bci wroga! <\/strong>O, zwodzenie ludu! S\u0142uchajcie mowy g\u0142upc\u00f3w: Kto wierzy w Chrystusa, nie potrzebuje uczynk\u00f3w. Pos\u0142uchajcie prawdy: Niech ten, kto Mi s\u0142u\u017cy, na\u015bladuje mnie. Z\u0142y duch m\u00f3wi swoim cielesnym chrze\u015bcijanom, \u017ce cz\u0142owiek jest usprawiedliwiony bez uczynk\u00f3w i \u017ce Pawe\u0142 tak g\u0142osi\u0142. To fa\u0142sz. Rzeczywi\u015bcie wypowiada\u0142 si\u0119 przeciwko tym uczynkom prawa i zewn\u0119trznym praktykom, w kt\u00f3rych ludzie ze strachu pok\u0142adaj\u0105 nadziej\u0119 na zbawienie i walczy\u0142 przeciwko nim jako bezu\u017cytecznym i prowadz\u0105cym do pot\u0119pienia, ale nigdy nie my\u015bla\u0142 \u017ale o tych uczynkach, kt\u00f3re s\u0105 owocami wiary, mi\u0142o\u015bci i pos\u0142usze\u0144stwa przykazaniom niebieskim, a tylko je chwali\u0142 i g\u0142osi\u0142 i naucza\u0142 ich konieczno\u015b\u0107 we wszystkich swoich listach\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Luter naucza\u0142: \u201eUczcie si\u0119 od \u015bw. Paw\u0142a, \u017ce Ewangelia naucza o Chrystusie, \u017ce przyszed\u0142 nie po to, aby da\u0107 nowe prawo, wed\u0142ug kt\u00f3rego powinni\u015bmy post\u0119powa\u0107, ale aby m\u00f3g\u0142 z\u0142o\u017cy\u0107 ofiar\u0119 za grzechy ca\u0142ego \u015bwiata\u201d. Stare Ko\u015bcio\u0142y zawsze naucza\u0142y, \u017ce prawdziwym chrze\u015bcijaninem jest ten, kt\u00f3ry przyj\u0105wszy \u017cycie Chrystusa przez wiar\u0119, nieustannie pragnie i usi\u0142uje post\u0119powa\u0107 zgodnie z Jego przyk\u0142adem i s\u0142owem, dzi\u0119ki pomocy Jego obecno\u015bci w \u017cyciu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Swoimi pot\u0119\u017cnymi uderzeniami Luter rozgromi\u0142 zwyczaje d\u0142ugo konsekrowanych przywilej\u00f3w i nadu\u017cy\u0107, tak aby reforma sta\u0142a si\u0119 mo\u017cliwa. Niezliczonym grzesznikom objawi\u0142 Chrystusa jako Zbawiciela, do kt\u00f3rego ka\u017cdy by\u0142 zaproszony, bez interwencji kap\u0142ana, \u015bwi\u0119tego, Ko\u015bcio\u0142a lub sakramentu, nie z powodu jakiejkolwiek w\u0142asnej dobroci, ale jako grzesznik we wszystkich swoich potrzebach, by znale\u017a\u0107 w Chrystusie, przez wiar\u0119 w Niego, doskona\u0142e zbawienie, oparte na doskona\u0142ym dziele Syna Bo\u017cego.<br><br><strong>Zamiast jednak kontynuowa\u0107 drog\u0119 s\u0142owa, Luter nast\u0119pnie zbudowa\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142, w kt\u00f3rym zreformowano niekt\u00f3re nadu\u017cycia, ale kt\u00f3ry pod wieloma wzgl\u0119dami by\u0142 reprodukcj\u0105 starego systemu<\/strong>. T\u0142umy, kt\u00f3re oczekiwa\u0142y od niego przewodnictwa, przyj\u0119\u0142y form\u0119, w jakiej ukszta\u0142towa\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 lutera\u0144ski; wielu, widz\u0105c, \u017ce nie kontynuowa\u0142 drogi powrotu do Pisma \u015awi\u0119tego, na co mieli nadziej\u0119, pozosta\u0142o tam, gdzie byli, w Ko\u015bciele rzymskokatolickim, a nadzieje obudzone w\u015br\u00f3d braci stopniowo zanika\u0142y, kiedy zobaczyli siebie umieszczonych mi\u0119dzy dwoma systemami ko\u015bcielnymi, z kt\u00f3rych ka\u017cdy by\u0142 gotowy mieczem wymusi\u0107 uleg\u0142o\u015b\u0107 w sprawach sumienia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Luter zna\u0142 Boski wzorzec dla Ko\u015bcio\u0142\u00f3w, ale naciskany przez zewn\u0119trzne okoliczno\u015bci i nie bez wewn\u0119trznej walki, porzuci\u0142 nauczanie Nowego Testamentu o niezale\u017cnych zgromadzeniach prawdziwych wierz\u0105cych na rzecz systemu Ko\u015bcio\u0142a narodowego lub pa\u0144stwowego.<\/strong> Nie daj\u0105ca si\u0119 pogodzi\u0107 r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy tymi dwoma idea\u0142ami by\u0142a zasadnicz\u0105 podstaw\u0105 konfliktu. Chrzest i wieczerza Pa\u0144ska nabra\u0142y takiego znaczenia w walce dlatego, \u017ce w prawdziwym Ko\u015bciele wyznacza\u0142y przepa\u015b\u0107 dziel\u0105c\u0105 Ko\u015bci\u00f3\u0142 od \u015bwiata, podczas gdy w Ko\u015bciele narodowym s\u0142u\u017cy\u0142y jako pomost, chrzest niemowl\u0105t i powszechne wydawanie wieczerzy Pa\u0144skiej znios\u0142y konieczno\u015b\u0107 osobistej wiary w odbiorcach. Co wi\u0119cej, uprawnienia sprawowania tych obrz\u0119d\u00f3w, przypisane wy\u0142\u0105cznie kap\u0142anom, stawiaj\u0105 nar\u00f3d pod panowaniem w sprawach wiary i sumienia, co, dzia\u0142aj\u0105c w zgodzie z pa\u0144stwem lub rz\u0105dem cywilnym, uniemo\u017cliwia istnienie wolnych Ko\u015bcio\u0142\u00f3w, a religi\u0119 czyni kwesti\u0105 narodowo\u015bci. <br><br><strong>Taki narodowy Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest bardzo wszechstronny. Mo\u017ce obejmowa\u0107 wiele zr\u00f3\u017cnicowanych pogl\u0105d\u00f3w. Mo\u017ce przyjmowa\u0107 niewierz\u0105cych i tolerowa\u0107 wiele niegodziwo\u015bci, mo\u017ce nawet pozwoli\u0107, aby duchowie\u0144stwo wyra\u017ca\u0142o swoj\u0105 niewiar\u0119 w Pismo \u015awi\u0119te; ale je\u015bli posiada w\u0142adz\u0119, aby temu zapobiec, nie b\u0119dzie tolerowa\u0107 tych, kt\u00f3rzy chrzcz\u0105 wierz\u0105cych lub kt\u00f3rzy przyjmuj\u0105 wieczerz\u0119 Pa\u0144sk\u0105 jedynie po\u015br\u00f3d uczni\u00f3w Chrystusa; poniewa\u017c takie rzeczy uderzaj\u0105 w fundamenty jego charakteru jako Ko\u015bcio\u0142a narodowego, chocia\u017c to nie same obrz\u0119dy s\u0105 podstawow\u0105 przyczyn\u0105 r\u00f3\u017cnic, ale kwestia samego Ko\u015bcio\u0142a.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Z bezprecedensow\u0105 moc\u0105 i odwag\u0105 Luter przywi\u00f3d\u0142 na \u015bwiat\u0142o dzienne prawdy Pisma \u015awi\u0119tego dotycz\u0105ce indywidualnego zbawienia grzesznika przez wiar\u0119, lecz zawi\u00f3d\u0142, gdy m\u00f3g\u0142 wskaza\u0107 drog\u0119 powrotu do Pisma \u015awi\u0119tego we wszystkim, \u0142\u0105cznie z jego nauczaniem o Ko\u015bciele. <\/strong>Naucza\u0142: \u201ePowtarzam to sto tysi\u0119cy razy, B\u00f3g nie b\u0119dzie przymusza\u0142 do s\u0142u\u017cby\u201d. \u201eNikt nie mo\u017ce ani nie powinien by\u0107 zmuszany do wiary\u201d. W 1526 roku napisa\u0142: \u201eW\u0142a\u015bciwy porz\u0105dek ewangeliczny nie mo\u017ce by\u0107 przekazany ludziom wszelkiego pokroju, ale ci, kt\u00f3rzy s\u0105 powa\u017cnie zdeterminowani, aby by\u0107 chrze\u015bcijanami i wyznawa\u0107 ewangeli\u0119 r\u0119k\u0105 i ustami, musz\u0105 zapisa\u0107 si\u0119 imiennie i spotyka\u0107 si\u0119 osobno, w jednym domu, na modlitw\u0119, czytanie, chrzest, przyjmowanie sakramentu i wykonywanie innych dzie\u0142 chrze\u015bcija\u0144skich. Dzi\u0119ki takiemu porz\u0105dkowi osoby, kt\u00f3re nie zachowuj\u0105 si\u0119 po chrze\u015bcija\u0144sku, mog\u0105 zosta\u0107 rozpoznane, upomniane, przywr\u00f3cone lub wykluczone, zgodnie z regu\u0142\u0105 Chrystusa (Mt 18,15). Tutaj r\u00f3wnie\u017c mog\u0105 wsp\u00f3lnie z\u0142o\u017cy\u0107 ja\u0142mu\u017cn\u0119, kt\u00f3ra by\u0142aby dobrowolnie dawana i rozdzielana ubogim, na wz\u00f3r Paw\u0142a (2 Kor 9,1-12).<strong> Tutaj nie trzeba du\u017co mie\u0107 lub dobrze \u015bpiewa\u0107. Tutaj mo\u017cna praktykowa\u0107 kr\u00f3tki i prosty spos\u00f3b chrztu i sakramentu, a wszystko zgodnie ze s\u0142owem i z mi\u0142o\u015bci\u0105. Ale nie mog\u0119 jeszcze uregulowa\u0107 i ustanowi\u0107 takiego zgromadzenia, bo nie mam jeszcze do tego odpowiednich ludzi. Je\u015bli jednak zdarzy si\u0119 tak, \u017ce b\u0119d\u0119 musia\u0142 to zrobi\u0107, ch\u0119tnie wykonam swoj\u0105 cz\u0119\u015b\u0107.<\/strong> W mi\u0119dzyczasie b\u0119d\u0119 wzywa\u0142, wznieca\u0142, g\u0142osi\u0142, pomaga\u0142, przekazywa\u0142, a\u017c chrze\u015bcijanie przyjm\u0105 s\u0142owo tak powa\u017cnie, \u017ce sami dowiedz\u0105 si\u0119, jak to zrobi\u0107 i b\u0119d\u0105 w tym trwa\u0107\u201d. Jednak Luter wiedzia\u0142, \u017ce \u201eodpowiedni ludzie\u201d ju\u017c s\u0105; ludzie, kt\u00f3rych opisa\u0142 jako \u201eprawdziwe, pobo\u017cne, \u015bwi\u0119te dzieci Bo\u017ce\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Po wielu wahaniach ostatecznie zacz\u0105\u0142 sprzeciwia\u0107 si\u0119 wszelkim pr\u00f3bom wprowadzenia w \u017cycie tego, co tak znakomicie przedstawi\u0142.<\/strong> W przeciwie\u0144stwie do wielu swoich na\u015bladowc\u00f3w, nie uwa\u017ca\u0142 jednak Ko\u015bcio\u0142a lutera\u0144skiego za najlepsz\u0105 mo\u017cliw\u0105 form\u0119 religii, jak\u0105 mo\u017cna wymy\u015bli\u0107; opisa\u0142 go jako \u201etymczasowy\u201d, jako \u201ezewn\u0119trzny dziedziniec\u201d, a nie \u201esanktuarium\u201d i nie przestawa\u0142 napomina\u0107 i ostrzega\u0107 ludzi. Powiedzia\u0142: \u201eJe\u015bli dobrze przyjrzymy si\u0119 temu, co teraz robi\u0105 ludzie uwa\u017caj\u0105cy si\u0119 za ewangelik\u00f3w i wiedz\u0105cy, jak du\u017co m\u00f3wi\u0107 o Chrystusie, to nic za tym nie stoi. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich oszukuje samych siebie. Liczba tych, kt\u00f3rzy zacz\u0119li wraz z nami i czerpali przyjemno\u015b\u0107 z naszej nauki by\u0142a dziesi\u0119ciokrotnie wi\u0119ksza, teraz nawet jedna dziesi\u0105ta z nich nie pozostaje niezachwiana. Ucz\u0105 si\u0119 m\u00f3wi\u0107 s\u0142owa, tak jak papuga powtarza to, co m\u00f3wi\u0105 ludzie, ale ich serca tego nie do\u015bwiadczaj\u0105; pozostaj\u0105 takimi, jakimi byli ani nie doznaj\u0105 ani nie czuj\u0105, jak prawdziwy i wierny jest B\u00f3g. Bardzo chwal\u0105 si\u0119 ewangeli\u0105 i na pocz\u0105tku szczerze jej szukaj\u0105, ale potem nie pozostaje nic; bo robi\u0105 to, co chc\u0105, pod\u0105\u017caj\u0105 za swoimi \u017c\u0105dzami, staj\u0105 si\u0119 gorsi ni\u017c byli wcze\u015bniej i s\u0105 znacznie bardziej niezdyscyplinowani i aroganccy&#8230; ni\u017c inni ludzie, poniewa\u017c ch\u0142opi, obywatele, szlachta, wszyscy s\u0105 bardziej chciwi i niezdyscyplinowani ni\u017c wtedy, gdy byli podlegli papiestwu\u201d. \u201eAch, Panie Bo\u017ce, gdyby\u015bmy tylko praktykowali t\u0119 nauk\u0119 w\u0142a\u015bciwie, zobaczy\u0142by\u015b, \u017ce z tego tysi\u0105ca os\u00f3b, kt\u00f3re id\u0105 teraz do sakramentu, wtedy sz\u0142oby zaledwie sto. Wtedy okropnych grzech\u00f3w, kt\u00f3rymi papie\u017c swoim piekielnym prawem zala\u0142 \u015bwiat, by\u0142oby mniej; wtedy w ko\u0144cu staliby\u015bmy si\u0119 zgromadzeniem chrze\u015bcija\u0144skim, a nie jak teraz, kiedy jeste\u015bmy niemal ca\u0142kowicie poganami nosz\u0105cymi nazw\u0119 chrze\u015bcijan; wtedy mogliby\u015bmy oddzieli\u0107 od siebie tych, o kt\u00f3rych wiemy po ich uczynkach, \u017ce nigdy nie wierzyli i nie otrzymali \u017cycia, co\u015b, co teraz jest dla nas niemo\u017cliwe.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kiedy nowy Ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 oddany pod w\u0142adz\u0119 pa\u0144stwa, nie mo\u017cna go by\u0142o zmieni\u0107, ale Luter nigdy nie udawa\u0142, \u017ce Ko\u015bcio\u0142y, kt\u00f3re za\u0142o\u017cy\u0142, by\u0142y uporz\u0105dkowane wed\u0142ug wzoru Pisma \u015awi\u0119tego. Podczas gdy [Filip] Melanchton m\u00f3wi\u0142 o ksi\u0105\u017c\u0119tach protestanckich jako o \u201eg\u0142\u00f3wnych cz\u0142onkach Ko\u015bcio\u0142a\u201d, Luter nazywa\u0142 ich \u201eprowizorycznymi biskupami\u201d i cz\u0119sto wyra\u017ca\u0142 ubolewanie z powodu utraconej wolno\u015bci chrze\u015bcijanina i niezale\u017cno\u015bci zbor\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich, kt\u00f3re kiedy\u015b by\u0142y jego celem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fragment z Ksi\u0105\u017cki &#8222;Ko\u015bci\u00f3\u0142 Pielgrzym&#8221;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Chocia\u017c Luter przywr\u00f3ci\u0142 nauczanie Pisma \u015awi\u0119tego o indywidualnym zbawieniu przez wiar\u0119 w Chrystusa Jezusa i Jego doskona\u0142e dzie\u0142o, nie przyj\u0105\u0142 nauczania Nowego Testamentu o Ko\u015bcio\u0142ach oddzielonych od \u015bwiata, ale pozosta\u0142 w nim jako \u015bwiadek zbawczej ewangelii Jezusa Chrystusa; przyj\u0105\u0142 rzymskokatolicki system parafii z ich duchown\u0105 administracj\u0105 \u015bwiata uwa\u017canego za schrystianizowany. Maj\u0105c po swojej stronie wielu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":362,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-1010","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia-chrzescijanstwa"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Taki narodowy Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest bardzo wszechstronny -<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1010\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Taki narodowy Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest bardzo wszechstronny -\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Chocia\u017c Luter przywr\u00f3ci\u0142 nauczanie Pisma \u015awi\u0119tego o indywidualnym zbawieniu przez wiar\u0119 w Chrystusa Jezusa i Jego doskona\u0142e dzie\u0142o, nie przyj\u0105\u0142 nauczania Nowego Testamentu o Ko\u015bcio\u0142ach oddzielonych od \u015bwiata, ale pozosta\u0142 w nim jako \u015bwiadek zbawczej ewangelii Jezusa Chrystusa; przyj\u0105\u0142 rzymskokatolicki system parafii z ich duchown\u0105 administracj\u0105 \u015bwiata uwa\u017canego za schrystianizowany. Maj\u0105c po swojej stronie wielu [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1010\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-09-12T14:17:03+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-09-12T14:17:04+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/497471965_24215123978085570_2853784140221331953_ns.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"707\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"540\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Andrzej z DG\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Andrzej z DG\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1010#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1010\"},\"author\":{\"name\":\"Andrzej z DG\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569\"},\"headline\":\"Taki narodowy Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest bardzo wszechstronny\",\"datePublished\":\"2025-09-12T14:17:03+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-12T14:17:04+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1010\"},\"wordCount\":1707,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1010#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/08\\\/497471965_24215123978085570_2853784140221331953_ns.jpg\",\"articleSection\":[\"Ko\u015bci\u00f3\u0142 Pielgrzym\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1010#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1010\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1010\",\"name\":\"Taki narodowy Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest bardzo wszechstronny -\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1010#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1010#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/08\\\/497471965_24215123978085570_2853784140221331953_ns.jpg\",\"datePublished\":\"2025-09-12T14:17:03+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-12T14:17:04+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1010#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1010\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1010#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/08\\\/497471965_24215123978085570_2853784140221331953_ns.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/08\\\/497471965_24215123978085570_2853784140221331953_ns.jpg\",\"width\":707,\"height\":540},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?p=1010#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Taki narodowy Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest bardzo wszechstronny\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/\",\"name\":\"\",\"description\":\"Pozw&oacute;l, \u017ce zajm\u0119 Ci tylko kilka minut...\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569\",\"name\":\"Andrzej z DG\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Andrzej z DG\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/www.kilkaminut.pl\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Taki narodowy Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest bardzo wszechstronny -","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1010","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Taki narodowy Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest bardzo wszechstronny -","og_description":"Chocia\u017c Luter przywr\u00f3ci\u0142 nauczanie Pisma \u015awi\u0119tego o indywidualnym zbawieniu przez wiar\u0119 w Chrystusa Jezusa i Jego doskona\u0142e dzie\u0142o, nie przyj\u0105\u0142 nauczania Nowego Testamentu o Ko\u015bcio\u0142ach oddzielonych od \u015bwiata, ale pozosta\u0142 w nim jako \u015bwiadek zbawczej ewangelii Jezusa Chrystusa; przyj\u0105\u0142 rzymskokatolicki system parafii z ich duchown\u0105 administracj\u0105 \u015bwiata uwa\u017canego za schrystianizowany. Maj\u0105c po swojej stronie wielu [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1010","article_published_time":"2025-09-12T14:17:03+00:00","article_modified_time":"2025-09-12T14:17:04+00:00","og_image":[{"width":707,"height":540,"url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/497471965_24215123978085570_2853784140221331953_ns.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Andrzej z DG","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Andrzej z DG","Szacowany czas czytania":"9 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1010#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1010"},"author":{"name":"Andrzej z DG","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#\/schema\/person\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569"},"headline":"Taki narodowy Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest bardzo wszechstronny","datePublished":"2025-09-12T14:17:03+00:00","dateModified":"2025-09-12T14:17:04+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1010"},"wordCount":1707,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1010#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/497471965_24215123978085570_2853784140221331953_ns.jpg","articleSection":["Ko\u015bci\u00f3\u0142 Pielgrzym"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1010#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1010","url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1010","name":"Taki narodowy Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest bardzo wszechstronny -","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1010#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1010#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/497471965_24215123978085570_2853784140221331953_ns.jpg","datePublished":"2025-09-12T14:17:03+00:00","dateModified":"2025-09-12T14:17:04+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#\/schema\/person\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1010#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1010"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1010#primaryimage","url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/497471965_24215123978085570_2853784140221331953_ns.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/497471965_24215123978085570_2853784140221331953_ns.jpg","width":707,"height":540},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?p=1010#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Taki narodowy Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest bardzo wszechstronny"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#website","url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/","name":"","description":"Pozw&oacute;l, \u017ce zajm\u0119 Ci tylko kilka minut...","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/#\/schema\/person\/9f86bf27c1eaed5dda9e706bc18ab569","name":"Andrzej z DG","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/099d17255b8dd9304833c16531357a059b5f8a421f9d80d7965793e0c5474196?s=96&d=mm&r=g","caption":"Andrzej z DG"},"sameAs":["https:\/\/www.kilkaminut.pl"],"url":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1010","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1010"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1010\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1011,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1010\/revisions\/1011"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/362"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1010"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1010"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkaminut.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1010"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}